Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көп әйелдік неке – бір еркектің бірнеше әйелге үйленуі. Полигиния термині неоклассикалық грек тілінен алынған.
Mating system in which the male partner may have multiple partners
polygynous marriage practices
Polygyny (/p//ə/'/l//ɪ//dʒ//ɪ//n//i/) is a form of polygamy entailing the marriage of a man to several women. The term polygyny is from Neoclassical Greek πολυγυνία ; .
Өрлеу
Көп әйел алу Африкада басқа кез келген континентке қарағанда кеңінен таралған. Кейбір ғалымдар құл саудасының еркек және әйел арақатынасына тигізген әсері Африка аймақтарында көп әйел алу практикасының пайда болуы мен күшейуіне ықпал еткен басты фактор болды деп санайды. Сахара аймағынан оңтүстікке қарай орналасқан Африкада көп әйел алу кең таралған және мәдениетке терең сіңген, 2019 жылғы мәліметтерге сәйкес, Сахарадан оңтүстікке қарай орналасқан Африка халқының 11 пайызы осындай некеде тұрады (мұсылман халқының 25 пайызы және христиан халқының 3 пайызы). Көп әйел алу әдеті, қалыңмал салты бар қоғамдарда көбірек кездеседі. Митохондриялық ДНК-ны зерттеулер нәтижесінде адам тектесінің генетикалық жазбасында әкелерге қарағанда аналардың көп болғаны анықталды, яғни әр буында көбейген әйелдердің саны көбейген еркектерден әдетте көп болған. 2014 жылғы бір зерттеу авторлары осы нәтижелерді көп әйел алудың кең таралғандығымен байланыстырды.
Polygyny is more widespread in Africa than in any other continent. Some scholars theorize that the slave trade's impact on the male to female sex ratio was a key factor in the emergence and fortification of polygynous practices in regions of Africa. In the region of sub Saharan Africa, polygyny is common and deeply rooted in the culture, with 11 percent of the population of sub Saharan Africa living in such marriages (25 percent of the Muslim population and 3 percent of the Christian population, as of 2019). Polygyny is more common in societies that have the custom of bride price. Some studies of mitochondrial DNA have shown that there have been more mothers than fathers in the genetic record of the human species, meaning that the proportion of females that have reproduced in each generation has generally been greater than the proportion of men that reproduced. The authors of one 2014 study attributed these findings to widespread polygyny.
Еңбек бөлінісін арттыру
Эстер Бозеруп алғаш рет Сахара төңірегіндегі Африкадағы көп әйел алудың жоғары көрсеткіштерінің себебін еңбек бөлінісіндегі жыныстық айырмашылықтарға және әйелдердің экономикаға зор үлес қосуына байланысты деп ұсынды. Әйелдер, керісінше, егін өндірудің басқа да аспектілеріне, азық-түлік өңдеуге, тамақ дайындауға және отбасының тұрмысын ұйымдастыруға жауапты. Бозеруп атап көрсетеді, әйелдердің атқаратын жұмысы Сахара төңірегіндегі өмірдің негізін құрайтын міндеттердің көп бөлігін құраса да, олар көбінесе экономикалық және ауыл шаруашылығы жетістіктерінен туындайтын пайданың көп бөлігін алмайды. Бірнеше әйелі мен жас ұлдары бар егде жастағы шаруаның үй шаруасында жұмыс күші көп болуының артықшылығы бар. Ұлдары мен әйелдерінің бірлескен еңбегі арқасында ол жерін кеңейтіп, өсіп-өнүгуі мүмкін. Бір әйелдің ғана көмегі аз болады, тіпті ағаш кесуге де көмектесетін адам болмайды. Бозеруптың тарихи деректеріне сәйкес, мұндай жағдайда әйелдер күнделікті еңбектің ауыртпалығын бөлісу үшін бір немесе бірнеше әйелдерді қабылдауға дайын. Алайда, екінші әйел көбінесе ең қиын жұмыстарды істейді, тіпті бірінші әйелдің қызметшісі сияқты болады және мәртебесі төмен болады. 1930 жылдардағы Батыс Африкадағы Сьерра-Леоне мемлекетіндегі менде тайпасы туралы зерттеуде әйелдердің көптігі ауыл шаруашылығы үшін пайдалы екені анықталды, себебі көптеген әйелдердің болуы жалақы төленетін жұмысшыларды жұмысқа алу қажеттігін жояды. Көп әйел алу көптеген ауылдық жерлерде экономикалық артықшылық болып саналады. Кейбір жағдайларда, қосымша әйелдің экономикалық рөлі күйеуіне көбірек демалысқа ие болуға мүмкіндік береді. Антрополог Джек Гуди Этнографиялық атласты пайдалана отырып, әлемдегі некелерді салыстырмалы түрде зерттеді және Сахара төңірегіндегі көптеген Африка қоғамдарында кеңінен таралған егіс ауыстыру тәсілі мен көп әйел алу арасындағы тарихи байланысты көрсетті. Эстер Бозеруптың еңбегіне сүйене отырып, Гуди Африканың сирек қоныстанған аймақтарындағы егіс ауыстыруға қатысты жұмыстың көп бөлігін әйелдер атқаратынын атап өтті. Бұл көп әйел алуға ықпал етті, онда ерлер әйелдердің өндірісін монополиялауға тырысты, олар "жұмысшы және бала туғызушы ретінде бағаланады". Алайда, Гуди бұл байланыстың толық еместігін атап өтті және Батыс Африканың көп бөлігінде, әсіресе саванна аймағында кең таралған, дәстүрлі түрде ерлер басымдығын көрсететін, бірақ салыстырмалы түрде кең ауқымды шаруашылық жүйелерін де сипаттады, онда ауыл шаруашылығы жұмысының көп бөлігін ерлер атқарады және көп әйел алу ерлердің еңбек еткізілетін ұлдарының көбеюіне байланысты. Гудидің африкалық еркектердің шаруашылық жүйесіне қатысты байқауларын антропологтар Дуглас Р. Уайт пен Майкл Л. Бертон "Көп әйелдіктің себептері: экология, экономика, туыстық және соғыс" атты мақаласында талқылап, қолдады. Олар Дорджанның (1959) Шығыс және Батыс Африканы салыстырып, Шығыс Африкадағы әйелдердің ауыл шаруашылығына қосқан үлесі жоғары екенін, ал Батыс Африкадағы көп әйел алу деңгейі жоғары екенін, әсіресе Батыс Африка саваннасында, ерлердің ауыл шаруашылығына қосқан үлесі жоғары екенін көрсеткенін атап өтті. Гуди: "Көп әйелдіктің себептері экономикалық және өнімді емес, жыныстық және репродуктивті" (1973:189), деп мәлімдеді, ерлер көп әйелге үйленіп, олардың өнімділігін арттыруға және көптеген жас тәуелді еркектер бар үлкен отбасылар құруға тырысады. Джеймс Фенскенің (2012) талдауы балалардың өлім-жітімі мен экологиялық жағдайларға байланысты экономикалық шоктардың Сахара төңірегіндегі Африкадағы көп әйелдік деңгейімен әйелдердің ауыл шаруашылығына қосқан үлесіне қарағанда (бұл Батыс Африка саваннасы мен Сахельде салыстырмалы түрде аз, онда көп әйелдік деңгейі жоғары) күшті байланысы бар екенін көрсетті, көп әйелдік деңгейі балалардың өлім-жітімі көрсеткіштері төмендеген сайын айтарлықтай төмендейді.
Ester Boserup was the first to propose that the high incidence of polygyny in sub Saharan Africa is rooted in the sexual division of labor in hoe farming and the large economic contribution of women. Wives, on the other hand, are responsible for other aspects of cultivating, food processing and providing meals and for performing domestic duties for the family. Boserup notes that though the work completed by women calculates for a larger percentage of the tasks that form the basis of sub Saharan life, women often do not receive the majority portion of the benefits that accompany economic and agricultural success. An elderly cultivator, with several wives and likely several young male children, benefits from having a much larger workforce within his household. By the combined efforts of his young sons and young wives, he may gradually expand his cultivation and become more prosperous. A man with a single wife has less help in cultivation and is likely to have little or no help for felling trees. According to Boserup's historical data, women living in such a structure also welcome one or more co wives to share with them the burden of daily labor. However, the second wife will usually do the most tiresome work, almost as if she were a servant to the first wife, and will be inferior to the first wife in status. A 1930s study of the Mende in the West African state of Sierra Leone concluded that a plurality of wives is an agricultural asset, since a large number of women makes it unnecessary to employ wage laborers. Polygyny is considered an economic advantage in many rural areas. In some cases, the economic role of the additional wife enables the husband to enjoy more leisure. Anthropologist Jack Goody's comparative study of marriage around the world, using the Ethnographic Atlas, demonstrated a historical correlation between the practice of extensive shifting cultivation and polygyny in many Sub Saharan African societies. Drawing on the work of Ester Boserup, Goody notes that in some of the sparsely populated regions where shifting cultivation takes place in Africa, much of the work is done by women. This favored polygynous marriages, in which men sought to monopolize the production of women "who are valued both as workers and as child bearers." Goody, however, observes that the correlation is imperfect, and also describes more traditionally male dominated though relatively extensive farming systems, such as those common in much of West Africa, particularly the savanna region, where more agricultural work is done by men, and polygamy is desired more for the production of male offspring whose labor in farming is valued. Goody's observation regarding African male farming systems is discussed and supported by anthropologists Douglas R. White and Michael L. Burton in their article, "Causes of Polygyny: Ecology, Economy, Kinship, and Warfare", where the authors note: "Goody (1973) argues against the female contributions hypothesis. He notes Dorjahn's (1959) comparison of East and West Africa, showing higher female agricultural contributions in East Africa and higher polygyny rates in West Africa, especially in the West African savanna, where one finds especially high male agricultural contributions. Goody says, "The reasons behind polygyny are sexual and reproductive rather than economic and productive" (1973:189), arguing that men marry polygynously to maximize their fertility and to obtain large households containing many young dependent males." An analysis by James Fenske (2012) found that child mortality and ecologically related economic shocks had a stronger association with rates of polygamy in Sub Saharan Africa rather than female agricultural contributions (which are typically relatively small in the West African savanna and Sahel, where polygyny rates are higher), finding that polygyny rates decrease significantly in line with child mortality rates.
Ұрпақ болу қалауы
Көп әйел алудың себептерін зерттеудің көп бөлігі макро деңгейдегі факторларға шоғырланған. Көп әйелділік кеңінен таралғандығы ортақ атадан тараған туыстық топтармен байланысты. Көп әйелділік сонымен қатар, отбасының өмір сүруінің, өсуінің, қауіпсіздігінің, жалғасуының және беделінің динамикалық қағидасы болып табылды, әсіресе ересек еңбекшілердің санын дереу және болашақтағы балалардың еңбек күшін арттыратын әлеуметтік жағынан бекітілген механизм ретінде. Сондай-ақ, адамның репродуктивтік физиологиясының ерекшеліктері де зерттелді.
Most research into the determinants of polygyny has focused on macro level factors. Widespread polygyny is linked to the kinship groups that share descent from a common ancestor. Polygyny also served as "a dynamic principle of family survival, growth, security, continuity, and prestige", especially as a socially approved mechanism that increases the number of adult workers immediately and the eventual workforce of resident children. and on characteristics of human reproductive physiology.
