Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фиджи Кубуна конфедерациясының басты басшысы – Turaga na Vunivalu na Tui Kaba, қысқартылған Vunivalu, Фиджидегі Бау аралының Кубуна конфедерациясының басты басшысы болып табылады. Аталған лауазымның шамамен аудармасы – Баудың соғыс басшысы немесе "соғыстың тамыры". Лауазымға жол ашатын мұрагерлік ережесі тұңғыш балаға берілмейді, бірақ үміткер міндетті түрде Туи Каба руының жоғары дәрежелі мүшесі болуы керек.
Fijian paramount chief of the Kubuna confederacy
Turaga na Vunivalu na Tui Kaba, shortened as Vunivalu, is the Paramount Chief of the Kubuna Confederacy of the island of Bau in Fiji. Loosely translated the title means Warlord of Bau or "Root of War". The succession to the title does not follow primogeniture, but the candidate must be a high ranking member of the Tui Kaba clan.
Тарих
Вунували Кубуна мен Баудағы бас басшы болып әрқашан танылмаған. Лутунасобасобаның шөбересі Вуэти, Накаувадрада Туи Витидің ұлдарын жеңгеннен кейін, Туи Витидің қасиетті тас сыйлығымен (тауке немесе ту) марапатталды, ол биліктің белгісі болды. Накаувадрадан ол Накоротюбу арқылы өтіп, бірінші баласын – ұлын дүниеге келтірді. Ол табиғаттан тыс күштер арқылы туған, немесе Гонесау деп аталған Надурукоко болды, оны Девала руы Деваладағы Королеву бекінісінде тәрбиеледі. Надурукоко, бірінші Гонесау, Баудың бірінші Вунувалиі – Набуинивуака Найлатикау 1-нің әкесі болды. Содан кейін ол Мотурикиге, содан кейін Бауға қайтып келді. Бау аралының негізін қалаушы Вуэтиге «веибауяки» немесе көшпелі тайпа (Ваинибукадағы Баудағы соңғы уақытша тоқтаған жерінің атынан аталған) деген қысқаша атағымен Роко Туи Бау атағы берілді. Вуэти Бауда қасиетті храм салуға бұйрық берді және Накаувадрадағы басшылардың сыйлаған қасиетті таукесін храмның негізіне салып, оны «ватанитауке» деп атады, яғни «сыйлықтың немесе тудың паналағы». Бау Вунувалиінің атағы Роко Туи Бауға бағынышты саналды. Әртүрлі басшы үйлер арасындағы билік күресі 19-ғасырдың басында Vunivalu Tanoa Visawaqa-ның өлтірулер мен жазалаулардан кейін жер аударылуымен аяқталды. Алайда оның ұлы Серу Эпениса Какобау әкесінің жер аударылуы кезінде Бауда қалуға рұқсат алды. Какобау Ласакау халқын 1837 жылы Рату Равуло Вакаялияло басқаратын үстемдік тобын құлату үшін құлақтандырып, оны орындау арқылы билікке ие болды. Серу Эпениса Какобау кейін әкесін билікке қайта орнатты. Кейіннен Какобау өзі осы атақты иеленді. Ол өзін Фиджи патшасы деп жариялап, оның беделін арттырды және 1874 жылы аралдарды Ұлыбританияға беру процесін жетекшілік етті. Бұрынғы вице-президент Сенилоли 2015 жылы, сенатор Какобау 2018 жылы қайтыс болды. 2023 жылы Фиджи патшасы, Рату Серу Эпениса Какобаудың шөбересі Рату Эпениса Кокабау дәстүрлі рәсімде таққа отырды.
