Кабанкалан қаласы: Негрос Окcиденталь провинциясының тарихы мен сипаттамасы

Кіріспе

Кабанкалан, Филиппиннің Негрос-Оксиденталь провинциясындағы құрамдас қала. Ресми түрде Кабанкалан қаласы (; ; ) – Филиппиннің Негрос-Оксиденталь провинциясындағы 1-сыныпты құрамдас қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 200 198 адамды құрайды, бұл оны Баколодтан кейін Негрос-Оксидентальдағы ең көп халқы бар екінші қалаға айналдырады. Кабанкалан сондай-ақ Баколодтан кейінгі Негрос-Оксидентальдағы ең жоғары жалпы және таза кірісі бар екінші қала. Жер ауданы бойынша Кабанкалан қаласы Негрос-Оксиденталь провинциясының ең ірі қаласы және жалпы ауданы 697,35 км² болатын Негрос аралындағы екінші ірі қала, ол Негрос-Ориенталдың Баяуан қаласынан кейін орналасқан.

Қала үш маңызды фестивальге тамашажай: қаңтардың үшінші жексенбісінде Сэбу қаласымен бірге аталып өтетін Кабанкалан Синолуг фестивалі, Удьякан са Кабанкалан және Хартия мерейтойы. Кабанкалан Маг-асо сарқырамасымен және Баликаокао курортымен де әйгілі. Сондай-ақ, қалада Орталық Филиппин мемлекеттік университетінің (CPSU) бас кампусы орналасқан. Кабанкалан қаласы 2011 жылғы VI аймақтық жергілікті басқарудағы үздіктерді іздеу (EXCEL) бағдарламасында "Ең жақсы нәтиже көрсеткен қала" аталымын жеңіп алды. Марапат 2011 жылдың желтоқсан айында Илоило Гранд Отелинде өткен Пагдаяу 2011 шарасында табыс етілді.