Экономикалық жүктеме
Ғалымдар ерлердің ауыл шаруашылығы жұмысының көп бөлігін атқаратын шаруашылық жүйелерінде екінші әйел экономикалық пайда емес, ауыртпалық болуы мүмкін деп санайды. Қосымша әйелді асырау үшін күйеу өзі қаттырақ еңбек етуі керек немесе жұмыстың бір бөлігін орындау үшін жұмысшы жалдауы керек. Мұндай аймақтарда көп әйел алу мүлдем кездеспейді немесе ол тек бай шаруалардың аз ғана тобына ғана қол жетімді сәндік нәрсе болып табылады. БҰҰ Африка экономикалық комиссиясының (ЭКА) хатшылығының баяндамасында: «Африкадағы ерлер үшін көп әйел алудың ең басты себебі – оның экономикалық артықшылығы, себебі бірнеше әйел алған ер адам көбірек жерге ие болады, отбасы үшін көбірек тағам өндіре алады және оның иелігіндегі байлық арқасында жоғары мәртебеге жете алады» делінген. Мысалы, Бозеруптың 1970 жылғы полигиноздық жүйелерге жасалған бұрынғы талдаулар туралы талқылауында, Литтлдің 1930 жылдардағы еңбектерінде айтылғандай, ер адамның бірнеше әйелінің қажырлы еңбегі, экономикалық және шаруашылық көмегі арқасында күйеу жаңа әйелге қалың мал төлеп, жерге қол жеткізу мүмкіндігін арттырып, сонымен қатар ұрпағын көбейтуге мүмкіндік алады. Бозеруптің 1970 жылғы мәлімдемесіне сәйкес, Африка құрлығының көп бөлігінде жерді пайдаланудың тайпалық ережелері әлі де күшінде болды. Бұл жүйеде белгілі бір аумаққа иелік ететін тайпа мүшелері азық-түлік өндіру үшін, ал кейде ақшалай дақылдар өсіру үшін жерді пайдалануға құқылы болды. Осы жүйеде қосымша әйел – отбасының өндірісін кеңейтуге көмектесетін экономикалық актив. Экономист Мишель Тертильт көп әйелділікке көшкен елдер моногамияны ұстанатын елдерге қарағанда экономикалық тұрғыдан тұрақсыз екенін тұжырымдайды. Көп әйелділік елдерде әдетте туу көрсеткіші жоғары, жинақ ақшасы аз және ЖІӨ төмен болады. 2014 жылғы зерттеуге сәйкес, көп әйелділікке тыйым салса, туу көрсеткіші 40 пайызға төмендеп, жинақ 70 пайызға артып, ЖІӨ 170 пайызға өседі. Моногамдық қоғамдар экономикалық өнімділіктің өсуін көрсетеді, өйткені моногамдық ерлер аз балалы болудың арқасында ресурстарын үнемдеп, инвестициялай алады. Көп әйелділік қоғамдарда ерлер әйелдермен қарым-қатынас құру әдістеріне көбірек инвестиция салады, ал моногамдық ерлер өз отбасыларына және басқа да институттарға көбірек инвестиция салады. Көп әйелділік некелерге байланысты шығындарға қарамастан, 1995 жылғы зерттеу көрсеткендей, ерлер көп әйел алу арқылы туыстық байланыстардың нәтижесінде туындайтын экономикалық және әлеуметтік қорғаныстан пайда көреді. Көптеген туысқандары бар ерлердің басқа экономикалық қиындықтарды жеңуге қажетті байланыстары бар.
Scholars have argued that in farming systems where men do most of the agriculture work, a second wife can be an economic burden rather than an asset. In order to feed an additional wife, the husband must either work harder himself or he must hire laborers to do part of the work. In such regions, polygyny is either non existent or is a luxury which only a small minority of rich farmers can indulge. A report by the secretariat of the UN Economic Commission for Africa (ECA) quotes: "one of the strongest appeals of polygyny to men in Africa is precisely its economic aspect, for a man with several wives commands more land, can produce more food for his household and can achieve a high status due to the wealth which he can command". In Boserup's 1970 discussion of earlier analyses of polygynous systems, for example that of Little's work of the 1930s, that through the hard work, economic, and agricultural assistance of a man's several wives, a husband could afford to pay the bride price of a new wife and further his access to more land, meanwhile increasing his progeny. According to Boserup, writing in 1970, tribal rules of land tenure were still in force over much of the continent of Africa. In this system, members of a tribe which commands a certain territory had a native right to take land under cultivation for food production, and in many cases, also for the cultivation of cash crops. Under this tenure system, an additional wife is an economic asset that helps the family to expand its production. The economist Michèle Tertilt concludes that countries that practice polygyny are less economically stable than those that practice monogamy. Polygynous countries usually have a higher fertility rate, fewer savings reserves, and a lower GDP. A 2014 study estimates that fertility would decrease by 40 percent, savings would increase by 70 percent and GDP would increase by 170 percent if polygyny were banned. Monogamous societies present a surge in economic productivity because monogamous men are able to save and invest their resources due to having fewer children. Polygynous societies have a higher concentration of men investing into methods of mating with women, whereas monogamous men invest more into their families and other related institutions. Despite the expenses of polygynous marriages, a 1995 study suggests that men benefit from marrying multiple wives through the economic and social insurance that kinship ties produce. With a large network of in laws, these men have the ties they need to compensate for other economic shortages.
Либидо
Кейбір сарапшылар жоғары либидо көп әйел алудың себебі болуы мүмкін деп санайды, бірақ басқалары оның маңыздылығын азайтады. Жыныстық құштарлық кейбір Азия мәдениеттерінде бай ерлермен және аристократияға жақын адамдармен байланысты болған, алайда мұндай либидиналдық көзқарастар кейде көп әйелділікке дәстүрлі өмір салтының факторы ретінде қарауға басымдық беріп, елеусіз қалдырылды. Мысалы, Сахара астындағы Африканың көптеген қоғамдары көп әйел алуды ұрпақтарын және туыстық байланыстарын кеңейтудің қажетті шарты деп есептейді, бұл жоғары мәдени маңызы бар практика. Мұндай жағдайда, көп әйелділік жоғары либидоның нәтижесі ме екенін анықтау қиын, себебі ол кез келген жағдайда орындалатын болады. Басқа түсіндірулерде көп әйел алу – адалдыққа қанағаттанбауға бейімділікті болдырмауға арналған құрал. Бозеруп (1970) Сахара астындағы Африкадағы көп әйелділік туралы салыстыруда, көп әйелділік практикаланатын аймақтарда, бірақ демографиялық және экономикалық себептерге байланысты ерлер үшін оны кейінірек жасқа дейін кешіктіруге мәжбүр болған жағдайларда, некеден тыс қатынастар мен жезөкшеліктің көбейе түсуі күтіледі деп жазады.
Some analysts have posited that a high libido may be a factor in polygyny, although others have downplayed its significance. The sex drive as a factor in some Asian cultures was sometimes associated with wealthy men and those that were adjunct to an aristocracy, although such libidinal perceptions were at times discarded in favor of seeing polygyny as a factor of traditional life. For example, many sub Saharan African societies view polygyny as essential to expand their progeny and kinship, a practice of high cultural importance. In this case, it would be hard to determine whether the origin was that of high libido, as polygyny would be practiced regardless. Other explanations postulate that polygyny is a tool used to ward off inclinations towards infidelity. In a chapter comparing Sub Saharan African polygyny, Boserup (1970) comments that in regions where polygyny is practiced, but for demographic and economic reasons must to be delayed for males until older ages, higher incidences of adultery and prostitution are expected to be present.
Әйелдерді құлдыққа түсіру
Зерттеушілер викингтердің бастапқыда шет елдерден әйелдер іздеу қажеттілігінен теңізге шығып, шабуылдар жасауды бастаған болуы мүмкін деп санайды. Бұл идеяны 11 ғасырда тарихшы Дудо Сент-Квентин өзінің жартылай қияли "Норман тарихында" білдірген. Бай және қуатты викингтерде көп әйелдер мен қарындастар болған, және осы көп әйелділік қатынастар орташа викинг еркегі үшін үйленуге жарамды әйелдердің жетіспеушілігіне алып келген болуы мүмкін. Осы себепті, орташа викинг еркесі лайықты әйелдерді табу үшін байлық пен билік алуға қауіпті әрекеттер жасауға мәжбүр болған шығар. Викингтер әйелдерді сатып алып немесе тұтқынға алып, оларды әйелдері немесе қарындастары етіп алған. Ольстер жылнамасында 821 жылы викингтер ирландиялық ауылды тонап, "көптеген әйелдерді тұтқынға алып кеткені" айтылған. Батыс Африкадағы көп әйелділік, бұл практика әлемде ең көп таралған аймақ, тарихи факторлар, мысалы, құл саудасы және жергілікті дін – исламның өзара әрекеттесуінен туындаған, көп әйелділік кең таралған мәдениетті құрайтын қоғамдық контексте өмір сүреді. Құл саудасының жыныс арақатынасына тигізген әсері Африканың осы аймағында көп әйелділіктің кең таралған болуының негізгі факторы ретінде қарастырылады. Кейбір зерттеулер көрсеткендей, көп әйелділікке барушы еркектер 12 пайызға ұзақ өмір сүруі мүмкін. Көп әйелділік ерлер мен әйелдер арақатынасы төмен болған жағдайда кездеседі, бұл нәрестелер арасында жұқпалы аурулардан өлім-жітімнің жоғарылауына әкелуі мүмкін. Дегенмен, туған кездегі табиғи жыныс арақатынасы ұлдарға қарай сәл бейім (табиғи жыныс арақатынасы шамамен 105 ұл/100 қыз, әдетте 103–107 аралығында), қазіргі уақытта кейбір елдерде жынысқа қарай таңдап түсік жасау және қыз балаларды өлтіру салдарынан бұл көрсеткіш ұлдарға қарай одан да бейім.
Researchers have suggested that Vikings may have originally started sailing and raiding due to a need to seek out women from foreign lands. The concept was expressed in the 11th century by historian Dudo of Saint Quentin in his semi imaginary History of The Normans. Rich and powerful Viking men tended to have many wives and concubines, and these polygynous relationships might have led to a shortage of eligible women for the average Viking male. Due to this, the average Viking man could have been forced to perform riskier actions to gain wealth and power to be able to find suitable women. Viking men would often buy or capture women and make them into their wives or concubines. The Annals of Ulster states that in 821 the Vikings plundered an Irish village and "carried off a great number of women into captivity". Polygyny in West Africa, the region of the world where the practice is most common, exists in a societal context where historical factors, such as the slave trade, and the local religion, Islam, interact creating a culture where polygyny is widespread. The slave trade's impact on the male to female sex ratio has been cited as a key factor in the high prevalence of polygynous practices in this region of Africa. Some research has shown that males living in polygynous marriages may live 12 percent longer. Polygyny may be practiced where there is a lower male:female ratio; this may result from male infants having increased mortality from infectious diseases. However, the natural sex ratio at birth is actually slightly biased in favour of males (the natural sex ratio is around 105 boys/100 girls at birth; generally in the range of 103–107); presently in some countries this is even more biased in favor of males due to sex selective abortion and female infanticide.
