Кіріспе

Ла Карлота, ресми түрде Ла Карлота қаласы, (; ; ), Филиппиннің Негрос Оксидентал провинциясындағы 4-ші сыныпты құрамдас қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 66 664 адамды құрайды, бұл оны провинциядағы ең аз халқы бар қалаға айналдырады. 1871 жылы қала құрылғаннан кейін екі жылға дейін ол көршілес Сан-Энрике қаласының қарауындағы Симанкас ауылы деп аталды, оның басшысы Карлота есімді әйелге үйленген испандық болған. Аңыз бойынша, ол жергілікті тұрғындар арасындағы әлеуметтік жұмыстарымен олардың құрметіне ие болғандықтан, Филиппинде испан отаршылдығының соңына қарай муниципалитет құрылғанда олар оның құрметіне қонысын атады. Испан тіліндегі өздік есімдерге артикль қосу дәстүріне сәйкес, "Ла Карлота" қаланың ресми аты болды. 1965 жылдың 19 маусымында №4585 Республикалық заңға сәйкес Ла Карлотаға қала мәртебесі берілді, ол Негрос аралындағы екі теңізге шығу жолы жоқ қаланың бірі болды, екіншісі – көршілес Канлаон (Негрос Ориентал). 2011 жылы Ішкі істер және жергілікті басқару министрлігі (DILG) қалаға жергілікті басқарудағы жауапкершілік пен ашықтықты арттырудағы еңбегі үшін "жақсы басқару белгісін" табыс етті. Сол жылы ол Филиппиндегі жергілікті басқарудың үздік бірліктерінің бірі деп танылды және құрамдас қалалар санатында сегізінші орын алды. 2011 жылдың 29 желтоқсанында қала провинциялық үкіметтің Pagpasidungog сыйлықтары аясында жергілікті басқарудағы үздік жетістіктері үшін номинацияланды.

Тарих

Ертедегі тарихының көп бөлігінде ауыл шаруашылығы Симанкас тұрғындарының негізгі күнкөріс көзі болды. Алғашқы қоныс аударушылар өз тұтынулары үшін күріш өсірді, ал кейіннен испан отаршылдық кезеңінде темекі өндіріп, экспортқа жіберді. Алғашқы қоныс аударушылар Кандагуит өзеніне тартылды, одан Симанкас кеңейді. 1856 жылы тарихшылар өз еңбектерінде Мампунай ауылы туралы айта бастады. Сол кездегі Сан-Энрике шіркеуінің діни қызметкері Симанкасты барио деп белгіледі. 1565 жылы Филиппинде испандық тұрақты қоныс орнатылар алдында, Симанкасқа негрито сарбазы Манкас жетекшілік етті. Ол бүгінгі Канман-Уг-Крик аймағында өмір сүрді. Халық оның жауынгерлік батырлығы мен бейбітшілікті сақтағаны үшін оған үлкен құрмет көрсетті. Аңыз бойынша, халық оны осылай қадірлегендіктен, балаларына оның атын қойған. Көптеген тұрғындар Манкас деп аталғандықтан, бұл елді мекен ақырында Симанкас деп аталды. Испандықтар 16 ғасырдың соңынан бастап Филиппин архипелагында өз билігін орнатуға кірісті. Негрос аралы екі жеке провинцияға (Батыс Негрос және Шығыс Негрос) 1890 жылы, осы тарихи онжылдықтың басында бөлінді. Ла Карлота да осы онжылдықта мәдени өркендеуді бастан өткерді, бұл көптеген адамдардың әдебиеттің алтын ғасыры деп санайтын кезеңді бастады. Осы онжылдықтың соңында Ла Карлотада әдебиет саласындағы ең белгілі тұлғалардың бірі – Аделина Гурреа дүниеге келді. Кейіннен ол Испанияда журналист, ақын және романист ретінде әйгілі болды, ал шығармаларында әйелдердің құқықтарын қорғады. 1901 жылдан 1906 жылға дейін Ла Карлота Негростағы американдыққа қарсы қарсылық қозғалысында маңызды рөл атқарды. Осы қозғалыстан Бабайланның ең танымал көшбасшылары шықты, олардың ішіндегі ең бастысы Папа Исио болды. Ол испан-американ соғысын аяқтаған Париж шартының нәтижесінде испан үкіметінің орнына келген американдық оккупацияға қарсы күресті жетекшілік етті, бұл Филиппиннің АҚШ-қа өткенін білдірді. Бабайлан немесе энтренсирадос Ла Карлота, Изабела, Кабанкалан және Ла Кастеллана қалаларында американдық күштерге қарсы партизандық соғыс жүргізді. Ла Карлота қарапайым елді мекен ретінде басталып, Филиппиндегі маңызды қант өндіруші қалалардың біріне айналды.