Тарих

Тарихшылардың айтуынша, Қабанқаланның алғашқы тұрғындары көршілес қалалардан келген адамдар болған. Олар "Кабанкалан" деген атауды "банкал" (Nauclea orientalis) деген сөзден алған. Қоныс аударушылар барнагай үкіметін құрды, әр топтың өз жетекшісі болды, оны капитан деп атады. 1566 жылы Негрос аралын христиандыққа айналдыру басталды, Бингалбаган (1575), Танжай (1580) және Илог (1584) миссиялары негізделді. 1622 жылы Себу епископы Педро де Арседің өтініші бойынша реколектер Негросты евангелизациялауға келді. Биналбаганның рухани басқаруы, соның ішінде Қабанқалан оларға берілді. Илог миссиясы иезуиттерге берілгенде, онда төрт қала болды, Илог – басты қала. Екіншісі – 1630 жылы жасалған құжатта Кристобаль де Луго и Монтальво адмиралының энкоменда орталығы ретінде көрсетілген Кабанкалан. Үшіншісі – Джима немесе Сима. Төртіншісі, шамасы, Суай болған. Қабанқаланға қызмет еткен иезуиттердің бірі – әйгілі Эстебан Джейме. 1767 жылы иезуиттер Филиппиннен қуылғаннан кейін, доминикандық миссионерлер 1769 жылы Кабанкаланға отец Мануэль Диеспен бірге Негростың рухани басқаруын жалғастыру үшін келді. Испания билігі кезінде испандықтар халыққа испан тілін үйретті және рим-католик дінімен таныстырды. 1830 жылы үш капитан – Полито Морено, Висенте Рохас және Мариано Вингал үкіметтен олардың Хилабанган өзеніндегі барангаларын Оронг аймағына көшіруді өтініп, жаңа қала құрды. Олар Тигбауаннан келген Илоилолық Леокадио Таюм мен Грегорионы жаңа басшы етіп сайлады, ол бір жыл қызмет етті. 1856 жылы 500 комиссар мен губернатор Эмилио Саравияның полициясы poblasion-да орналасқан жергілікті басшы Маниябогтың "ағаштардан салынған" бекінісіне шабуыл жасады. Маниябог қаза болғаннан кейін ғана олар тарады. Көшбасшыларының қаза болғанын көрген олар өздері мен үйлерін өртеді. Бұл тайпалық өзіне-өзі қол жұмсау салдарынан Маниябогтың 300 адамы қаза тапты, ал қарсы жақтан жеті адам қаза тапты. 1898 жылғы көтеріліске дейін жасырын әрекеттер басталған еді, революция басшыларының бірі Анисето Лаксон Катипуанға қосылды, ал басқалары қаруланды. 1896 жылдың ортасында Бинькиуил, Кабанкалан үшін қару-жарақтар түсірілді, олар Илог, Гимамайлан, Суай және Кауайанның хасиендоларына жеткізілді, бірақ олар дайын емес екендерін және жеңіске сенбейтіндіктерін білгендіктен, көтеріліске қосылудан бас тартты. Тек 1898 жылдың 7 қарашасында Баколод испан билігінен алынғаннан кейін Кабанкалан қаруға көтерілді. 1898 жылдың 5 қарашасында Негрос кантондық республикасы жарияланды. Америкалықтар келгенде, олар демократиялық үкімет нысанын енгізді. Осы кезеңде қалаға көптеген жақсартулар енгізілді, ал американдықтар жергілікті фермерлерге өнімдерін жақсартатын жаңа заманауи шаруашылық әдістерін үйретті. 1903 жылдың 2 сәуірінде Филиппин комиссиясы No. 716 заңын қабылдады, ол Негрос Окчидентал провинциясының 34 муниципалитетін 21-ге дейін азайтты, осылайша Каванкалан муниципалитеті Илогқа біріктірілді. 1907 жылдың 14 наурызында Филиппин комиссиясы Акт қабылдады. No. 1612 Негрос Окчиденталдағы муниципалитеттер санын 21-ден 22-ге дейін көбейтіп, Илогтан бұрынғы Каванкалан муниципалитетін бөліп, оны Кабанкалан деген атпен қайта құрды. 1907 жылдың ортасында Папа Исио басқаратын "Пулахан" деген бүлікшілер тобы қалаға шабуыл жасап, барлық үйлерді өртеп жіберді. Алайда, Кабанкалан халқы тез арада қалпына келтіріп, бүлікшілер келтірген қиратудан қаланы қайта жаңартты. Лоренцо Зайко арнайы сайлауда муниципалдық президент болып сайланды және 1908 жылдың 2 қаңтарында басқа сайланған лауазымды тұлғалармен бірге қызметке кірісті. Соғысқа дейінгі Кабанкалан қант өнеркәсібінің дамуын көрді. "Беарин" және "Сан-Исидро" қожалықтарында қант зауыттары салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кабанкалан Жапон императорлық әскерлерінің гарнизондық қаласына айналды. Қант зауыттары қиратылды, мектеп ғимараттары бұзылды, үйлер жермен тегіс болды. Осы кезеңде шетелдік агрессияға қарсы тұру үшін танылған партизандық бөлімшелер мен Филиппин одақтастық армиясының жергілікті әскерлері құрылды, ал көптеген адамдар жапондық әскери зұлымдықтардан қашу үшін тауларға қашты. Америкалықтар аралға Филиппин армиясы мен полициясына және танылған партизандарға көмек көрсету үшін оралғанда, олар халықты жапондық оккупациядан босатуға көмектесті. Соғыстан кейінгі кезеңде Даконгкогон және SONEDCO сияқты екі қант зауытының құрылуымен оңалту жұмыстарына бағытталды, бұл Кабанкаланды агроөнеркәсіптік дамудың торабына қойып, оңтүстік Негроста бизнес және сауданың орталығы ретіндегі негізін қалады. Қант өнеркәсібінің өсуімен бірге банктер және басқа да қаржы институттары мен коммерциялық мекемелер Кабанкалада филиалдар мен кеңселер ашты. 1960 және 1970 жылдардың басында екі қант зауытының құрылуы қаланың Негростағы ең жақсы дамып келе жатқан қалалар тізіміне енуіне серпін берді.