Зорлық-зомбылық
Зерттеулер көрсеткендей, көп әйел алу ортасы тұрақсыз, зорлық-зомбылыққа бейім, көрші елдерге шабуыл жасау және құлдырау қаупі жоғары қоғамдарда кеңінен таралған. Бұл көп әйел алудың тудыратын теңсіздікке байланысты: егер ең бай және ықпалды 10 пайызының әрқайсысында төрт әйел болса, қалған 30 пайызы үйлену мүмкіндігінен айырылады. 2017 жылғы "Нақтысы бар елдер индексі" бойынша алдыңғы 20 елдің көпшілігінде көп әйел алу кеңінен таралған. 2011 жылы докторлық диссертациясында антрополог Кайл Р. Гибсон 1981 жылдан 2007 жылға дейінгі 1208 жанкешті шабуылды зерттеген үш оқуды қарастырып, көп әйел алу көрсеткіші жоғары елдерде жанкешті террористердің санының артуымен байланыс бар екенін анықтады. Саяси ғалым Роберт Пейп исламдық жанкешті террористердің 97 пайызының үйленбеген және 84 пайызының еркек екенін (немесе, Күрдістан жұмысшы партиясын есепке алмағанда, 91 пайыз еркек) анықтады. 2008 жылы АҚШ әскері Иракта жүргізген зерттеуде жанкешті бомбалаушылардың көбінесе 18-30 жас аралығындағы, баласыз еркектер (орташа жасы 22) екені, олардың көпшілігі студент немесе жұмысшы мамандығында екені анықталды. Көп әйел алу кеңінен таралған елдерде адам өлтіру және зорлау көрсеткіштері жоғары екенін атап өткен саяси ғалымдар Валери М. Хадсон мен Брэдли Тайер ислам – көп әйел алуды әлі де толық бекітетін жалғыз ірі дін болғандықтан, ислам елдеріндегі некедегі теңсіздік деңгейінің жоғары болуы олардың жанкешті терроризмге бейім халықтарының көп болуына себеп болады. Сондай-ақ, қаза тапқандарға арналған гарем уәделері ислам елдері ішіндегі "альфа" және "альфа емес" еркектер арасындағы қақтығысты азайту механизмі ретінде қызмет етеді, соңғыларының отбасыларына құрмет көрсетіп, олардың зорлық-зомбылығын сыртқы топтарға бағыттайды. Тамил жолбарыстары туралы зерттеулерімен қатар, антрополог Скотт Атран палестиналық террористік топтардың (мысалы, ХАМАС) жанкешті террористердің отбасыларына ай сайынғы жәрдемақы, біржолғы төлемдер және үлкен бедел беретінін анықтады. Атран мен басқа да антропологиялық зерттеулерге сілтеме жасай отырып, палестиналық террористердің 99 пайызының еркек, 86 пайызының үйленбеген және 81 пайызының кем дегенде алты бауыры бар (орташа палестиналық отбасыдан үлкен) екенін, когнитивтік ғалым Стивен Пинкер "Адамның жақсы қасиеттері" (2011) еңбегінде Батыс жағалаудағы және Газадағы ерлердің отбасылары көбінесе қалыңдық төлеуге шамасы келмейтінін және көптеген әлеуетті қалыңдықтар көп әйелге үйленумен аяқталатынын айтады. Жанкешті терроризм актісінің қаржылық өтемі ер адамның бауырлары үшін балалы болуға жеткілікті қалыңдықтарды сатып алуға мүмкіндік береді, бұл өзін-өзі құрбан етудің туысқандық таңдау және биологиялық сәйкестік тұрғысынан тиімділігін қамтамасыз етеді (Пинкер эволюциялық биолог Дж. Б. С. Холдейнге сілтеме жасайды, Холдейн өзінің өмірін ағасы үшін емес, "екі ағасы немесе сегіз туысы үшін" құрбан ететінін айтып әзілдеген).
Research shows that polygyny is widely practiced where societies are destabilized, more violent, more likely to invade neighbors and more likely to fail. This has been attributed to the inequality factor of polygyny, where if the richest and most powerful 10 percent of males have four wives each, the bottom thirty percent of males cannot marry. In the top twenty countries in the 2017 Fragile States Index, polygyny is widely practiced. In a 2011 doctoral thesis, anthropologist Kyle R. Gibson reviewed three studies documenting 1,208 suicide attacks from 1981 to 2007 and found that countries with higher polygyny rates correlated with greater production of suicide terrorists. Political scientist Robert Pape has found that among Islamic suicide terrorists, 97 percent were unmarried and 84 percent were male (or if excluding the Kurdistan Workers' Party, 91 percent male), while a study conducted by the U. S. military in Iraq in 2008 found that suicide bombers were almost always single men without children aged 18 to 30 (with a mean age of 22), and were typically students or employed in blue collar occupations. In addition to noting that countries where polygyny is widely practiced tend to have higher homicide rates and rates of rape, political scientists Valerie M. Hudson and Bradley Thayer have argued that because Islam is the only major religious tradition where polygyny is still largely condoned, the higher degrees of marital inequality in Islamic countries than most of the world causes them to have larger populations susceptible to suicide terrorism, and that promises of harems of virgins for martyrdom serves as a mechanism to mitigate in group conflict within Islamic countries between alpha and non alpha males by bringing esteem to the latter's families and redirecting their violence towards out groups. Along with his research on the Tamil Tigers, anthropologist Scott Atran found that Palestinian terrorist groups (such as Hamas) provide monthly stipends, lump sum payments, and massive prestige to the families of suicide terrorists. Citing Atran and other anthropological research showing that 99 percent of Palestinian suicide terrorists are male, that 86 percent are unmarried, and that 81 percent have at least six siblings (larger than the average Palestinian family size), cognitive scientist Steven Pinker argues in The Better Angels of Our Nature (2011) that because the families of men in the West Bank and Gaza often cannot afford bride prices and that many potential brides end up in polygynous marriages, the financial compensation of an act of suicide terrorism can buy enough brides for a man's brothers to have children to make the self sacrifice pay off in terms of kin selection and biological fitness (with Pinker also citing a famous quotation attributed to evolutionary biologist J. B. S. Haldane when Haldane quipped that he would not sacrifice his life for his brother but would for "two brothers or eight cousins").
Әйелдерге әсері
Ерлер мен әйелдер арасындағы теңсіздік, көп әйел алу жиі кездесетін елдерде, білім деңгейінің төмендігіне байланысты кең таралған. Африкада көп әйел алу империя құрудың бір бөлігі деп есептелген. Африкадағы отаршылдықтан кейінгі кезеңде ғана көп әйел алу әділетсіз немесе тыйым салынған нәрсе ретінде қарастырыла бастады. Натали Экспозитоның сөзіне сәйкес, "Нигериядағы Нгва Игбо тайпасын зерттеу барысында, ер адамдардың көп әйел алуының бес негізгі себебі анықталды: бірнеше әйелге ие болу Нгва күйеуіне (1) қалаған бала санына ие болуға; (2) әріптестері арасында беделін арттырып, өзінің мақтанышын көтеруге; (3) қоғамдағы мәртебесін нығайтуға; (4) қажетті шаруа жұмыстарын орындау және коммерциялық пальма майын өңдеу үшін жеткілікті еңбек күшін қамтамасыз етуге; және (5) жыныстық қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік береді". Аталған себептердің ешқайсысы әйелдерге емес, тек күйеулерге ғана пайдалы. Мысырда феминистер көп әйел алуды жою үшін күрескенімен, ол негізгі адам құқығы ретінде қарастырылғандықтан, бұл күрес сәтсіз аяқталды. Көп әйел алу жиі кездеспейтін елдерде әйелдер некеде теңдікке ие және отбасы жоспарлау мәселелері бойынша өз пікірлерін еркін білдіре алады. Көп әйелділік некеге қатысқан әйелдер моногамдық некедегі әйелдермен ұқсас мәселелерге тап болады; алайда, олардың өмірлік қанағаттануына әсер ететін және әйелдердің денсаулығына зиян келтіретін, көп әйелділікке тән мәселелер де бар. Зерттеулер көрсеткендей, бәсекелестік пен жанжал жұбайлар үшін шыдамсыз деңгейге жетеді, бұл әйелдердің психологиялық стрестен өзіне-өзі қол жұмсауына әкелуі мүмкін. Зерттеулер сонымен қатар әйелдің өмірден қанағаттану деңгейіне оның некедегі орнының әсер ететінін көрсетеді. Бове мен Валеггияның айтуынша, кейбір елдерде тек бір әйел ғана медициналық көмек алуға құқылы болғандықтан, жоғары мәртебелі әйелдер өздерінің артықшылықтарын пайдаланып, медициналық қызметтерге қол жеткізеді. Жұбайлар арасындағы жанжал психикалық денсаулыққа қатысты мәселелердің, мысалы, алаңдаушылық, депрессия, соматизация, психотизм және паранойяның көбеюіне себеп болуы мүмкін. Сонымен қатар, көп әйелділіктегі әйелдерде моногамдық некедегі әйелдерге қарағанда өмірлік қанағаттанудың төмендеуі және өзіне сенімсіздік сезімі жиі кездеседі. Әйелдер арасындағы қызғаныш пен жанжалды азайту үшін түрлі әдістер қолданылады. Олардың қатарында, әйелдердің екеуі де бір-біріне қарындас болған сеңлілі полигиниясы және әр әйелдің жеке тұрғын үйі болған, күйеуінің кезекпен барып тұратын үй полигиниясы бар. Сонымен қатар, әйелдер арасындағы ұрыс-керістің алдын алу үшін әр әйелдің құқықтары мен міндеттерін нақты белгілейтін мәртебелік иерархия құрылады. Бұл практиканың әйелдерге қатысты зиянды аспектілері көп болғанымен, үй шаруасы мен бала тәрбиесін бөлісу сияқты әйелдер үшін жеке және экономикалық артықшылықтар да бар. Сондай-ақ, әйелдер бір-бірімен дос болып, қолдау көрсетеді. Зерттеулер көрсеткендей, бұл жағдай әйелдердің арасындағы жас айырмашылығының ұлғаюына және барлық жыныстық қатынас некеде болған жағдайда, жыныстық қатынасқа түсу жиілігінің төмендеуіне байланысты туындайды.
