Йозеф Мюллер: Нацизмге қарсы күрескен неміс саяхатшысы
Josef Müller (CSU politician)
Йозеф Мюллер (1898-1979) – неміс саяхатшысы, 2-ші дүйн. соғысында қарсылық көрсеткен, ХСС (CSU) құрушы. Католик дінінің жақтаушысы, Гитлерге қарсы тұрды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс саясаткері (1898–1979)
German politician (1898–1979)
Йозеф Мюллер (27 наурыз 1898 – 12 қыркүйек 1979), сондай-ақ "Охсенсепп" ("Джоу Ок") деген атпен де белгілі, неміс саясаткері болған. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қарсылық қозғалысының мүшесі болды, содан кейін Христиандық-әлеуметтік одақтың (ХСО) негізін қалаушылардың бірі атанды. Ол берілген католик және Гитлерге қарсылық көрсеткен католиктердің маңызды тұлғасы болды.
Josef Müller (27 March 1898 – 12 September 1979), also known as "Ochsensepp" ("Joe Ox"), was a German politician. He was a member of the resistance during World War II and afterwards one of the founders of the Christian Social Union (CSU). He was a devout Catholic and a leading figure in the Catholic resistance to Hitler.
Ерте өмір
Бавария корольдігінің Штайнвизен қаласында туған Мюллер өмір бойы католик дінін ұстанды. 1916 жылдан 1919 жылға дейін Бавария армиясының Батыс майданында минометші болып қызмет еткен соң заңгерлік мансапқа қадам басты. Ол аға сержант шенімен запасқа шығарылды. Мюллер Веймар республикасы тұсында Бавария халық партиясының мүшесі ретінде саяси аренаға белсенді түрде қатысты.
Born in Steinwiesen, Kingdom of Bavaria, Müller was a lifelong Catholic. He entered the legal profession after serving as a mortar man in the Royal Bavarian Army on the Western Front from 1916 to 1919. He was discharged as a senior sergeant. Müller became politically active during the Weimar Republic as a member of the Bavarian People's Party.
Үшінші рейх
Нацистік кезеңде ол көптеген нацизмге қарсыластарды қорғаған адвокат болып жұмыс істеді. Ол сонымен қатар католик қарсыласының құрамында болды және Абвердегі (неміс әскери барлауындағы) қарсыластық қайраткерлермен, мысалы, адмирал Канарис, Ханс фон Дохнани және Ханс Остермен байланыста болды.
During the Nazi period he worked as an attorney defending many Nazi opponents. He also was part of the Catholic resistance and was in contact with resistance figures in the Abwehr (German military intelligence) such as Admiral Canaris, Hans von Dohnanyi and Hans Oster.
Римдегі миссионерлік сапарлар
Соғыстың басында (1939–1940), Мюллер "Х" деген атпен Ватикан қаласына бірнеше рет сапар жасады. Ол неміс қарсыластары мен британдық барлау қызметі арасындағы хат алмасуды жеткізді, олар Гитлер режимін неміс әскері қолдаған нацизмге қарсы азаматтық үкіметке алмастыру үшін төңкеріс жасауға ынтымақтастық іздеді. Хат алмасу мен осыған байланысты барлық ақпарат делдал арқылы Папа Пий XII-ге жеткізілді, ол оларды қарап шығып, Британиядағы лорд Галифакске жіберді. Доханьи осы материалды есеп түрінде жинақтады, онда төңкерістен кейінгі азаматтық үкіметте лауазымдарға тағайындалатын адамдардың тізімі болды. Мюллердің өтініштеріне қарамастан, Доханьи осы құжатты жойған жоқ, және 1944 жылдың шілдесінде Гитлерге жасалған сәтсіз қастандықтан кейінгі тазарту кезінде ол Гестапоның қолына түсті, бұл көптеген қарсылық мүшелерінің тұтқындалуына, сотталуына және өлім жазасына кесілуіне әкелді. Папаның жеке хатшысы Роберт Лейбер Пийдің делдалы ретінде әрекет етті және 1939 және 1940 жылдары Римге келген Мюллермен кездесті. Ватикан Мюллерді генерал-полковник Бектың өкілі деп санады және неміс қарсыластары мен одақтастар арасында делдалдық жүргізуге