According to historians, the first inhabitants of Kabankalan were people who came from neighboring towns. They derived the name Kabankalan from the word "bangkal" (Nauclea orientalis), a tree that is abundant in the place. The settlers established the Barangay form of government, with which every group has its own leader, called the Capitan. In 1566 the Christianization of the Island of Negros began with the foundation of the mission of Binalbagan (1575), Tanjay (1580) and Ilog (1584) by the Augustinian missionaries. In 1622, at the request of Bishop Pedro de Arce of Cebu, the Recollects came to evangelize Negros. The spiritual administration of Binalbagan including that of Kabankalan was ceded to them. When the mission of Ilog was turned over to the Jesuits, it had four towns, Ilog being the chief town. The next was Kabankalan which already appears in a document dated 1630 as the center of encomienda of Admiral Cristobal de Lugo y Montalvo. The third was either Jima or Sima. The fourth was probably Su ay. The Jesuits who served Kabankalan were Fr. Esteban Jayme. After the expulsion of the Jesuits from the Philippines in 1767, the Dominican missionaries came to continue the spiritual administration of Negros with Father Manuel Diez assigned in Kabankalan in 1769. During the Spanish regime, Spaniards taught the people the Spanish language and introduced to them the Roman Catholic religion. In 1830, the three Capitanes Polito Moreno, Vicente Rojas and Mariano Vingal petitioned the government to transfer their barangay located at the Hilabangan River towards the area of Orong and established a town. They elected a migrant from Tigbauan, Iloilo Leocadio Tayum y Gregorio their new head, who served for one year. In 1856, 500 commissaries and policeman of Governor Emilio Saravia stationed in the poblacion attacked the stronghold “made of trunk” of the local chief Manyabog at Carol an who endured the Spanish artillery for a long time. They disbanded only when a stray bullet killed Manyabog. Seeing their leader killed, they set themselves on fire with their houses. The tribal suicide resulted in the deaths 300 of Manyabog's men, while seven died on the opposite side. Prior to the actual revolt in 1898, clandestine activities had already been in the offing, the leaders of the revolution such as Aniceto Lacson joining the Katipunan and others arming themselves. By mid 1896, arms were unloaded in Binicuil, Kabankalan for the hacienderos of Kabankalan, Ilog, Himamaylan, Su ay and Cauayan but they refrained to join the revolt knowing that they were not prepared and had no confidence in victory. It was not until November 7, 1898, that Kabankalan took up arms after Bacolod was taken over from the Spanish authorities. The Cantonal Republic of Negros was declared on November 5, 1898. When the Americans came, they introduced a democratic form of government. During this time, a lot of improvements came to the town and new modern techniques of farming were introduced by the Americans to the local farmers that improved their products. On April 2, 1903, the Philippine Commission passed Act No. 716 reducing the 34 municipalities of the Province of Negros Occidental to 21 whereby the municipality of Cavancalan was merged to Ilog. On March 14, 1907, Philippine Commission passed Act. No. 1612 increasing the number of municipalities in Negros Occidental from 21 to 22 by separating from Ilog the former municipality of Cavancalan and reconstituting the same under the name Kabankalan. In mid 1907, a group of rebels called "Pulahanes" led by Papa Isio, raided the town and burned down all the houses. However, the people of Kabankalan quickly recovered and rebuilt the town from the destruction caused by the dissidents. Lorenzo Zayco was elected Municipal President in a special election and took his oath of office, along with other elected officials on January 2, 1908. Pre War Kabankalan saw the emerging development of the sugar industry. Sugar mills were put up in Hacienda Bearin and Hacienda San Isidro. During the Second World War, Kabankalan was made a garrison town by Japanese Imperial Forces. Sugar mills were destroyed, school buildings were demolished and houses razed to ground. During this time, a recognized guerrilla unit and the local troops of the Philippine Commonwealth Army were formed to oppose the foreign aggression and many people fled to the mountains to avoid Japanese military abuse. When the Americans returned to the island to aid Filipino soldiers under the Commonwealth Army and Constabulary, and the recognized guerrillas, they helped the people be freed from Japanese occupation. Post war era concentrated on rehabilitation efforts that saw the establishment of two Sugar Mills Dacongcogon and SONEDCO placing Kabankalan at the crossroad of agro industrial development and setting the ground as a hub of business and trade in southern Negros. With the growth of the sugar industry, banks and other financial institutions and commercial establishments put up branches and offices in Kabankalan. The establishment of two sugar mills in the 1960s and early 1970s gave the town a boost into the list of the top improving towns of Negros.