Inequality between husbands and wives is common in countries where polygyny is more frequently practiced because of limited education. In Africa polygyny was believed to be part of the way to build an empire. It was not until the post colonialism era in Africa that polygyny began to be viewed as unjust or taboo. According to Natali Exposito, "in a study of the Ngwa Igbo Clan in Nigeria identified five principal reasons for men to maintain more than one wife: because having more than one wife allows the Ngwa husband to (1) have the many children that he desires; (2) heighten his prestige and boost his ego among his peers; (3) enhance his status within the community; (4) ensure a sufficient availability of labor to perform the necessary farm work and the processing of commercial oil palm produce; and (5) satisfy his sexual urges." Out of all of the reasons stated none are beneficial to the wives, but instead only beneficial to the husbands. In Egypt, feminists have fought for polygamy to be abolished, but it is viewed as a basic human right so the fight has been unsuccessful. In countries where polygyny is practiced less frequently, women have more equality in the marriage and are better able to communicate their opinions about family planning. Women participating in polygynous marriages share common marital problems with women in a monogamous marriage; however, there are issues uniquely related to polygyny which affects their overall life satisfaction and have severe implications for women's health. Research shows that competition and conflict can intensify to unbearable level for co wives causing women to commit suicide due to psychological distress. Findings show that the wife order can affect life satisfaction. According to Bove and Valeggia, women who are senior wives often misuse their position to obtain healthcare benefits in countries where only one wife can become a recipient. The conflict between co wives can attribute to the higher rates of mental health disorders and issues such as anxiety, depression, somatization, psychoticism, and paranoia. As well as this reduced marital/life satisfaction and low self esteem has been shown to be more prevalent among women in polygynous relationships when compared to women in monogamous relationships. Various methods have been used to reduce the amount of jealousy and conflict among wives. These include sororal polygyny, in which the co wives are sisters; and hut polygyny, in which each wife has her own residence and the husband visits them in rotation. A clear status hierarchy among wives is also sometimes used to avoid fighting by establishing unequivocally each wife's rights and obligations. Although there are several harmful aspects of this practice related to women, there are some reported personal and economic advantages for women such as sharing household and child rearing responsibilities. Also, wives share companionship and support with co wives. Studies show that seems to exist because of the widening age gap between the successive order of wives and because of the decreasing exposure to coitus, if all coitus occurs in marriage.
Ауру
Зерттеулер көрсеткендей, көп әйелділік одақтағы ерлер мен әйелдерде ВИЧ жұқтыру көрсеткіштерінің жоғарылауына себеп болатын екі механизм бар: көп әйелділік одақтағы серіктестердің некеден тыс қарым-қатынастары жиі болады, осылайша бір-бірінің ВИЧ-қа ұшырау тәуекелі артады; көп әйелділік одаққа келген әйелдер моногамды күйеуге үйленген әйелдерге қарағанда ВИЧ-положитивті болу ықтималдығы жоғары. Бұл екі механизмнен басқа, одақ түріне қарай ВИЧ жұқтыру көрсеткіштерінің өзгеруі, көп әйелділік одақтағы адамдар көбінесе бірнеше серіктеспен қарым-қатынас жасайтын жыныстық желінің құрамында болуымен байланысты болуы мүмкін.
Studies show there are two mechanisms that could lead to higher prevalence rates of HIV in men and women who are in polygynous unions: partners in polygynous unions have more extra marital relationships and thus increase each other's exposure to HIV; women who are recruited into a polygynous union are more likely to be HIV positive than those who marry a monogamous husband. In addition to these two mechanisms, variation in HIV prevalence rates by union type is possibly due to individuals in polygynous unions are typically part of a sexual network with concurrent partnerships.
Сын
Көп әйел алуды сынға алу мұндай некедегі әйелдердің әл-ауқатына, соның ішінде әйелдерді мәжбүрлеуге, сатып алуға және сатуға (мысалы, көп әйел алуды жүзеге асыратын қоғамдарда жиі кездесетін, қалың мал төлеу сияқты), теңсіздік туралы алаңдаушылық және әйелсіз қалған жас ер адамдардың тағдыры (мысалы, FLDS шіркеуіндегі жоғалған ұлдар), сондай-ақ қоғам мен соғыста кең ауқымды түрде жүзеге асырылатын көп әйел алу арасындағы қарым-қатынасқа бағытталған. Көп әйел алуды сегіз ғасыр бұрын Тома Аквинский сынға алды. Ол көп әйел алудың әйелдер мен балаларға әділетсіздік екенін айтты. Оның пікірінше, бұл жағдай балалардың бір-біріне қарсы болуына, назар, тамақ және баспана үшін бәсекелесуге әкеледі. Аквинаның ойынша, көп әйел алу күйеу мен әйел арасындағы адалдық талаптарын бұзады. Көп әйел алушылардың стандартты тәжірибелері әйелдерді полигинисттік өмір салтынан бас тартуды шешкен жағдайда жиі қиын жағдайға түсіреді. Некеден шығу үшін әйелдер қалың мал төлеуі керек. Бұл ойда қарапайым болғанымен, іске асыруы қиын. Әйелдерінің кетіп қалуына жол бермеу үшін күйеулер қалың малдың бағасын көбінесе жоғары ұстайды, оны әйелдер үшін төлеу мүмкін емес етеді. Көп жағдайда әйелдер көп әйел алудан бас тартса, балаларына қол жеткізе алмайды және ұрпаққа қатысты меншік туралы мәдени ұғымдарға байланысты оларды ала алмайды. Марси Хамильтон көп әйел алуды әйелдерді қанаудың бір түрі деп санайды және былай деп жазды: "Көп әйел алу, сонымен қатар құрбансыз қылмыс емес, бұл практика әйелдерді ерлердің қажеттіліктері мен талаптарына бағындыруға негізделген. Сонымен қатар, көп әйел алушылар үшін әйелдер тек белгілі бір доктриналық мақсатқа жету құралы – көбірек бала тудыру арқылы ер адамның жұмаққа ілу мүмкіндігін арттыру. Еркектер қаржыны басқарады және әйелдер ерлердің жыныстық қажеттерін қанағаттандыратын тауар болып табылады. Бұл жағдайда гендерлік теңдік болуы мүмкін емес, ол әйелдер құқықтарының кез келген тиімді теориясымен үйлесімді емес". Көп әйелділік некедегі бірінші әйелдер көбінесе қиын жағдайда болады, себебі заң немесе діни кодекс жаңа әйелдерді некеге қабылдау үшін олардың келісімін немесе пікірін сұрамайды, сондықтан бірінші әйел күйеуінің отбасына әкелген кез келген жаңа әйелді қабылдауға және олармен жарасым табуға мәжбүр болады. Көп әйел алу асимметриялық, тең емес некелік қарым-қатынас үшін сынға алынады, онда күйеу бірнеше әйелмен жыныстық/романтикалық қарым-қатынас жасай алады, бірақ әйелдер тек бір ер адаммен, өз күйеуімен ғана осындай қарым-қатынасқа түсе алады, бұл көбінесе некеде жыныстық рөлдердің қатаң болуына әкеледі. Көп әйел алуға қарсы тағы бір сын – оны қолданатын барлық мәдениеттер мен діни қауымдастықтарда көп әйел алу ғана рұқсат етіледі; сондықтан бұл ерлер мен әйелдер арасындағы теңдіктің қазіргі заманғы қағидаларын бұзады, әсіресе көптеген осындай жерлерде әйелдердің бірнеше серіктестері болған жағдайда, "намыс үшін өлтіру" және таспен жазалау арқылы қатал жазаланады немесе әйелдердің жыныстық мүшелерін кесу арқылы қорланады. АҚШ-та көп әйел алуды ұстанатын Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері фундаменталистік шіркеуінің айналасында дау туды, себебі қауымдастық балаларды жыныстық қорлау, әлеуметтік алаяқтық және балаларды жұмысқа сату туралы айыптаулармен байланысты болды, бұл көп әйел алған көшбасшы Уоррен Джеффстің өмір бойына түрмеде отыруына әкелді.
Criticism of polygyny focuses on the wellbeing of the wives in such marriages, including coercion, buying and selling of wives (such as through bride price, which is common in societies that practice polygyny), concerns about inequality and the fate of the young men left without wives (such as the lost boys in the FLDS Church), as well as the relation between polygyny practiced on a large scale in a society and war. A notable critic of polygyny was Thomas Aquinas nearly eight centuries ago. He contended that polygyny is unjust to wives and children. He also argues that it creates rival stepchildren and forces them to compete for attention, food, and shelter. According to Aquinas, polygyny violates the requirements of fidelity between husband and wife. Standard polygynist practices often leave women at a disadvantage if they make the decision to remove themselves from the polygynist lifestyle. To leave the marriage, women must repay their bride price. Though this is simple in thought, this is not simple in execution. To prevent their wives from leaving, husbands will often keep the bride price at high levels, which is often at an unpayable level for women. In most cases, women do not have access to their children if they decide to leave polygyny, nor are they allowed to take them, due to cultural ideas of ownership in relation to progeny. Marci Hamilton sees polygyny as a form of oppression of women; she wrote: "In polygamy, also not a victimless crime, the practice is built on the subjugation of women to the men's needs and demands. Moreover, for many of the religious polygamists, the women are nothing but the means to a particular doctrinal end – creating more children to increase the man's odds of getting into heaven. Again, the men control the finances and the women are commodities, carrying out the sexual goals of the men. There can be no gender equality in this scenario, which is incapable of being squared with any viable theory of women's rights." First wives in polygynous marriages are often in a difficult situation, when the law or religious code does not require their consent or input for new wives to be admitted in the marriage, so the first wife is forced to accept any new women brought into the family by the husband and to get along with them. Polygyny is criticized because of its asymmetrical, unequal marital arrangement, where the husband has sexual/romantic relations with several women, but the wives can only have such a relation with one man, their husband, which often leads to rigid gender roles in the marriage. A criticism against polygyny is that in almost all cultures and religious communities that practice it, polygyny is the only form of polygamy that is allowed; and, as such, this violates modern principles of equality between men and women, especially as in many such places females having multiple partners is violently punished through honor killings and stoning, or discouraged through female genital mutilation. In the United States, there has been controversy surrounding the Fundamentalist Church of Jesus Christ of Latter Day Saints that practices polygyny, after the community has been marred by accusations of child sexual abuse, welfare fraud, and child labor trafficking, that culminated in the life imprisonment of polygynous leader Warren Jeffs.
Қазіргі заманға дейінгі дәуір
Африка, Америка және Оңтүстік-Шығыс Азияда көне заманда, шамамен б.з.д. 600 – б.з. 1600 жылдары моногамия да, полигиния да болған. Полигиния моногамия кең таралған аймақтарда да кездесетін. Осы кезеңде отбасылық өмірдің қалыптасуында байлық маңызды рөл атқарды. Байлық – қуатты ерлердің басты әйелімен қатар бірнеше қосалқы әйелдері болуы, бұл ресурстық полигиния деп аталады. Әдетте, ауыл басшыларында көп әйелдері болған, ол олардың билігі мен мәртебесінің белгісі саналған. Ауылдарды бағындырғандар бұрынғы басшылардың қыздарына үйленіп, бағындырудың символы ретінде оларды әйелдік құрметке бөленген. Ресурстық полигиния практикасы Африка мен Оңтүстік-Шығыс Азияда Исламның таралуымен және кеңеюімен жалғасты. Мұндай отбасыларда туған балалар бос адамдар деп есептелген. Бос немесе құл қыздардан туған балалар да бос болған, бірақ әйелдерден туған балаларға қарағанда төмен дәрежеде саналған. Тұрғын үйлердің жағдайы аймақтар бойынша әртүрлі болды. Африкада әр әйелдің жеке үйі, мүлкі және малдары болған. Көптеген басқа елдерде әйелдер бір үйде, жабық күйде өмір сүрген. Харем ("тыйым салынған орын" деп те аталады) – әйелдерге арналған үйдің ерекше бөлігі болған.