келісті. Ханс Остер, Вильгельм Канарис және Ханс фон Доханьи, Бектың қолдауымен, Мюллерге Пийден британдықтардың Гитлерді құлатуды көздеген неміс оппозициясымен келіссөздерге баруға дайын емеспе екенін анықтауын сұрауын айтты. Британдықтар Ватикан оппозиция өкіліне кепілдік бере алса, келіссөздерге келісуге дайын болды. Пий Британияның Франциск д'Арси Осборнмен байланыс орнатып, құпия түрде хабар алмасты. Келіссөздер шиеленіскен болды, Батыс майданында шабуыл күтілуде, және мағыналы келіссөздер Гитлер режимін ауыстырудан кейін ғана жүзеге асырылуы мүмкін еді. Британ үкіметі қастандық жасаушылардың қабілетіне күмәнданды. Дегенмен, қарсылық қозғалысы келіссөздерге үміттенді, ал Мюллер Лейберге ақпан айында төңкеріс болатынын айтты. Пий 1940 жылдың наурызына дейін Германияда төңкеріс болатынына үміттенген сияқты көрінді. Келіссөздер ақырында сәтсіз аяқталды. Гитлер Франция мен Бельгияда жеңіске жеткенінен кейін неміс әскерінің Гитлерге қарсы тұруға деген ниеті әлсіреп қалды. Мюллер 1943 жылы нацистердің әскери барлау қызметіне жасаған алғашқы шабуылы кезінде тұтқындалды. Ол соғыстың қалған бөлігін концлагерьде өткізді, соңында Дахауда аяқтады.
Early in the war (1939–1940), Müller made a number of trips to the Vatican City under the identity "X". He carried correspondence between the German Resistance and British intelligence that sought co operation in a coup to replace Hitler's regime with an anti Nazi civilian government supported by the German military. The correspondence and related intelligence passed through an intermediary to the hands of Pope Pius XII, who would review it and in turn forward it to Lord Halifax in Britain. Dohnanyi summarized the material into a report, containing list of individuals slated to assume roles in a post coup civilian government. Despite Müller's urgings, Dohnanyi failed to destroy this document and during the purges following the failed assassination attempt on Hitler in July 1944, it fell into the hands of the Gestapo, which led to the arrests, trials and executions of many resistance members. The Pope's Private Secretary, Robert Leiber, acted as the intermediary for Pius and met with Müller, who visited Rome in 1939 and 1940. The Vatican considered Müller to be a representative of Colonel General Beck and agreed to offer the machinery for mediation between the German Resistance and the Allies. Hans Oster, Wilhelm Canaris and Hans von Dohnányi, backed by Beck, told Müller to ask Pius to ascertain whether the British would enter negotiations with the German opposition which wanted to overthrow Hitler. The British agreed to negotiate, provided the Vatican could vouch for the opposition's representative. Pius, communicating with Britain's Francis d'Arcy Osborne, channelled communications back and forth in secrecy. Negotiations were tense, with a Western offensive expected, and on the basis that substantive negotiations could only follow the replacement of the Hitler regime. The British government had doubts as to the capacity of the conspirators. Nevertheless, the resistance were encouraged by the talks, and Muller told Leiber that a coup would occur in February. Pius appeared to continue to hope for a coup in Germany into March 1940. The negotiations ultimately proved fruitless. Hitler's swift victories over France and the Low Countries deflated the will of the German military to resist Hitler. Muller was arrested during the Nazis first raid on Military Intelligence in 1943. He spent the rest of the war in concentration camps, ending up at Dachau.