Қалалық аудан

Қабанқалан қаласы 1997 жылғы 2 тамызда сол кездегі президент Фидель В. Рамос Республикалық заң № 8297 бойынша қала мәртебесіне ие деп жарияланды.

География

Кабанкалан Оңтүстік Негрос аралының орталық бөлігін алып жатыр және географиялық тұрғыдан 10° солтүстік ендік және 122° шығыс бойлықта орналасқан. Солтүстік жағынан Химамайлан қаласы, солтүстік-батысынан Панай шығанағы, оңтүстік-батысынан Илог муниципалитеті және оңтүстік-шығысынан Негрос Ориентал провинциясымен шектеседі. Ол Баколод қаласынан, Думагетеден және ең оңтүстік Хинобадан қашықтықта орналасқан. 697,95 шаршы километр аумақты алып, ол Негрос-Оксидентальдағы ең ірі қала және Баяваннан кейін (аумағы 699,08 шаршы километр) бүкіл Негрос аралында екінші орында.

Көлік

Қабанқалан жеке көлікпен Баколод қаласынан оңтүстікке бір сағаттан астам сапарда, ал қоғамдық көлікпен шамамен екі сағатта жетеді. Оңтүстік Негростағы экономикалық белсенділіктің орталығы саналатын бұл қала, сонымен қатар оңтүстікке саяхаттау үшін бастапқы нүкте болып табылады және Кабанкалан-Мабинай тас жолы арқылы провинцияны Негрос Ориенталдың астанасы Думагетемен байланыстырады. Баколод пен Думагете арасында шамамен ортада орналасқандықтан, бұл қала бұрынғы Негрос аймағының өңірлік орталығы болуға тиіс еді, сондай-ақ Негрос Ориенталдағы көршілес Мабинаймен бірге. Құрылысы аяқталғаннан кейін Қабанқалан қалалық ішкі әуежайы провинциядағы екінші жұмыс істейтін әуежай болады (Баколод-Силай халықаралық әуежайынан кейін).

Климат

Қабанқаланның климаты 3-ші типке жатады, яғни құрғақ маусымы желтоқсаннан мамырға дейін, ал жаңбырлы маусымы маусымнан қарашаға дейін созылады. Орташа температурасы 26 градус Цельсий (80 градус Фаренгейт).

Демография

Негізгі тілдер – хилигайнон, одан кейін себуано (күнделікті іс-әрекеттерде екеуі де қолданылады), ал ағылшын және филиппин тілдері екінші тілдер ретінде пайдаланылады. Кароль тілі тек осы қалада ғана қолданылады. Географиялық ареалына байланысты Кароль тілі әлсіз тіл ретінде жіктеледі, сондықтан оны сақтау аса маңызды, себебі ол Қабанкалан жергілікті тұрғындарының мәдениеті мен өнері үшін өте құнды. Кабанкалан қаласы, сондай-ақ Сипалай, Эскаланте, Кадис, Сагай және Сан-Карлос қалалары, Хинобаан, Дон Сальвадор Бенедикто, Ла Кастеллана, Моисес Падилья, Тобосо және Калатрава муниципалитеттері Негрос Оксидентеде екі тілді сөйлейтін жалғыз аймақтар болып табылады, себебі осы аймақтардың халқы себуано (бисайя) және хилигайнон (илонго) тілдерін бірдей сөйлеп, түсіне алады, бұл аймақтарға себуано тілді қоныс аударғандардың көптеп келуіне байланысты.