In Africa, the Americas, and Southeast Asia in the Premodern Era, circa 600 BCE – 1600 CE, both monogamy and polygyny occurred. Polygyny occurred even in areas of where monogamy was prevalent. Wealth played a key role in the development of family life during these times. Wealth meant the more powerful men had a principal wife and several secondary wives, known as resource polygyny. Local rulers of villages usually had the most wives as a sign of power and status. Conquerors of villages would often marry the daughters of the former leaders as a symbol of conquest. The practice of resource polygyny continued with the spread and expansion of Islam in Africa and Southeast Asia. Children born into these households were considered free. Children born to free or slave concubines were free, but had lesser status than those born to wives. Living arrangements varied between areas. In Africa, each wife usually had their own house, as well as property and animals. In many other parts of the world, wives lived together in seclusion, under one household. A harem (also known as a "forbidden area") was a special part of the house for the wives.
Қырғызстан
Көп әйел алу Логоли және басқа да Абалулья этностық топтары арасында кең таралған. Қосымша әйел алу – ер адамның табысты және қалыптасқандығының маңызды көрсеткіші саналды. Үлкен отбасы Логоли еркектерінің беделін арттыратын. Көп балалы Логолилер өздерінің мал-мүліктеріне және басқа да мүліктеріне қол сұғудан қорқынышпен қараған адамдардың арасында әділдікке қол жеткізе алатын. Соңғы кезде Логоли ерлері мен әйелдерімен жүргізілген сұхбаттар көп әйел алуға ер адамның мұқият ойланып, зерделі түрде келетінін көрсетті. Мұндай жағдайда басқа әйелдердің және болашақ әйелдің ата-анасының келісімі қажет болуы немесе болмауы мүмкін. Кейбір бала туа алмаған әйелдер күйеуінің қосымша әйел алып, оның арқасында бала мен отбасының қуанышын сезінетін "тоғысымды жүктілік" сияқты жағдайлар да кездеседі. Кейбір ер адамдар ата-аналарының қысымымен отбасының табысын арттыру үшін тағы бір әйелге үйленгендерін айтады. Ал кейбір жас көп әйелді ерлер, бұрын үйленбеген көптеген әйелдердің оларға тұрмысқа шығуға дайындығы мен қажеттілігінің нәтижесінде осы жағдайға түсіп қалғандарын мәлімдейді. Көбінесе екінші және үшінші әйелдер бұрын үйленбеген, жасы үлкен әйелдер болатын. Статистикалық мәліметтер бойынша, Малавиде әрбір бес әйелдің бірі көп әйелді отбасында өмір сүреді деп есептеледі.
Polygynous marriage was preferred among the Logoli and other Abalulya sub ethnic groups. Taking additional wives was regarded as one of the fundamental indicators of a successfully established man. Large families enhanced the prestige of Logoli men. Logoli men with large families were also capable of obtaining justice, as they would be feared by people, who would not dare to use force to take their livestock or other goods from them. Interviews with some of the contemporary Logoli men and women who recently made polygynous marriages yielded data which suggest that marrying another wife is usually approached with considerable thought and deliberation by the man. It may or may not involve or require the consent of the other wives and prospective wife's parents. A type of "surrogate pregnancy" arrangement was reported to have been observed, in which some wives who are unable to bear children, find fulfillment in the children and family provided by a husband taking additional wives. Some of the men indicated that they were pressured by their parents to marry another wife, who could contribute additional income to the family. Some of the young polygynous men indicated that they were trapped in polygyny because of the large number of single women who needed and were willing to take them as husbands although they were already married. Most of those second and third wives were older women who had not yet married. It has been estimated that nearly one in five women in Malawi live in polygynous relationships.
Оңтүстік Африка
Оңтүстік Африкада белгілі бір жағдайларда көп әйел алу заңды. Әдет-ғұрып бойынша некелесуді тану туралы заңның ережелеріне сәйкес жасалған барлық көп әйелді некелер заңды болып табылады. Оңтүстік Африкада көп әйел алу, Оңтүстік Африканың жергілікті банту этностарының және мұсылман қауымдастығының арасында кең таралған. Бұл ежелгі заманда кең таралған болса да, қазір тек бай және мәртебелі адамдардың, мысалы, басшылар мен патшалардың, соның ішінде Оңтүстік Африка Республикасының бұрынғы президенті Джейкоб Зуманың арасында ғана кездеседі. 2001 жылы 15 жастан асқан адамдардың көп әйелді некелеріне шамамен 30 000 адам (0,1%) құрады. Ислам заңы мен мәдени отбасылық заңдар мұсылман еркектеріне төртке дейін әйел алуға мүмкіндік беретін жүйе құрады. Мұның себептеріне бірінші әйелдің бала тумауы немесе ұзаққа созылған ауруы, күйеуінің жесір немесе ажырасқан аналарды асырауға жететін мол байлығы және үлкен отбасылардың экономикалық пайдасы жатады. Оңтүстік Африка мұсылмандары арасында көп әйел алудың тарихи және мәдени тарихы болғанына қарамастан, Оңтүстік Африка Республикасында көп әйел алу ұлттық деңгейде ресми түрде заңсыз. 1994 жылдан кейін Оңтүстік Африка Конституциясындағы дін бостандығы, БҰҰ-ның әйелдерге қарсы барлық түрдегі дискриминацияны жою жөніндегі конвенцияны ратификациялау және мұсылман некелері туралы заң жобасы сияқты түрлі заңдар Оңтүстік Африкадағы исламдық көпжұбайлық одақтар мәселесін қарастырды.
Polygynous marriages are legal under certain circumstances in South Africa. All polygynous marriages entered into in accordance with the provisions of the Recognition of Customary Marriages Act are legal. Polygyny in South Africa is practiced among the indigenous Bantu ethnic groups of South Africa, and also within the Muslim community. Although it was widespread in ancient times, it is now only common amongst richer men and men of status, such as chiefs and kings, including the former President of the Republic of South Africa, Jacob Zuma. Polygynous marriages of individuals over the age of 15 accounts for approximately 30,000 (0.1%) people in 2001. Both Islamic law and cultural family laws create a system in which Muslim men are encouraged to take up to four wives. Several factors for this include infertility or long term illness of the first wife, excessive wealth on the part of the husband enabling him to support widowed or divorced mothers, and the economic benefits of large families. Despite the historical and cultural history of polygyny among Muslim South Africans, polygynous unions are officially illegal on the national level in South Africa. After 1994, various laws such as the freedom of religion in the South African Constitution, the ratification of the UN's Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women and a proposed Draft Bill on Muslim Marriages have tackled the issue of Islamic polygynous unions in South Africa.
Мозамбик
Мозамбикте көп әйел алуды заңды түрде мойындауға тыйым салынған, бірақ осы практикаға ешқандай заңдық шектеулер қойылмаған, және ол елдің жағалау аймағында кең таралғаны хабарланған. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, 15-49 жас аралығындағы үйленген әйелдердің шамамен 20 пайызы көп әйелділік одақта екені есептелді.
Mozambique prohibits legal recognition of polygamous unions, yet there are no legal restrictions against the practice itself, which has been reported to be quite widespread in the coastal country. As of 2019, it was estimated that about nearly 20% of married women aged 15–49 are in polygynous unions.
Австралия
Австралияда көп әйел алу заңсыз. 1961 жылғы Неке туралы заңның 94-бабында, егер біреу заңды түрде жалғасып жатқан некеде тұрған адаммен білдей тұрып үйленсе, ол қос жұбайлы болып саналады делінген. Қос жұбайлы болу үшін бес жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы көзделеді. Австралияның Отбасылық сотының толық құрамы 2016 жылдың 6 наурызында көп әйел алудың заңсыз екенін мәлімдеді. Дегенмен, бастапқыда көп әйел алу мүмкіндігі болған шетелдік некелер Австралияда заңды деп танылады. Сот мұндай некені, әлі көп әйелдікке айналмаған, бірақ неке жасалған елдің заңдары бастапқы некедегі серіктестердің кейіннен көп әйел алуына рұқсат беретін жағдайлардағы неке деп анықтады. Австралияның жергілікті халқы арасында көп әйелдік қарым-қатынастар кездесетіні белгілі.
Polygyny is not legal in Australia. The Marriage Act of 1961 under section 94 states that any person who knowingly marries another whose marriage is legally ongoing carries out the act of bigamy. The penalty of bigamy is up to five years of imprisonment. The Full Court of the Family Court of Australia ruled on March 6, 2016 that it is illegal to have polygamous marriages. However, foreign marriages that have potential to be polygamous when it was started will be legally recognized in Australia. The court defined a potentially polygamous marriage as if the marriage is not yet polygamous, but if the country where the marriage marginally taken place permits polygamous marriages of either partner to the original marriage at a later date. Indigenous populations of Australia have been noted to engage in polygamous relationships.
Азия
Көптеген мұсылман елдері дәстүрлі шариғатты сақтайды, ол Құранның үйретілімдерін түсіндіріп, төрт әйелге дейін көп әйел алуға рұқсат береді. Бұған Албания, Тунис, Түркия және бұрынғы КСРО республикалары кірмейді. Албания халқының шамамен 70% тарихи түрде мұсылман болғанымен, көпшілігі дінді ұстанбайды. Түркия мен Тунис – мұсылман халқы басым елдер, олар заң арқылы дінсіздік принциптерін қолдайды. Бұрынғы КСРО республикаларында көп әйел алуға тыйым салу кеңестік заңдардан мұраға қалған. 21-ғасырда мұсылман әлемінде көп әйел алу практикасының жаңаруы, оның заңсыз саналатын кейбір елдер мен қауымдастықтарда заңдылығы мен қабылданғандығын қайта орнатуға көмектесті. Қазақстан, Әзірбайжан және Өзбекстан сияқты бұрынғы КСРО-ның басқа да мұсылман республикаларында көп әйел алуды қайта заңдастыру туралы ұсыныстар жасалды. Басты әйел (немесе заңды әйел) Қытайда, Жапонияда және Кореяда 正室 zhèngshì /정실 (басты бөлме) деп аталған. 大婆 dàpó ("үлкен әйел/басты әйел") – сленгтік термин. Екі термин де дәстүрлілікті және иерархияны көрсетеді. Ресми әйел "үлкен ана" (大媽 dàmā), ана немесе әпке деп аталған. Үлкен анаға қатысты бала "апа" деп сөйлейтін. Екінші әйел 側室 cèshì /측실 деп жазылып, сөзбе-сөз "жанама бөлмеде тұрған" дегенді білдіреді. Бұл сөз Корея мен Жапонияда да қолданылған. Олар сондай-ақ Қытай мен Кореяда 妾 qiè/첩 деп аталған. Екінші әйелге және оның болуына қатысты қолданылатын жалпы терминдер 二奶 (èrnǎi), сөзбе-сөз "екінші әйел".
Many majority Muslim countries retain the traditional sharia, which interprets teachings of the Quran to permit polygamy with up to four wives. Exceptions to this include Albania, Tunisia, Turkey, and former USSR republics. Though about 70% of the population of Albania is historically Muslim, the majority is non practicing. Turkey and Tunisia are countries with overwhelmingly Muslim populations that enforce secularist practices by law. In the former USSR republics, a prohibition against polygamy has been inherited from Soviet Law. In the 21st century, a revival of the practice of polygamy in the Muslim World has contributed to efforts to re establish its legality and legitimacy in some countries and communities where it is illegal. Proposals have been made to re legalize polygamy in other ex Soviet Muslim republics, such as Kazakhstan, Azerbaijan and Uzbekistan. The original wife (or legal wife) was referred to as the 正室 zhèngshì /정실 (main room) both in China, Japan and Korea. 大婆 dàpó ("big woman/big wife") is the slang term. Both terms indicate the orthodox nature and hierarchy. The official wife was called "big mother" (大媽 dàmā), mother or aunt. The child of the concubine addressed the big mother as "aunt". The written word for the second woman was 側室 cèshì /측실 and literally means "she who occupied the side room". This word was also used in both Korea and Japan. They were also called 妾 qiè/첩 in China and Korea. The common terms referring to the second woman, and the act of having the second woman respectively, are 二奶 (èrnǎi), literally "the second wife".
