Кіріспе
Ежелгі Грекия мен Римдегі ескерткіш түрі. Ежелгі Грекия мен Римде нимфеум немесе нимфаион (νυμφαῖον) – нимфаларға, әсіресе бұлақтардың нимфаларына арналған қасиетті орын болған. Бұл ескерткіштер бастапқыда табиғи үңгірлер болып келген, және дәстүр бойынша олар жергілікті нимфалардың мекені деп есептелген. Кейде олар сумен қамтамасыз ету мақсатында құрылатын, мысалы, Памфилиядағы Side қаласында. Рим империясының ең солтүстік шебінде, Адриан қабырғасының бойында, жергілікті су нимфасы Ковентинаға арналған нимфеум салынған. Кейіннен табиғи үңгірлердің орнын жасанды үңгірлер алмастырды.
A nymphaeum or nymphaion (νυμφαῖον), in ancient Greece and Rome, was a monument consecrated to the nymphs, especially those of springs. These monuments were originally natural grottoes, which tradition assigned as habitations to the local nymphs. They were sometimes so arranged as to furnish a supply of water, as at Pamphylian Side. A nymphaeum dedicated to a local water nymph, Coventina, was built along Hadrian's Wall, in the northernmost reach of the Roman Empire. Subsequently, artificial grottoes took the place of natural ones.
Рим дәуірі
Рим дәуіріндегі нимфеялар сакралды мақсатта қолданылуын демалысқа арналған мақсаттарға дейін кеңейтті. Олар эллинистік Шығыс құрылыстарынан алынған. Рим нимфеясы ең болмағанда бақтың қабырғасына орнатылған бір ғана нишадан тұруы мүмкін. Бірақ көптеген ірі ғимараттар белгілі. Олардың көпшілігі ротунда түрінде болды және мүсіндермен, суреттермен әшекейленген. Олар үш мақсатқа қызмет етті: қасиетті орын, су қоймасы және жиналыс залы. Олардың ерекшелігі – оларды неке тойларын өткізу үшін пайдалану. Мұндай нимфеялар Коринф, Антиохия және Константинополь қалаларында болған; Римде олардың жиырмаға жуығының қалдықтары, ал Африкада көптеген нимфеялар табылған. Герод Аттиктың экседры (ол римдік стильдегі нимфеумға толық сәйкес келеді), Домициан сарайындағы нимфеум және Тиволидегі (Тибур) Адриан вилласындағы нимфеялар (бес саны) ерекше атауға лайық. Иорданияның Джераш қаласындағы нимфеум (суретте) 191 жылға дейін салынған. Бұл фонтан төменгі деңгейде мәрмәрмен, жоғарғы деңгейде боялған гипстен әшекейленген және үстінде жартылай күмбезді шатыр болған, бұл алып нишаны құрады. Су жеті ойылған арыстан басы арқылы төгіліп, жаяу жолдың бойындағы кішкентай бассейндерге құйылды. Нимфеялар жасанды үңгірлер болуы мүмкін, немесе табиғи үңгірге ұқсастықты жасау немесе күшейту үшін ірі тас құрылымдар қолданылған. Қасақана дөңгелектелген тастар қолданылуы мүмкін. Плиний Ескісі үңгірдің сыртқы түрін беру үшін көбінесе пемза қолданылғанын айтқан. Су аса қажетті элемент болды; кем дегенде тамшы, көбінесе тастардың үстінен ағып, оларды жылтырлататын.
Мозаикалар
Нимфеялар 1-ғасырда едендерден қабырғаларға және төбе күмбездеріне дейін мозаикалық өнердің сәулеттік дамуында маңызды рөл атқарды. Алғашқыда олар жиі геометриялық мозаикалармен, көбінесе қабықшалармен безендірілген, бірақ ғасыр соңына қарай күрделі сюжеттік суреттерге ие болды.
Кейінгі кезеңдер
Нимфеум термині христиан базиликасының атриумындағы су бұлақтарына да қолданылған, Евсевийдің сөзіне сәйкес, олар тазарудың символы болған. Фиале – грек тіліндегі балама сөз. Бартоломео Амманати (1550–1553) су ағындары бар жасанды үңгірлермен жабдықталған, ашық ауадағы жазғы тамақтануға арналған нимфеумды жобалаған және ол Римдегі Вилла Джулияда қайта қолданылған.