Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдік түрі
Species of plant
Saponaria officinalis – Caryophyllaceae тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Бұл өсімдіктің көптеген халықтық атаулары бар, оның ішінде жалпы сабынқұрт, домалақ гүлді сабынқұрт және т.б. Барлығы шамамен 20 сабынқұрт түрі бар. Saponaria атауы латын тіліндегі "sapo" (сапониннің түбірі) сөзінен шыққан, яғни "сабын" деген мағынаны білдіреді, бұл атау оның тазалау қасиеттерін көрсетеді. Осы латын сөзінен сапонин деген улы заттың аты да шыққан, ол өсімдік гүлдеген кезде түбірлерінде 20 процентқа дейін мөлшерде кездеседі (үнді сабын жаңғақтарында 15 процент ғана болады). Сумен жанасқанда көбік пайда етеді. "Officinalis" деген сөз оның емдік қасиеттерін көрсетеді. Бұл кейбір көбелектердің, соның ішінде ақ жолақты сфинкстің табиғи ортасы болып табылады. Saponaria officinalis өсімдігінің табиғи ареалы Еуропаның барлық аймақтарын және Азияда Батыс Сібірге дейінгі жерлерді қамтиды. Ол төменгі және орташа биіктіктегі салқын жерлерде, тік жарларда және жол жиектерінде өседі. Солтүстік Американың көп бөлігінде бау-бақшадан қашқан және зиянды инвазивті түр ретінде кездеседі.
Saponaria officinalis is a common perennial plant from the family Caryophyllaceae. This plant has many common names, including common soapwort, bouncing bet, There are about 20 species of soapworts altogether. The scientific name Saponaria is derived from the Latin sapo (stem sapon ) meaning "soap", which, like its common name, refers to its utility in cleaning. From this same Latin word is derived the name of the toxic substance saponin, contained in the roots at levels up to 20 percent when the plant is flowering (Indian soapnuts contain only 15 percent). It produces a lather when in contact with water. The epithet officinalis indicates its medicinal functions. It is a common host plant for some moth species, including the white lined sphinx. Saponaria officinalis native range extends throughout Europe, and in Asia to western Siberia. It grows in cool places at low or moderate elevations under hedgerows and along the shoulders of roadways. It can be found as a horticultural escape and noxious invasive in much of North America.
Сипаттама
Өсімдіктің жапырақты, бұтақсыз сабақтары (көбінесе қызыл түске боялған). Ол тобырлармен өседі, биіктігіне жетеді. Кең, сүйірленген, сабақсыз жапырақтары қарама-қарсы орналасқан және 4-12 см арасында ұзын. Оның тәтті иісті гүлдері радиалды симметриялы және қызғылт немесе кейде ақ түсті. Бес жалпақ гүл жапырағының әрқайсысы гүлдің мойнында екі кішкентай қабықшаға ие. Олар шамамен енінде. Олар негізгі сабақта және оның бұтақтарында тығыз, ұшқы шоғырлармен орналасқан. Ұзын құбырлы тостағаншаның бес ұшты қызыл тісі бар. Жеке гүлдер кешке ашылады және шамамен үш күн бойы ашық қалады. Олар түнде күштірек иіс шығарады және түнде нектар өндірісін күшейтеді. Өсімдіктің Турин жөбені емдеу үшін қолданылғаны туралы гипотеза бар. Жапырақтарын немесе тамырларын суда қайнату арқылы майды немесе майды еріте алатын көбікті сұйықтық алуға болады. Жапырақтар шапылып, қайнатылып, сүзіледі; алынған сұйықтықты сабын ретінде қолдануға болады. Румынияның Шьеу Одорхей ауылындағы жергілікті тұрғындар өсімдікті "сапунеле" деп атайды. Ауыл тұрғындары оны құрғақ теріге сабынның орнына дәстүрлі түрде қолданады.
The plant possesses leafy, unbranched stems (often tinged with red). It grows in patches, attaining a height of The broad, lanceolate, sessile leaves are opposite and between 4 and 12 cm long. Its sweetly scented flowers are radially symmetrical and pink, or sometimes white. Each of the five flat petals have two small scales in the throat of the corolla. They are about wide. They are arranged in dense, terminal clusters on the main stem and its branches. The long tubular calyx has five pointed red teeth. The individual flowers open in the evening, and stay open for about three days. They produce a stronger scent at night and supplement nectar production during the night. it has been hypothesized that the plant was used to treat the Shroud of Turin. A lathery liquid that has the ability to dissolve fats or grease can be procured by boiling the leaves or roots in water. Leaves are chopped, boiled, and strained; the liquid can then be used as soap. In the Romanian village of Șieu Odorhei, natives call the plant săpunele. It is traditionally used by the villagers as a soap replacement for dry skin.
Ішкі пайдалану
Ашығыс доза алу жүрек айнуға, диареяға және құсуға әкелуі мүмкін. Токсикалық қасиеттеріне қарамастан, Saponaria officinalis тахинидің коммерциялық өндірісінде және жақсы көпіршік бар сыра жасау үшін эмульгатор ретінде тағамдық мақсатта қолданылады. Таяу Шығыста оның тамыры көбінесе халва жасау процесінде қосымша ингредиент ретінде пайдаланылады. Бұл өсімдік қоспадағы майларды тұрақтандыруға және халваға тән текстураны жасауға көмектеседі.
An overdose can cause nausea, diarrhea, and vomiting. Despite its toxic potential, Saponaria officinalis finds culinary use as an emulsifier in the commercial preparation of tahini and in brewing to create beer with a good head. In the Middle East, the root is often used as an additive in the process of making halva. The plant is used to stabilize the oils in the mixture and to create the distinctive texture of halva.
Химия
Saponaria officinalis сапонарин флавоноидын қамтиды.
Saponaria officinalis contains the flavone saponarin.