Үндістан
Үндістанда көп әйел алу, әдетте, тыйым салынған және некелердің көп бөлігі заңды түрде моногамды болып табылады. 19 ғасырдың соңында христиандар арасында көп әйел алуға тыйым салынды, ал 1955 жылғы индуистер неке заңы индуистер үшін көп әйел алуды тыйымдады. Қазіргі таңда көп әйел алуға рұқсат тек мұсылмандарға ғана беріледі, бірақ мемлекеттік саясат оны қатаң түрде қолдамайды. Мұсылмандар 1937 жылғы «Мұсылман жеке құқығы (Шариғат) қолданылуы туралы» заң талаптарына бағынады, оны Бүкіл Үндістан мұсылман жеке құқығы кеңесі түсіндіреді. Үндістанда көп әйел алудың таралуы өте төмен: үйленген әйелдердің арасында индуистердің 1,68 пайызы, мұсылмандардың 2,45 пайызы, христиандардың 2,16 пайызы және басқа діндердің 1,16 пайызы көп әйелді некеде тұрады.
Polygamy in India is, in general, prohibited and the vast majority of marriages are legally monogamous. Polygyny among Christians was banned in the late 19th century, while The Hindu Marriage Act, 1955 banned polygyny for Hindus. Currently, polygyny is only allowed among Muslims; but it is strongly discouraged by public policy. Muslims are subject to the terms of The Muslim Personal Law (Shariat) Application Act of 1937, interpreted by the All India Muslim Personal Law Board. Prevalence of polygyny in India is very low: among married women, only 1.68 percent of Hindus, 2.45 percent of Muslims, 2.16 percent of Christians, and 1.16 percent of other religions live in polygynous marriages.
Қытай
Қытайда көп әйел алу 2020 жылы қабылданған Азаматтық кодекске сәйкес заңсыз. Бұл 1950 және 1980 жылдардағы ұқсас тыйым салудың орнын басты. Көп әйел алу Қытайда әрқашан заңсыз болған және кейбір династияларда қылмыс деп есептелген. Таннан Цин династиясына дейінгі отбасылық заңдарда әйелдің, қарындас әйелдің (кәнизақтың) және үй қыздарының мәртебесі өзгертілмейтін. Дегенмен, нағашылық империялық Қытайдың Цин/Чинг династиясының соңына дейін (1911 жылға дейін) қарындас әйелдік (кәнизақтық) заңмен қолдау көрсетілді. Бұрын императорлар жүздеген, тіпті мыңдаған қарындас әйелдерге ие болған. Бай шенеуніктер мен саудагерлер де заңды әйелдеріне қоса қарындас әйелдерді де ұстаған. Бірінші әйел – күйеуінің басты әйелі немесе анасы еді, күйеуі болмағанда, басқа әйелдер оның басшылығына бағынатын. Қарындас әйелдер толық құқықты әйелдерге қарағанда төмен мәртебеге ие болды, көбінесе күйеулерімен бірге жұрт алдында көрінбейтін және үй ішіндегі шешімдерге қатысу құқығы болмады. Қарындас әйелдерден туған балалар әйелдің балаларынан кем саналды және әкесінен тең мүлік мұрагерлікке ие болмады. Алайда, олар заңды деп есептелді, сондықтан некеден тыс туған балаларға қарағанда мәртебе мен мүлікті мұраға алу құқығы артық болды. 1911 жылдан 1949 жылға дейін Қытай Республикасында көп әйел алу де-факто кеңінен таралған, Гоминьдан Азаматтық соғыста жеңіліп, Тайваньға шегінгенге дейін. Белгілі әскери басшы Жан Цзунчан өзінің үш "белгісізі" бар екенін мәлімдеді: белгісіз саны бар мылтықтар, белгісіз сомадағы ақша және белгісіз саны бар қарындас әйелдер. Гонконгтағы қытай еркектері Цин кодексіне сәйкес қарындас әйелдікке ие болатын. Бұл 1970 жылы Неке реформасы туралы заң қабылдануымен аяқталды. 1995 жылы International Herald Tribune газетінің тілшісі Кевин Мерфи Гонконгтағы шекаралық көп әйелдік құбылысы туралы жазды. Берлиндегі Гумбольдт университетінің сексология бойынша зерттеу жұмысында доктор Ман Лун Нг Қытайда шамамен 300 000 ер адамның сүйіктісі бар екенін бағалады. 1995 жылы Гонконгтағы некеден тыс қатынастардың қырық пайызы тұрақты серіктеске қатысты. Тарихи драмалар мен романдарда көп әйелдік мәдениеті (әдетте көп әйелдік) жиі кездеседі. Мысалы, Гонконг жазушысы Луи Чаның "Қергін мен қазан" романында басты кейіпкер Вэй Сяобао жеті әйелге ие (романың кейінгі басылымында ханшайым Цзяньнин әйел ретінде тағайындалды, ал қалғандары қарындас әйелдер).
In mainland China, polygamy is illegal under Civil code passed in 2020. This replaced a similar 1950 and 1980 prohibition. Polygyny where wives are of equal status had always been illegal in China, and had been considered a crime in some dynasties. In family laws from Tang to Qing Dynasties, the status of a wife, concubines and maid mistresses could not be altered. However, concubinage was supported by law until the end of the Qing/Ching dynasty of the imperial China (1911). In the past, Emperors could and often did have hundreds to thousands of concubines. Rich officials and merchants of the elite also took concubines in addition to legal wives. The first wife was the head or mother wife; other wives were under her headship if the husband was away. Concubines had a lower status than full wives, generally not being seen in public with their husband and not having rights to decisions in the house. Children from concubines were considered inferior to those of the wife and did not receive equal wealth/legacy from their father. However they were considered legitimate, therefore had many more rights to inheritance of status and wealth than illegitimate children conceived outside a marriage. Polygamy was de facto widely practiced in the Republic of China from 1911 to 1949, before Kuomintang was defeated in the Civil War and retreated to Taiwan. Zhang Zongchang, a well known warlord, notably declared he had three 'unknowns' – unknown number of rifles, unknown amount of money, and unknown number of concubines. Chinese men in Hong Kong could practice concubinage by virtue of the Qing Code. This ended with the passing of the Marriage Reform Ordinance in 1970. Kevin Murphy of the International Herald Tribune reported on the cross border polygamy phenomenon in Hong Kong in 1995. In a research paper of Humboldt University of Berlin on sexology, Doctor Man Lun Ng estimated about 300,000 men in China have mistresses. In 1995, forty percent of extramarital affairs in Hong Kong involved a stable partner. Period drama and historical novels frequently refer to the former culture of polygamy (usually polygyny). An example is the Wuxia novel The Deer and the Cauldron by Hong Kong writer Louis Cha, in which the protagonist Wei Xiaobao has seven wives (In a later edition of the novel, Princess Jianning was assigned as the wife, while others are concubines).
Қырғызстан
Қырғызстан парламенты көп әйел алуды қылмыстан босату туралы ұсынысты қарады. Бұл ұсынысқа Әділет министрі, елдің адам құқығы жөніндегі уәкілі (омбудсмен) және көп әйел алуды қолдаған 40 мың қол жинаған «Мутакалим» мұсылман әйелдер ұйымы қолдау көрсетті. Алайда, 2007 жылдың 26 наурызында парламент бұл заң жобасын қабылдаудан бас тартты. Президент Курманбек Бакиев көп әйелділікті заңдастыруға қарсы екені мәлім.
A proposal to decriminalize polygamy was heard by the Kyrgyz parliament. It was supported by the Justice Minister, the country's ombudsman, and the Muslim Women's organization Mutakalim, which had gathered 40,000 signatures in favour of polygamy. But, on March 26, 2007, parliament rejected the bill. President Kurmanbek Bakiyev is known to oppose legalizing polygyny.
Тажикстан
Көп әйелділікке байланысты некелердің санының артуына байланысты Тәжікстанда көп әйелділікті қайта заңдастыру туралы ұсыныстар енгізілді. Атап айтқанда, екінші әйел болуды қалайтын тәжік әйелдері көп әйелділікті қылмыстан босатуды қолдайды. Тәжікстанның Ислам жаңғыру партиясы төрағасының орынбасары Мұхиддин Кабири көп әйелділіктің өсуін тоқтату үшін заңнаманың тиімді болмайтынын айтады. Ол биліктегі элитаның көп әйел алуды сынап, өздері бірнеше әйел алғанын сынап айтады.
Due to an increase in the number of polygamous marriages, proposals were made in Tajikistan to re legalize polygamy. Tajik women who want to be second wives particularly support decriminalizing polygyny. Mukhiddin Kabiri, the Deputy Chairman of the Islamic Renaissance Party of Tajikistan, says that legislation is unlikely to stop the growth in polygyny. He criticizes the ruling élite for speaking out against the practice while taking more than one wife themselves.
Йемен
Көп әйел алу Йеменде заңды, көпшілігі мұсылман ел, ислам дәстүрін ұстанады. Ислам бойынша, күйеу барлық әйелдерін әділ ұстаған жағдайда төрт әйелге дейін алуға рұқсат етіледі. Йемендегі үйленген әйелдердің 7 пайызы көп әйелділік одақта. Ел ішінде жасалған зерттеулер көрсеткендей, ауылдық аймақтарда көп әйел алу қалалар мен жағалау аймақтарына қарағанда жиі кездеседі.
Polygyny is legal in Yemen, a majority Muslim nation, which follows Islamic tradition where polygyny is acceptable up to four wives only if the husband treats all wives justly. Seven percent of married women in Yemen are a part of polygamous relationship. Reports conducted in the country have shown that rural regions are more likely to have polygamous relationships than those in cities or coastal areas.
Босния және Герцеговина
Босния және Герцеговинаның мұсылман қауымдары дәстүрлі түрде көп әйел алуды қалыптастырған, бірақ бұл практика соңғы рет 1950 жылдардың басында Казинска Кражинада тіркелді. Елде заңсыз болғанына қарамастан, көп әйел алу кейбір діни топтар тарапынан қолдау тауып, онымен айналысушылардың саны артып келеді. Бұл тенденция Балқандағы фундаменталистік уахабизмнің пайда болуымен байланысты сияқты. Сербияның көршілес Рашка аймағындағы босниялықтар да Босниядағы осы тенденцияға ықпал етті. Олар көп әйел алуды қамтитын, толыққанды исламдық юрисдикция құруды ұсынды, бірақ Сербия бұл ұсыныстарды қабылдамады. Нови-Пазардың бас муфтиі Муамер Зукорлић екінші әйелге үйленді.