География

Ла Карлота қаласы географиялық тұрғыдан Негрос-Оксидентальдың солтүстік-орталық бөлігінде орналасқан. Солтүстікте Баго, шығыста Канлаон жанартауы және Негрос-Ориентальдың Канлаон қаласы, оңтүстік-шығыста Ла Кастеллана қаласы, оңтүстік-батыста Понтеведра және батыста Сан-Энрике қалаларымен шектеседі. Оның жалпы жер ауданы – , оның көп бөлігі ауыл шаруашылығына берілген. Ла Карлота қаласы Баколодтан шалқақтап жатыр.

Климат

Қала, Филиппиннің қалған бөлігі сияқты, екі анық маусымға ие: қаңтардан мамырға дейінгі құрғақ маусым және маусымнан желтоқсанға дейінгі жаңбырлы маусым.

Демография

Алғашқы ресми санақ 1903 жылы өткізіліп, халық саны 3097 адамды құрады. 1995 жылғы Филиппин статистикалық басқармасының мәліметі бойынша, халық саны 56 414 адамды көрсетті. Екі жыл өткен соң, халық саны 57 982-ге жетті, ал 2002 жылы 62 094 адамды құрады. Ол кезде халық тығыздығы гектарына 4,5 адамға тең болды. 14 ауылдың (барангай) ішінде ең көп халқы бар – II барангай, онда 9221 адам тұрады, ал ең азы – Юбо барангайы, онда 1962 адам бар. Халықтың шамамен 96% негренс диалектісінің жергілікті нұсқасын негізгі қарым-қатынас тілі ретінде пайдаланады, ал қалған 4% себуано тілін қолданады. Ағылшын және кейде филиппин тілдері қала халқының көп бөлігі, әсіресе білімді адамдар арасында түсініледі және қолданылады.

Туризм

Біздің Бейбітшілік және Жақсы Сапар Әйелінің Рим-католик шіркеуі Ла Карлота қаласының ортасында, Ла-Пас көшесінде, Барангай I, Побласионда орналасқан. Бұл 1876 жылы испан дәуірінде салынған ескі шіркеу. Аймақтағы романдық архитектуралық стильде салынған сирек шіркеулердің бірі болып табылады. Шіркеудің ерекшелігі – Силайдың қызыл кірпіштері мен маржан тастары, әжірге араластырылған қаз жұмыртқасымен байланыстырылған. Материалдар Гвимарас аралынан әкелінген. Шіркеу испан үкіметі кезінде поло жүйесі бойынша жұмыс істеуге мәжбүр болған филиппиндіктермен салынған. Бұл жағымсыз тәжірибеде 16-дан 60 жасқа дейінгі филиппиндік еркектер жылына қырық күн бойы тегін еңбек етіп, шіркеулер, жолдар, көпірлер және басқа да инфрақұрылымдарды салуға міндетті болған. Маскавадо қант зауытының кірпіш мұржасының қиратылуы Батуан барангайындағы Канман Уг ауылында, Орталық Азукарера де Ла Карлота құрылмас бұрын салынған. Ол 1883 жылы Глазгода жасалған A & W Smith компаниясының бу машинасымен жұмыс істеді. Бұл туристік орын бір ғасырдан астам уақыт бұрын Манкасанон халқының өміріне көрік береді және осы аймақтағы қант өнеркәсібінің қалай дамығанын білуге көмектеседі. Орталық Азукарера де Ла Карлотаның "Темір Динозаврлары" Қаланың батыс жағынан кіретін келушілерді жергілікті тұрғындар "Ла Карлотаның Темір Динозавры" деп атаған қара түсті көне бу локомотивтері қарсы алады. Инфанте мұражайы 2001 жылдың 12 желтоқсанында Ұлттық тарихи институты бұл үйді мұражай ретінде таныды және үйдің жеріне тарихи белгі орнатылды. Президенттік ғимарат 1934 жылы салынған жергілікті биліктің орны және қала орталығындағы маңызды нысан. Ла Гранья Агриколас Бұл ауыл шаруашылығының үлгілі фермасы 1881 жылдың 15 қарашасындағы испан патшасының жарлығымен құрылып, 1884 жылдың 8 шілдесінде ресми түрде ашылды. Филиппин үкіметі Ла Гранья барангайында мал шаруашылығы фермасын және Филиппин қант комиссиясы құрған зерттеу орталығын ұстап тұрады. Агора қоғамдық базары Бұл 1978 жылы өрттен қираған Ла Карлотаның ескі қоғамдық базарын алмастыру үшін 1981 жылы салынған. Оның аты грек тіліндегі "агора" сөзінен алынған, ол жиналыстар мен сауда үшін пайдаланылатын ашық орынды білдіреді. Ол қоғамдық алаңнан небары бірнеше метр қашықтықта орналасқан.

Белгілі тұлғалар

Аделина Гурреа – испандық филиппин ақыны және журналисі. Гилберт Луис Р. Сентина III – филиппин-американдық романист және жүлделі ақын. Панчо Вилла – 1923-1925 жылдар аралығында жеңіл салмақтағы әлем чемпионы. Смолл Монтана – 1935-1938 жылдар аралығында жеңіл салмақтағы әлем чемпионы. Кішкентай Дадо (Элеутерио Запанта) – 1938-1944 жылдар аралығында боксшы.