Кіріспе

Knights of Honor – бұл Болгарияның Black Sea Studios компаниясы әзірлеген нақты уақыт стратегиясы (RTS) ойыны. Оны 2004 жылы Еуропада Sunflowers Interactive, ал 2005 жылы Солтүстік Америкада Paradox Interactive жариялады. Ойын ортағасырлық Еуропада, екінші мыңжылдықтың басындағы үш тарихи кезеңде өтеді. Ойыншы 100-ден астам ойналатын мемлекеттердің бірін таңдап ойнай алады. Knights of Honor II: Sovereign атты жалғасы 2022 жылы шықты.

Ойын процесі

"Құрмет ерлері" ойыны Ирландиядан Кавказға және Скандинавиядан Африканың солтүстік жағалауына дейінгі Еуропаның кең картасында ойналады. Карта провинциялар деп аталатын жер учаскелеріне бөлінген. Әр провинция бір қаламен басқарылады және қалалар, фермалар, монастырлар және жағалау қалалары сияқты бірнеше "ауылдық аймақтарды" қамтиды. Бұл ауылдық аймақтар өзгертілмейді және әр ойын басталғанда картада кездейсоқ түрде орналастырылады. Бірақ қалада ауылдық аймақтарға немесе қаланың өзіне артықшылық беретін бірнеше ғимараттарға орын бар, мысалы, шіркеу салынғанда монастырлардағы діни сенімнің артуы немесе қалада базар болғанда қалалардан түсетін табыстың көбеюі. Кейбір әскерлерді жалдау үшін (мысалы, қылышпен соғысатын әскерлер үшін семсерші, немесе садақпен соғысатын әскерлер үшін садақшы) немесе қаланы қорғау үшін (мысалы, қабырғалар мен мұнаралар) басқа ғимараттар қажет. Қаланың ғимараттарға арналған орыны шектеулі. Сондықтан, барлық ғимараттарды бір қалада салу мүмкін емес, ал ойыншы әрбір қала үшін не салу керектігін мұқият ойластыруы керек. Басқа стратегиялық ойындармен салыстырғанда, "Құрмет ерлерінде" ғимараттарды салу өте ұзаққа созылады. Ойынның басты мақсаты – Еуропаның императоры болу. Дегенмен, ойыншы өз қалауынша әрекет ете алады. Уақыт шегі жоқ.

Ресурстар

Жаңартуларға жұмсалатын үш түрлі ресурс бар. Әскерлерді жалдау, ғимараттар салу сияқты әрекеттерге ақша керек. Ол салықтар, сауда және патшалық билік арқылы қол жеткізіледі. Имандылық патшалық билікті арттыруға және провинцияларды өз дініңізге көшіруге пайдаланылады. Кітаптар рыцарьларды оқытуға және провинцияларды қабылдауға қолданылады. Қалалар өздері балға (нақты ғимараттар салу үшін қолданылады), қоршауды қанша уақытқа дейін талдамдай алатынын анықтайтын тағам және әскерлерді жалдауға қажетті шаруаларды да өндіреді.

Дін

Дін "Құрмет ерлерінде" маңызды рөл атқарады. Діннің 4 түрі бар: католик шіркеуі, православие шіркеуі, ислам және пұтқа табынушылық. Католик папасы ортағасырлық Еуропада зор ықпалға ие. Ол католик мемлекеттерін қауымнан шығарып, католик емес мемлекеттерге қарсы крест жорықтарын жариялай алады. Ойыншы крест жорығына шыққанда, оған қуатты крестшілер жасағы беріледі. Папа қайтыс болғанда, оның ізбасары Еуропадағы бірнеше дін қызметкерлерінен таңдалады. Егер ойыншыда өте тәжірибелі дін қызметкері болса, ол Папа болып сайлануы мүмкін. Одан кейін ойыншы Папаны басқарады, мемлекеттерді қауымнан шығарып, крест жорықтарын жариялай алады. Сәтті крест жорығы крест жорығының жетекшісіне толық бағынышты марионеттік мемлекет құруға немесе қаланы тонап, көптеген алтын алуға мүмкіндік береді. Католик шіркеуі Батыс Еуропа мен Жерорта теңізі аймағында орналасқан. Православие фракциялары Оңтүстік-Шығыс Еуропада орналасқан және Византияға бағынады. Бұл фракциялар тәуелсіздік жариялап, өз шіркеулерін құра алады, бұл оларға көп алтын әкеледі, бірақ қауымнан шығарылудың салдарынан алтын жоғалту қаупі болмайды. Ислам империялары джихад жариялай алады, ол крест жорығына ұқсас, және олардың шекарасында әскерлер пайда болып, кез келген басып кірушілерге немесе көтерілісшілерге шабуыл жасайды. Бұл қуатты мүмкіндік, бірақ оның салдарына дейін белгілі бір уақыт күту керек. Ислам Солтүстік Африка мен Таяу Шығыста таралған. Пұтқа табынушылық – ең кішкентай дін, ол тек Скандинавия мен Шығыс Еуропаның кейбір бөліктерінде кездеседі. Пұтқа табынушылар тақуалық жинамайды (бірнеше әскерлер мен ғимараттарды салуға және дипломатиялық опцияларды орындауға қолданылатын діни ресурс), сондықтан олар алтынға назар аударуға болады және діни шиеленістер сияқты діни мәселелермен мазаланбайды, бірақ олардың кірісіне айыппұл салынады және басқа барлық діндермен жаман қарым-қатынаста болады. Пұтқа табынушылық – ойыншының немесе басқа мемлекеттердің өздері өздеріне айнала алмайтын жалғыз дін. Пұтқа табынушы мемлекет ретінде ойнаудың жалғыз жолы – ойынды бастапқыда осы мемлекет ретінде бастау. Ойыншы өз дінінен бас тартып, басқа ресми дінді қабылдауы мүмкін (пұтқа табынушылықтан басқа), бірақ мұндай діни қақтығыс көбінесе мемлекетті бөліп, нәтижесінде елді қайта біріктіру қажет болады.

