Ата-бабалар және әулеттердің негізін қалаушысы

Кіріспе

Отбасылық тектің негізін қалаушы; көбінесе аңызға толы

Отбасылық термин

Шежіретануда, ата-баба (сирек: түп ата; Stammvater немесе Ahnherr) – отбасының, әулеттің, кланның немесе тайпаның, ақсүйек үйдің немесе этникалық топтың кейде аңызға толы негізін қалаушысы. Генеалогия (әдетте отбасы тарихы деп аталады) ата-бабаны қандас отбасы тобының ең ерте тіркелген ата-бабасы деп түсіндіреді. Ата-бабалар кейде генеалогиялық зерттеу жобасының мәртебесін сипаттау үшін немесе әртүрлі уақыттар мен орындардағы генеалогиялық деректердің қолжетімділігін салыстыру үшін қолданылады. Көбінесе ата-бабалар әкелік желі бойынша саналады. Егер әкелік әулет қарастырылса, онда әр әулеттің дәл бір түп атасы болады. Аристократиялық және династиялық отбасылар көбінесе өз үйінің негізін қалаушы және ата-бабасы ретінде қаралатын ата-бабаға (яғни отбасылық желіге) жүгінеді. Тіпті ежелгі римдік агнаттар (латынша "туыс") заңдық түсінігі де ата-бабаның үзілмеген отбасылық желісі идеясына негізделген, бірақ тек отбасының еркек мүшелерін ғана қамтиды, ал әйелдер "когнаттар" деп аталды. Ежелгі отбасылық желілерде биологиялық туыстықты растау сирек кездеседі (бастамасыз тууды қараңыз). Сонымен қатар, түп ата көбінесе алыс ата-баба болып табылады, ол ауызша дәстүрдің нәтижесінде ғана белгілі. Егер халықтар мен қауымдастықтар тек әкелік желіге сүйенетін болса, олардың ортақ ата-бабасы жиі отбасының шығу тегіне қатысты аңыздың тақырыбы болады. Ал аналық желі бойынша тарихы бар отбасылар мен халықтар өздерін түп аналық ата-бабаға дейін жатқызады. Әлемдегі 1300 белгілі түпкілікті халықтар мен этникалық топтардың шамамен 200-і аналық желі бойынша туыстық ережелерін ұстанады, ал 600-ға жуығы әкелік желі бойынша туыстық ережелерін ұстанады (әкеден ұлға). Римдіктердің мифологиялық сенімдерінде соғыс құдайы Марс римдіктердің түп атасы ретінде қарастырылды; сондықтан Марс символы (♂, қалқан және найза) еркек жынысын білдіру үшін қолданылады. Қалалар мен елдерден басқа, этникалық топтардың мифологиясында ата-бабалары (көбінесе құдай) болуы мүмкін, мысалы, эллиндік гректер Хеленді өздерінің түп атасы деп есептейді. Үнді индуизмінде Ману – барлық адамзаттың түп атасы. Ыбырайым діндерінде Адам, Нұх, Ыбырайым және басқалар ата-бабалар ретінде сипатталады (сонымен қатар, патриархатты қараңыз). Археогенетикада (археологиялық генетика) адамның Y хромосомасы Адам атасы деп аталады, ол қазіргі уақытта тірі барлық адамдардың әкелік желі бойынша ортақ ата-бабасы болып саналады. Бұл Адам Африкада шамамен 60 000 – 338 000 жыл бұрын өмір сүрген. Митохондриялық Ева, аналық желідегі ең соңғы ортақ ата-баба, шамамен 100 000 – 230 000 жыл бұрын өмір сүрген деп есептеледі. (Ева мен Адам шамамен уақытта немесе орында өмір сүрген деген ешқандай дәлел жоқ. Басқа да санжыраларда көптеген ортақ ата-бабалар болды.)

In genealogy, the progenitor (rarer: primogenitor; Stammvater or Ahnherr) is the – sometimes legendary – founder of a family, line of descent, clan or tribe, noble house, or ethnic group. Genealogy (commonly known as family history) understands a progenitor to be the earliest recorded ancestor of a consanguineous family group of descendants. Progenitors are sometimes used to describe the status of a genealogical research project, or in order to compare the availability of genealogical data in different times and places. Often, progenitors are implied to be patrilineal. If a patrilineal dynasty is considered, each such dynasty has exactly one progenitor. Aristocratic and dynastic families often look back to an ancestor who is seen as the founder and progenitor of their house (i. e. family line). Even the old Roman legal concept of agnates (Latin for "descendants") was based on the idea of the unbroken family line of a progenitor, but only includes male members of the family, whilst the women were referred to as "cognatic". It is rarely possible to confirm biological parenthood in the case of ancient family lines (see bastardy). In addition, the progenitor is often a distant ancestor, only known as a result of oral tradition. Where people groups and communities rely solely on a patrilinear family line, their common ancestor often became the subject of a legend surrounding the origin of the family. By contrast, families and peoples with a matrilinear history trace themselves back to an original female progenitrix. Matrilinear rules of descent are found in about 200 of the 1300 known indigenous peoples and ethnic groups worldwide, whilst around 600 have patrilineal rules of descent (from father to son). In the mythological beliefs of the Romans the god of war, Mars, was viewed as the progenitor of the Romans; which is why the Mars symbol (♂, a shield and spear), is used to refer to the male sex. Besides cities and countries, ethnic groups may also have a progenitor (often a god) in their mythologies, for example, the Hellenistic Greeks look back to Hellen as their progenitor. In Indian Hinduism Manu is the progenitor of all mankind. In the Abrahamic religions, Adam, Noah, Abraham and others are described as progenitors (see also Biblical patriarchy). In archaeogenetics (archaeological genetics), a human Y chromosomal Adam has been named as the most recent common ancestor from whom all currently living people are descended patrilinearly. This Adam lived in Africa at a time variously estimated from 60,000 to 338,000 years ago. And Mitochondrial Eve, the most recent common ancestor in the matrilineal line, is estimated to have lived from 100,000 to 230,000 years ago. (There being no suggestion that these, “Eve” and “Adam”, lived at nearby times or places. And there were many other common ancestors in other lines of descent.)

Аталық аталардың мысалдары

субъекті әулеті ата-бабасы ата-бабасының қайтыс болған күні Ұлыбританияның Елизавета II патшайымы Wettin Дитрих I Веттин шамамен 976 Бельгияның патшасы Филипп Wettin Дитрих I Веттин шамамен 976 Король Хусейн бин Али Хашемит Али 661 Жапонияның императоры Нарухито Жапонияның императорлық үйі Кейтай 10 наурыз 531 Карл Ұлы Каролинг епископы Арнульф Мец 640 Ұлыбританияның королевасы Виктория Este Отберт I, Италия графы 975 Данияның королевасы Маргрета II Oldenburg Элимар I, Oldenburg графы 1112 Норвегияның королі Харальд V Oldenburg Элимар I, Oldenburg графы 1112 Ұлыбританияның королі Карл III Oldenburg Элимар I, Oldenburg графы 1112 Испанияның королі Фелипе VI Robertians/Capetians Роберт Хесбайский шамамен 807 Люксембургтің ұлы герцогы Генрих Robertians/Capetians Роберт Хесбайский шамамен 807 Георгий Вильгельм, Лигниц және Бриг герцогы Piast әулеті Пиаст Темірші 861 Литва патшасы Гедимин Гедимин II Понт патшасы Polemon II 74