The Vunivalu was not always the senior Chieftain in Kubuna and Bau. When Vueti a great grandson of Lutunasobasoba defeated the Tui Viti's sons at Nakauvadra, he was awarded with a Tui Viti sacred stone award signifying authority (tawake or flag). From Nakauvadra, he left via Nakorotubu and had his 1st child, a son through supernatural powers or Gonesau known as Nadurucoko who was raised by the Dewala tribe at Korolevu fort in Dewala, Nakorotubu. Nadurucoko the first (1st) Gonesau, was the father of Nabuinivuaka Nailatikau 1 the 1st Vunivalu of Bau. He then continued on his returned journey to Moturiki and finally to Bau. Vueti as the founder of Bau island in short for 'veibauyaki' or nomadic tribe (named after his last temporary nomadic residence in Bau in Wainibuka) was bestowed with the Roko Tui Bau title. Vueti then ordered for a sacred temple to be built in Bau and kept the Tui Viti sacred stone award of authority (tawake) that was given by the chiefs at Nakauvadra at the foundation mound and named the temple as Vatanitawake translated as 'the shelter or shelve of the signifying authority award or flag'. The Vunivalu of Bau title was considered subordinate to the Roko Tui Bau. Power struggles between the various chiefly households came to a head with the exile of the Vunivalu Tanoa Visawaqa in the early 19th century after a series of murders and reprisals. His son Seru Epenisa Cakobau however was allowed to remain in Bau during his fathers exile. Cakobau gained power by subverting the Lasakau people to plot and execute the overthrow of the ruling group, led by Ratu Ravulo Vakayaliyalo, in 1837; Seru Epenisa Cakobau then reinstated his father as ruler. Cakobau eventually succeeded to the title himself. He created much of its prestige by styling himself King of Fiji; he led the process that culminated in cession of the islands to the United Kingdom in 1874. Former vice president Seniloli passed away in 2015 and Senator Cakobau in 2018. In 2023 Ratu Epenisa Cokabau, great great grandson of Ratu Seru Epenisa Cakobau and king of Fiji, was installed in a traditional ceremony.
Басқа атаулар
Ванували тағайындалғаннан кейін, ол сонымен қатар Туи Левука атағын да алады, себебі ол Лау аймағының Лакеба аралындағы Левука халқының дәстүрлі басшысы болып табылады. Ванувалидің әйелі Ради Левука деп аталады.
The Vunivalu when installed, also takes the title of Tui Levuka, as he is the traditional leader of the Levuka people of Lakeba, Lau. The wife of the Vunivalu is titled Radi Levuka.
Тізім
Портретті тапсырыңыз. Вунивалу. Билік ету мерзімі. Өмір сүру ұзақтығы: 1. Рату Наилатикау? – 1770? – 1770 ж. 2. Рату Бануве Балеивавалаги 1770–1803? – 1803 ж. ақпан. 3. Рату Науливу Раматиникуту 1803–1829? – 1829 ж. 4. Рату Таноа Висавака 1829–1832? – 1852 ж. 8 желтоқсан. 5. Науака Комаинакараникула Туи Вейкосо 1832–1837? – ? 6. Рату Таноа Висавака 1837–1852 ж. а. 7. Рату Серу Эпениса Какобау Туи Вити 1852–1883 1815 – 1883 ж. 1 ақпан. 8. Рату Эпели Найлатикау I† 1883–1901 1842–1901 ж. 9. Рату Пеная Кадавулеву† 1901–1914? – 1914 ж. 10. Рату Попи Сенилоли 1914–1936 1883 – 1936 ж. 11 қазан. 11. Рату Тевита Науливу† 1936–1957? – 1957 ж. 12. Рату сэр Джордж Какобау 1957–1989 1912 ж. 6 қараша – 1989 ж. 25 қараша. 13. Рату Эпениса Какобау 2023 жылдан бері 1959/1960† Вунивалу лауазымына ресми түрде тағайындалмаған, бірақ қайтыс болғаннан кейін жалпы мойындалған. Вунивалу лауазымы ұзақ мерзімге бос тұрған жағдайлар жиі кездесетін. 1989 жылы король сэр Джордж Какобаудың қайтыс болуына байланысты мұрагерлік даулары титулдың бос қалуына себеп болды деп есептелді.
Order Portrait Vunivalu Reign Lifespan1. Ratu Nailatikau? – 1770? – 17702. Ratu Banuve Baleivavalagi1770–1803? – February 18033. Ratu Naulivou Ramatenikutu1803–1829? – 18294. Ratu Tanoa Visawaqa1829–1832? – 8 December 18525. Navuaka Komainaqaranikula Tui Veikoso1832–1837? – ?6. Ratu Tanoa Visawaqa1837–1852s. a.7. Ratu Seru Epenisa Cakobau Tui Viti1852–18831815 – 1 February 18838. Ratu Epeli Nailatikau I†1883–19011842–19019. Ratu Penaia Kadavulevu†1901–1914? – 191410. Ratu Popi Seniloli1914–19361883 – 11 October 193611. Ratu Tevita Naulivou†1936–1957? – 195712. Ratu Sir George Cakobau1957–19896 November 1912 – 25 November 198913. Ratu Epenisa Cakobausince 20231959/1960† Never officially installed as Vunivalu, but posthumously generally recognized as such. Note that the position of Vunivalu has often fallen vacant for lengthy periods. It was thought that disagreements about the succession had kept the title vacant since the death of Ratu Sir George Cakobau in 1989.