The Muslim communities of Bosnia and Herzegovina traditionally practiced polygamy but the practice was last observed in Cazinska Krajina in the early 1950s. Although illegal in the country, polygamy is encouraged by certain religious circles, and the number of practitioners has increased. This trend appears linked with the advent of fundamentalist Wahhabism in the Balkans. The Bosniak population in neighbouring Raška, Serbia, has also been influenced by this trend in Bosnia. They have suggested creating an entire Islamic jurisdiction including polygamy, but these proposals have been rejected by Serbia. The top cleric, the Mufti of Novi Pazar, Muamer Zukorlić, has taken a second wife.
Ресей
Ресейдің Қылмыстық кодексі мен Ресей Федерациясының Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодексіне сәйкес, көп әйел алу және бірнеше ересек серіктестермен сексуалдық қатынас жазаланбайды. Бірақ көп некелік некелерді Ресей билігі тіркемейді және ресми түрде мойындамайды, өйткені Ресейдің Отбасы кодексі (14-тарау және басқалары) егер адамның бірі Ресейде немесе басқа елде тіркелген некеде тұрса, некеге тіркеуге тыйым салады. Көп әйел алу көбінесе мұсылмандық республикалар, атап айтқанда Чечня, Ингушетия және Дагестанда кең таралған. Чечен саясаткері Рамзан Кадыров көп әйел алуды заңды түрде тану үшін белсенді түрде әрекет етті. Талғат Таджуддин сияқты мұсылман лидерлері де көп әйел алуды заңдастыруды қолдады. Көпжұбайлық танылмаған Чечен Республикасы Ичкерияда заңдастырылып, құжатталған, бірақ Ресей билігі Ичкерия аумағын қайта бақылауға алғаннан кейін бұл көпжұбайлық некелер жойылды. Кейін Рамзан Кадыров, Чечен Республикасының Президенті, радиодағы сөйлесінде Чеченнің соғыс салдарынан халқының азаюын көп әйел алуды заңдастырумен ақтады. Кадыровқа Ресейдің Бас мүфтилер кеңесінің төрағасы Нафиғалла Әшіров қолдау көрсетіп, елдегі мұсылман қауымдастықтарында көп әйел алудың кең таралғанын мәлімдеді. 1999 жылдың шілде айында Ингушетияда полигинияны президент Руслан Аушевтың жарлығымен ресми түрде мойындап, рұқсат етілді, соның нәтижесінде ерлерге мұсылман дәстүріне сәйкес төрт әйелге дейін үйленуге мүмкіндік берілді. Бірақ бұл жарлық Ресей Президенті Борис Ельциннің жарлығымен дереу тоқтатылды. Бір жыл өткен соң Аушевтың бұл жарлығын Ингушетияның Жоғарғы соты Ресейдің Отбасы кодексіне қайшы келгендігі үшін жойды. Мұсылман емес ресейліктер тарихи түрде моногамияны ұстанғанмен, ресейлік саясаткер Владимир Жириновский халық санының өсуін ынталандыру және ресейліктердің демографиялық дағдарысын шешу үшін полигинияны заңдастыруды ұсынды. Жириновский көп әйелділікті заңдастыруды алғаш рет 1993 жылы, Кадыровтың барлық ресейлік азаматтар үшін көп әйелділікті заңдастыруға қатысты түзетулер енгізетінін мәлімдегеннен кейін ұсынды.
Factual polygamy and sexual relationships with several adult partners are not punishable in accordance with current revisions of Criminal Code of Russia and Code of the Russian Federation on Administrative Offenses. But multiple marriage cannot be registered and officially recognised by Russian authorities because Family Code of Russia (section 14 and others) prohibits registration of marriage if one of person is in another registered marriage in Russia or another country. Polygamy is tolerated in predominantly Muslim republics such as Chechnya, Ingushetia, and Dagestan. Chechen politician Ramzan Kadyrov actively advocated for polygynous marriage to gain legal recognition. Muslim leaders such as Talgat Tadzhuddin also pushed for the legal recognition of polygynous marriage. Polygyny was legalized and documented in unrecognised Chechen Republic of Ichkeria but Russian authorities had annulled these polygynous marriages after they regained control over territory of Ichkeria. Later Ramzan Kadyrov, President of the Chechen Republic, has been quoted on radio as saying that the depopulation of Chechnya by war justifies legalizing polygamy. Kadyrov has been supported by Nafigallah Ashirov, the Chairman of the Council of Grand Muftis of Russia, who has said that polygamy is already widespread among Muslim communities of the country. In Ingushetia in July, 1999 polygyny was officially recognised and allowed by edict of president of Ingushetia Ruslan Aushev and registration of polygyny marriages had been started allowing men to marry up to four wives as it relates to Muslim tradition. But this edict had been formally suspended soon by edict of President of Russia Boris Yeltsin. One year later this edict of Aushev had been cancelled by the Supreme Court of Ingushetia because of contradiction with Family Code of Russia. Although non Muslim Russian populations have historically practiced monogamy, Russian politician Vladimir Zhirinovsky offered to legalize polygyny to encourage population growth and correct the demographic crisis of Russians. Zhirinovsky first proposed to legalize polygyny in 1993, after Kadyrov's declaration that he would introduce an amendment to legalize polygyny for all Russian citizens.
Сербия
Сербия заңдары, өз кезегінде француздық азаматтық кодекске негізделген, жеке тұлғаларға тек моногамдық некеге тұруға рұқсат береді. Дегенмен, азаматтық заңның құзыреті тек азаматтық рәсімдер арқылы жасалған некелерді ғана бақылайды, діни рәсімдер арқылы жасалған некелерді емес. Заң діни некелерді азаматтық некелер тізілімінде тіркеуді міндеттемейді (ал көршілес Боснияда мұндай жасамау айыппұлға соқтыруы мүмкін), сондықтан көп әйел алуды қалайтын адамдарға ешқандай шектеу қойылмайды. Ең белгілі мысал – Сербиядағы Ислам қауымының бас мүфтиі, доктор Муамер Зукорлич, ол бір уақытта үш әйелге үйленген.
Serbian Law, which in turn is based on the French Civil Code, permits individuals to only be married monogamously. However, the jurisdiction of the civil law exclusively oversees the marriages conducted in civilian ceremonies, and not those conducted in the religious ones. Given that the law does not require couples to register a religious marriage in the registry of civil marriages (whilst in the neighbouring Bosnia, failing to do so can result in a fine), individuals seeking to practice polygamy are not restricted to do so. One of the best known examples was the chief Mufti of the Islamic Community in Serbia, Dr. Muamer Zukorlic, who was simultaneously married to three women.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда бигамия қылмыс болып есептелсе де, Британияның мұсылман қауымында 20 000-ға дейін көп әйел алу оқиғалары бар деген сенім бар. Ұлыбритания аумағында жасалған барлық некелер моногамды болуы керек және заңды түрде мойындалуы үшін тиісті заңнама талаптарына сай келуі шарт. Ұлыбританияда көп әйелділік одақтарының заңды деп танылуы үшін, адамдар бірнеше жұбайға ие болуға рұқсат берілген елде тұруы және сол елде некелесуі керек. Ұлыбритания заңдарымен мойындалмаған діни рәсімдер арқылы жасалған, тіркелмеген көп әйелділік некелерге де кездеседі. 2016 жылдың мамыр айында британдық Лордтар палатасының тәуелсіз мүшесі баронша Кокс Арбитраж және медиация қызметтері (Теңдік) туралы заң жобасын енгізді. Бұл заң жобасы көп әйелділікке және Ұлыбританияда заңды деп есептелмейтін діни некелерге тұрған адамдарға, егер билік органдары оларды ұстаса, заңдық қорғаусыз қалуы мүмкін екендігі туралы хабарлауды көздейді. Бұл заңды түрде күйеуіне үйленбеген әйелдерді мұраға қатысу құқығы тұрғысынан заңды әйелдерге қарағанда нашар жағдайға түсіреді.
In the UK, there are believed to be up to 20,000 polygamous marriages in Britain's Muslim community, even though bigamy is an offence. All marriages that happen within the United Kingdom must be monogamous and meet the requirements of the relevant legislation to be perceived as legitimately substantial. For polygamous unions in the UK to be viewed as valid, the people must live in a country where a person is allowed to have more than one spouse and get married in a nation that permits it. There is evidence of unregistered polygamous marriages in the UK, performed through religious ceremonies, that are not recognized under UK law. In May 2016, a cross bench member of the British House of Lords Baroness Cox introduced the Arbitration and Mediation Services (Equality) Bill. This Bill would ensure that individuals in polygamous marriages and religiously recognized marriages not considered legal in the UK are informed that they could be without legal protection if they were caught by authorities. This puts women who are not legally married to their husband at disadvantage to any legal wife in terms of securing inheritance.
Солтүстік Америка
Көп әйел алу АҚШ пен Канадада заңсыз. Мормон фундаментализмі – мормондық діннің он тоғызыншы ғасырда үйретілген және қолданылған негізгі принциптерінің дұрыстығына сену. Фундаменталистік соңғы күндер қасиеттілерінің ілімдеріне көп әйел алу кіреді, бұл көп әйел алудың бір түрі және соңғы күндер қасиеттілері қозғалысын құрған Джозеф Смит алғаш рет үйреткен. 21-ші ғасырда бірнеше дереккөздер АҚШ-та 60 000-ға жуық фундаменталистік соңғы күндер қасиеттілері бар екенін мәлімдеді, олардың жартысынан азы көп әйелді отбасыларда тұрады. Басқалары 20 000-ға жуық мормон фундаменталистері бар екенін, ал олардың ішінде тек 8 000-нан 15 000-ға дейін көп әйелділікпен айналысады деп санайды. Мормон фундаменталистерінің ең ірі ұйымдары – Соңғы күндер қасиеттілерінің Иса Мәсіхтің фундаменталистік шіркеуі (FLDS Church) және Апостолдық Біріккен бауырластар (AUB). FLDS шіркеуінің 10 000 мүшесі бар деп есептеледі, олар Хилдейл, Юта және Колорадо Сити, Аризона; Эльдорадо, Техас; Вестклифф, Колорадо; Манкос, Колорадо; Крестон және Боунтифул, Британдық Колумбия; Прингл, Оңтүстік Дакота және Монтана қалаларында тұрады. Көп әйел алуды АҚШ-қа көшіп келген кейбір мұсылман иммигранттар да қолданады, әсіресе Африка мен Азиядан келгендер. 2008 жылы NPR All Things Considered бағдарламасы 50 000-нан 100 000-ға дейін американдық мұсылмандар көп әйелді отбасыларда өмір сүретінін хабарлады. 2022 жылдың шілдесінде Мексиканың Пуэбла штатындағы сегізінші округтік азаматтық сотының судьясы елдегі алғашқы үштік некеге рұқсат берді.
Polygyny is illegal in the United States and Canada. Mormon fundamentalism believes in the validity of selected fundamental aspects of Mormonism as taught and practiced in the nineteenth century. Fundamentalist Latter Day Saints' teachings include plural marriage, a form of polygyny first taught by Joseph Smith, the founder of the Latter Day Saint movement. In the 21st century, several sources have claimed as many as 60,000 fundamentalist Latter day Saints in the United States, with fewer than half of them living in polygamous households. Others have suggested that there may be as few as 20,000 Mormon fundamentalists with only 8,000 to 15,000 practicing polygamy. The largest Mormon fundamentalist groups are the Fundamentalist Church of Jesus Christ of Latter Day Saints (FLDS Church) and the Apostolic United Brethren (AUB). The FLDS Church is estimated to have 10,000 members residing in the sister cities of Hildale, Utah and Colorado City, Arizona; Eldorado, Texas; Westcliffe, Colorado; Mancos, Colorado; Creston and Bountiful, British Columbia; Pringle, South Dakota, and Montana. Polygyny is also practiced by some Muslim immigrants to the US, especially those from Africa and Asia. NPR's All Things Considered estimated in 2008 that 50,000 to 100,000 American Muslims live in polygamous families. In July 2022, a Mexican judge in the state of Puebla's Eighth District Civil Court authorized the country's first threesome group marriage.