Сауда және экзотикалық тауарлар

Провинцияларда белгілі бір ғимараттар салуға мүмкіндік беретін "провинция ерекшеліктері" деп аталатын үш атрибутқа дейін болуы мүмкін. Мысалы, егер провинцияда құнарлы топырақ болса, онда умартахана салуға болады. Бұл ғимараттар патшалыққа бірқатар оң әсер ететін "сауда тауарларына" қолжетімділік береді. Мысалы, жылқы атты әскерлерге мүмкіндік береді, шарап халқының көңілін көтереді, ал күміс қосымша қаржы әкеледі. Мұндай провинцияларды бақылау "Құрмет аттылары" ойынында сәттілікке жетудің кілті болып табылады. Сауда тауарларынан басқа, оларды тиісті провинция ерекшеліктері бар провинциялардан алуға болады немесе басқа патшалықтардан импорттауға болады, сондай-ақ тауарлардың "экзотикалық тауарлар" деп аталатын тағы бір түрі бар. Бұл тауарлар провинция ішінде өндірілмейді, бірақ порттың жаңартылған нұсқасы – адмиралтейство арқылы импортталуы керек. Мысалы, піл сүйегі, асыл тастар және дәмдеуіштерді атауға болады. Экзотикалық тауарлар, сауда тауарларымен бірге, "патшалық артықшылықтарын" іске қосу үшін қажет. Он түрлі патшалық артықшылығы бар, олардың әрқайсысы әртүрлі сауда және экзотикалық тауарларды қажет етеді және әрқайсысы әртүрлі артықшылық береді. Мысалы, тыңшыларға бонус беретін "Құпия Орден" патшалық артықшылығына келесі сауда тауарлары қажет: бағаналар, мүсіндер, күміс және бояулар, ал келесі экзотикалық тауарлар: эбен және піл сүйегі. Көптеген провинцияларды бақылау басқа патшалықтарға қарағанда үлкен артықшылық береді, себебі ол тек табыспен ғана емес, сонымен қатар тауарлармен және, әрі қарай, патшалық артықшылықтарымен байланысты. Дегенмен, үлкен патшалықтарды сақтау және қорғау қиын.

Шығару

2003 жылы ойын 2004 жылдың екінші тоқсанында шығуға жоспарланған. 2004 жылдың қаңтарында Zoo Corporation компаниясы жапондық нұсқасын шығаратыны туралы хабарланды. 2004 жылдың сәуірінде Electronic Arts Еуропалық шығарылымды тарату үшін келісім жасады. Солтүстік Америкадағы шығарылымы 2005 жылдың мамырына дейін кейінге жылдырылды.

Модтау

Модтаушылардың үлкен қауымдастығы ойын үшін көптеген мазмұн жасады, бірақ бүгінде Sunflowers/Black Sea Studios сайты жабылуына байланысты оның басым бөлігі жоғалып кетті. Алайда, кейбір модтар қалпына келтірілді және соңғы кездегі ойыншылардың ностальгиясының арқасында жаңадан дамытылуда. Олардың бірі Full HD (1920x1080) және 1366x768 сияқты жаңа монитор ажыратымдарында ойнауға мүмкіндік беретін мод жасады. Ол көптеген жаңа мазмұн мен өзгерістерді қосады.

Қабылдау

"Құрмет ерлері" ойыны шыққан кезде көбінесе жағымды пікірлер алды. GameRankings сайтындағы жиынтық бағасы 77% құрайды. Ойын 2022 жылдың 6 желтоқсанында жарық көрді. Ол сыншылардан жағымды бағалар алды.