Түрмеге қамау
1943 жылы тұтқындалғаннан кейін ол Флюссенбург концлагеріне қамалды. 1945 жылғы сәуірде атқыланған Канарис, Остер және Бонхоффер сияқты, Мюллер соңғы сәтте, дарға асылатын жердің іргесінде, Иоганн Раттенхубердің араласуы арқасында құтылды. Раттенхубер Эрнст Кальтенбруннерді Мюллерді тірі қалдыру Германияға тиімдірек капитуляция шарттарын келісуге көмектесуі мүмкін деп сендірді. Оның орнына Мюллер 1945 жылғы сәуірдің соңында 138 басқа "ерекше тұтқын" (Сондерхэфтлинге) және "туыстық тұтқын" (Сиппенхэфтлинге)мен бірге Тирольге ауыстырылды. Бұл адамдар – нацилік SS соғыстың соңғы күндерінде Оңтүстік Тирольдегі Нидердорфқа әкелген көрнекті тұлғалар болатын, оларды жасырып, келіссөздер үшін пайдалану жоспарланған. Олар 1945 жылғы 5 мамырда АҚШ-тың Бесінші армиясы тарапынан босатылды.
After his arrest in 1943 he was interned at the concentration camp Flossenbürg. Unlike fellow inmates Canaris, Oster and Bonhoeffer, who were executed in April 1945, Müller was spared at the last moment, at the foot of the scaffold, through the intervention of Johann Rattenhuber who convinced Ernst Kaltenbrunner that keeping Müller alive might help Germany negotiate more favourable surrender terms. Instead, Müller was transferred to Tyrol in late April 1945 along with 138 other "special prisoners" (Sonderhäftlinge) and "kin prisoners" (Sippenhäftlinge), persons of prominence the Nazi SS had hauled off in the final days of the war to Niederdorf, South Tyrol, where they were to be hidden and used as bargaining chips. They were liberated by the Fifth U. S. Army on 5 May 1945.
Кейінгі өмірі
Соғыстан кейін ол католиктер мен протестанттардың жаңа христиандық партиясын құруды жақтады. Адам Штегервальдпен бірге ол Христиандық-әлеуметтік одақтың (ХСО) негізін қалаушылардың бірі болды және 1946 жылдан 1949 жылға дейін партияның алғашқы төрағасы қызметін атқарды. Мюллер партияның көбірек либералдық қанатына жатты және Алоис Хундхаммер басқаратын консервативтік қанаттың басты қарсыласы болды. Ол жас Франц-Жозеф Штраустың қолдаушыларының бірі еді. ХСО 1946 жылы соғыстан кейінгі алғашқы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін, Хундхаммер Мюллердің Баварияның министр-президентігіне ұсынылуына қарсы шықты және компромиссіз кандидат ретінде Ханс Эхардты сайлауды ұсынды. Сайланғаннан кейін Эхард Хундхаммерді мәдениет министрі етіп тағайындады, бірақ 1947 жылы Мюллер де министрлер кабинетіне әділет министрі ретінде кірді. 1950 жылдан бастап ол премьер-министрдің орынбасары да болды. 1952 жылы ол үкіметтен кетіп қалды. 1979 жылдың 12 қыркүйегінде Мюнхенде қайтыс болды.
After the war, he advocated forming a new Christian party of both Catholics and Protestants. With Adam Stegerwald, he was one of the founders of the Christian Social Union (CSU), serving as the party's first chairman from 1946 to 1949. Müller belonged to the more liberal wing of the party and was the main opponent of the more conservative wing under Alois Hundhammer. He was one of the patrons of the young Franz Josef Strauß. After the CSU had won the first postwar elections in 1946, Hundhammer opposed Müller's nomination as minister president of Bavaria and proposed for Hans Ehard to be elected as a compromise candidate instead. Once elected, Ehard appointed Hundhammer as minister of culture, but in 1947, Müller entered the cabinet as well as minister of justice. From 1950 onwards, he also was deputy prime minister. He resigned from the government in 1952. He died on 12 September 1979, in Munich.