Буддизм
Буддизм некені қасиетті санатқа жатқызбайды, ол – зайырлы мәселе, әдетте буддалық монахтар оған қатыспайды (бірақ кейбір ағымдарда дін қызметкерлері некеге тұрады). Сондықтан некеге діни мақұлдау берілмейді. Осының салдарынан некеге тұру формалары елден елге өзгеше. Таиландта көп әйел алу 1935 жылға дейін заңмен рұқсат етілген. Мьянма 2015 жылдан бастап көп әйел алуды тыйым салды. Шри-Ланкада Канди патшалығында көп әйел алу заңды болған, бірақ 1815 жылы патшалықты бағындырған британдықтар оны заңсыз деп жариялады. Парабхава суттасында: «Бір әйелге қанағаттанбай, басқа әйелдерді іздейтін ер адам құлдырауға бет алады» делінген. Буддалық кітаптардың басқа да бөліктері көп әйел алуға теріс қарағандай көрінеді, бұл кейбір авторларды буддизм оны жалпы мақұлдамайды немесе оны төзімді, бірақ екінші дәрежелі неке моделі деп қарастырады деген қорытындыға жеткізеді.
Buddhism does not regard marriage as a sacrament – it is a secular affair, and normally Buddhist monks do not participate in it (though in some sects priests do marry). Hence marriage receives no religious sanction. Forms of marriage, in consequence, vary from country to country. Polygamy in Thailand was legally recognized until 1935. Myanmar outlawed polygyny from 2015. In Sri Lanka, polyandry was legal in the Kingdom of Kandy, but outlawed by British after conquering the kingdom in 1815. The Parabhava Sutta states that "a man who is not satisfied with one woman and seeks out other women is on the path to decline". Other fragments in the Buddhist scripture seem to treat polygamy unfavorably, leading some authors to conclude that Buddhism generally does not approve of it or alternatively regards it as a tolerated, but subordinate, marital model.
Индуизм
Гинду жазбаларында көп әйел алудың көптеген мысалдары келтірілген; бұл патшалар, ақсүйектер және ең байлар арасында кең таралған қалыпты жағдай еді. Махабхаратадағы Пандалардың әкесі Пандудың екі әйелі болған – Кунти және Мадри. Алайда, индуизм жазбалары полиандрияға да рұқсат береді. Драупади, 7 Саптаршидің әйелі Жатила сияқты, индус әңгімелеріндегі көптеген танымал әйел тұлғалар полиандриялық қатынастарда болған. Рама сияқты көптеген басқа да тұлғалардың тек бір ғана әйелі болғанмен, моногамия неке институтының моральдық тұрғыдан жоғары түрі саналғандықтан, көп әйел алу индустар арасында 1955 жылғы индус неке заңымен тоқтатылғанға дейін дәстүрлі және қабылданған практика болып келді.
The Hindu scriptures acknowledge numerous occasions of polygyny; it was the norm among kings, the nobility and the extremely wealthy. Pandu, the father of the Pandavas in Mahabharata, had two wives Kunti and Madri. However, Hindu scriptures also allow polyandry. Many famous female characters in Hindu stories, like Draupadi, Jatila, the wife of the 7 Saptarshis, were engaged in polyandrous relationships. Although many other personalities including Rama had only one wife, as monogamy was regarded as the morally superior type of marriage, polygyny remained customary and widely acceptable among Hindus until it was legally abolished for Hindus in India by the Hindu Marriage Act of 1955.
Иудаизм
Көп әйел алу Танахта тыйым салынбаған, ал 40-тан астам маңызды тұлғалар, мысалы Есау, Елқана және Сүлеймен сияқты, бірнеше әйелге ие болған. Мұсаның екі-үш әйелі болған: Ховабтың қызы Сипора және "кушит" әйел, бірақ кейбір Киелі кітап түсіндірушілері бұл мәселеге дау айтады. Дегенмен, Есімдер кітабы 17:17-де патшаның тым көп әйел алмауы керектігі айтылған. Майкл Куганның сөзіне сәйкес, "[к]өп әйел алу библиялық кезеңде де кең таралған, және яһудилер арасында бұл дәстүр біздің заманымыздың екінші ғасырына дейін кездескен". Бірақ оның таралуы шектеулі болды және көбінесе байлармен ғана байланысты болды. Бірінші ғасырда көп әйел алудың шығындары мен күрделі мәселелері, әсіресе жағдайы нашарлар үшін, бұл практикаға кедергі келтірді. 11-шы ғасырдан бері ашкеназдық яһудилер Гершом бен Юданың көп әйел алуға (сирек жағдайларды қоспағанда) тыйым салған шешімін қабылдады. Кейбір мизрахи (Орта Шығыс) яһуди қауымдастықтары (әсіресе йемендік және парсылық яһудилер) көп әйел алуды жақында ғана тоқтатты, олар бұл практикаға тыйым салынған немесе заңсыз елдерге көшіп келгеннен кейін. Израильде көп әйел алу заңмен тыйым салынған. Бірақ іс жүзінде заң көбінесе бедуин мәдениетіне араласуды болдырмау үшін жұмсақ қолданылады, онда көп әйел алу практикасы бар. Араб елдерінен келген яһудилердің (немесе олардың дәстүрінде тыйым салынбаған және заңсыз емес басқа елдерден келгендердің) бұрынғы көп әйелдік одақтарына бұл израильдік заң қолданбастанды. Бірақ мизрахи яһудилеріне Израильде жаңа көп әйелдік некелерге түсуге рұқсат етілмейді. Дегенмен, көп әйел алу еуропалық емес яһуди қауымдастықтарында, мысалы, Йемендегі және араб әлеміндегі яһуди қауымдастықтарында, тыйым салынбаған елдерде әлі де кездесуі мүмкін. Караит яһудилерінің көп әйел алуға қарсы ережелері жоқ, бірақ қазіргі заманда бұл практика сирек, және көп әйел алу заңға қайшы келетін елдерде тұратын караиттер арасында мүлдем кездеспейді. Алайда, күйеудің басқа әйелдерге үйленуіне тек оларды бірінші әйелмен теңдей қарауға мүмкіндігі мен қабілеті болған жағдайда ғана рұқсат етіледі, тіпті егер неке шартында екі тараптың бірінің көп әйел алуға қарсы шарттары болмаса. Ал полиандрияға қатаң тыйым салынған.
Polygyny is not forbidden in the Tanakh and over 40 important figures had more than one wife, such as Esau, Elkanah, and Solomon. Moses had two or three wives; Zipporah, the daughter of Hobab and the "Cushite" woman, even though some Bible interpreters dispute this. However, Deuteronomy 17:17 does state that the king shall not have too many wives. According to Michael Coogan, "[p]olygyny continued to be practiced well into the biblical period, and it is attested among Jews as late as the second century CE." The incidence was limited, however, and it was likely largely restricted to the wealthy. By the first century, both the expense and the practical problems associated with maintaining multiple wives were barriers to the practice, especially for the less wealthy. Since the 11th century, Ashkenazi Jews have followed Gershom ben Judah's ban on polygyny (except in rare circumstances). Some Mizrahi (Middle Eastern) Jewish communities (particularly Yemenite Jews and Persian Jews) discontinued polygyny more recently, after they immigrated to countries where it was forbidden or illegal. Israel prohibits polygamy by law. In practice, however, the law is loosely enforced, primarily to avoid interference with Bedouin culture, where polygyny is practiced. Pre existing polygynous unions among Jews from Arab countries (or other countries where the practice was not prohibited by their tradition and was not illegal) are not subject to this Israeli law. But Mizrahi Jews are not permitted to enter into new polygamous marriages in Israel. However polygamy may still occur in non European Jewish communities that exist in countries where it is not forbidden, such as Jewish communities in Yemen and the Arab world. Karaite Jews have no rules against polygyny, though the practice itself in modern times is rare, and is not found at all among Karaites living in countries where polygamy is against the law. The husband, however, is only allowed to take other wives if he has the means and ability to treat them equally to the primary wife, and even then only if there was no anti polygamy clause in their marriage contract from either party. Polyandry, on the other hand, is expressly forbidden.
Табиғатта
Зоологияда полигиния термині бір еркек жануардың көбелек маусымында бірден көп әйел жұбайы болуын білдіреді. Еркектер аналықтарды тікелей қорғау арқылы немесе аналықтарға қажетті ресурстарды иелену арқылы жұбайлар табады. Бұл ресурстарды қорғау арқылы полигиния деп аталады және еуропалық жүн кесуші арасы (Anthidium manicatum) осы мінез-құлықты көрсетеді. Еркектер гүлді өсімдіктердің участаларын иеленеді, өз түріндегі басқа еркектерді және ресурстар үшін бәсекелес жануарларды қуып шығады, содан кейін өз аумағында азықтанатын көптеген аналықтармен жұптасады. Көптеген түрлердің еркектері аналықтарды өз аумағына шақыру үшін лек құрады немесе шашырап кеткен аналықтарды іздейді. Жануарлардағы полигиния қатынастарында аналық жануар балаларға көбінесе күтім жасайды. Эусоциалдық жәндіктердегі полигиния дегеніміз, колонияда тіршілік ететін кейбір жәндіктерде бір ғана емес, бірнеше патшайым болуы. Қызыл ұн қоңыздары сияқты жәндіктер полигинияны туыстық араласудың салдарынан туындайтын депрессияны азайту және осылайша көбеюге қатысты табысты арттыру үшін пайдаланады. Бастапқы полигиния (бірнеше патшайымдар жаңа колония құру үшін бірігеді, бірақ алғашқы жұмысшылардың шағылысқаннан кейін патшайымдар бір ғана патшайым қалғанша күреседі, ал колония моногинге айналады) және екіншілік полигиния (жақсы қалыптасқан колонияда бірнеше патшайымдар сақталады) болады.
In zoology the term polygyny is used for a pattern of mating in which a male animal has more than one female mate in a breeding season. Males get their mates by defending the females directly or holding resources that the females want and need. This is known as resource defense polygyny and males of the bee species Anthidium manicatum (also known as the European wool carder bee) exhibit this behavior. Males claim patches of floral plants, ward off conspecific males and other resource competitors, and mate with the multiple females who forage in their territories. Males of many species attract females to their territory by either gathering in a lek or going out in search of dispersed females. In polygyny relationships in animals, the female is the one who provides most of the parental care for the offspring. Polygyny in eusocial insects means that some insects living in colonies have not only one queen, but several queens. Insects such as red flour beetles use polygyny to reduce inbreeding depression and thus maximize reproductive success. There is primary polygyny (several queens join to found a new colony, but after the hatching of the first workers the queens fight each other until only one queen survives and the colony becomes monogynous) and secondary polygyny (a well established colony continues to have several queens).