Кіріспе

Авимимус (/eɪ//v//ᵻ/'/m//aɪ//m//ə//s/ AYvimEYEməs), "құсқа ұқсаған" (латынша avis = құс + mimus = ұқсатушы), 85-70 миллион жыл бұрын қазіргі Монголияда Крит кезеңінің соңында өмір сүрген, құс сипаттарымен ерекшеленген овираптозавр теропод динозаврлар туысы.

Ашық жерлер мен түрлер

Авимимустың қалдықтарын ресейлік палеонтологтар тапты және 1981 жылы доктор Сергей Курзанов ресми түрде сипаттады. Авимимустың қазбалары бастапқыда Курзановтың Джадокта формациясынан табылган деп сипатталды; алайда, 2006 жылы жаңа үлгінің сипаттамасында Ватабе және оның әріптестері Курзановтың шығу тегі туралы қателік жасағанын, және Авимимустың көбінесе Немегт формациясынан келгенін атап өтті. Типтік түрі – A. portentosus. Авимимусқа жатқызылған әртүрлі оқшауланған сүйектер A. portentosus-тан өзгеше деп есептелді және бастапқыда Avimimus sp. деп белгіленді. 2008 жылы Фил Кьюри басқаратын канадалық, американдық және моңғолдық палеонтологтар тобы 2006 жылы Avimimus sp. қазбаларының кең ауқымды сүйектер жиынтығын тапты. Сүйектер жиынтығы Гоби шөліндегі Немегт формациясында, Барун Гойот формациясынан 10,5 метр биіктікте орналасқан. Топ кем дегенде он Авимимустың сүйектерін тапқанын хабарлады, бірақ бұл орыннан одан да көп табылуы мүмкін. Барлық жеке тұлғалар ересек немесе жас ересек болды, ал ересектердің мөлшері шамалы өзгеше болды, бұл белгілі бір өсуді көрсетеді. Сондай-ақ, команда бұл тұлғалар тіршілік еткенде әлеуметтік болғандықтан бірге табылғанын болжайды, бұл Авимимустың жасқа қарай бөлінген топтарды құрауына мүмкіндік береді, мысалы, үйірлесу немесе топтасу мақсатында. Ересектерде тарсометатарс және тибиотарс сүйектерінің бірігу деңгейі жоғары болды, сондай-ақ бұлшық еттердің жарақаттары да көрінеу байқалды. Сүйектер жиынтығының сақталуы олардың тез көмілгенін, судың жылдам ағынымен ашылғанын және жақын жерде қайтадан көмілгенін көрсетеді. 2018 жылы Avimimus sp. A. nemegtensis жаңа түрі ретінде ресми түрде сипатталды.

Сипаттама

Авимимус 1,5 м (5 фут) ұзындығындағы, құс сияқты кішкентай динозавр болды. Курзанов 1987 жылы қауырсынның ізі бар екенін хабарлады, ал Чиаппе шыбық сүйектегі дөңестердің бар екенін растады, бірақ олардың функциясы белгісіз қалды. Курзанов олардың қауырсынға бекітілу нүктелері екеніне қатты сенгендіктен, Авимимус әлсіз ұшуға қабілетті болған деді. Курзанов 1981 жылы Авимимусты жеке туысқа, Avimimidae-ге жатқызды. 1991 жылы Шанкар Чаттерджи Авимимусты қосу үшін Avimimiformes орденін құрды. Палеонтологтар бұл топтардың есімдерін жиі қолданбайды, себебі олар тек бір түрді қамтиды. Жақындағы зерттеулер Авимимустың Oviraptoridae-ге, ішінде Elmisaurinae кіші тобына жақсы жататынын көрсетті. Төмендегі кладограмма Фил Сентердің 2007 жылғы талдауына сәйкес жасалған.

Палеоэкология

Монғолияның Барун Гойот формациясы шамамен 84 және 70 миллион жыл бұрын, соңғы Бор кезеңінің Кампан сатысына дейін созылған деп есептеледі. Бор кезеңінің соңында, қазіргі Барун Гойот формациясы орналасқан жер құрғақ, құмды төбелерге толы және арасында сирек ағыстар ғана болатын ортаға ие болды. Бұл формация жақын орналасқан Джадохта формациясынан сәл жас, және ылғалдырақ болған сияқты. Барун Гойот формациясында сақталған аймақта манирапторлар – Hulsanpes perlei, овирапторидтер – Conchoraptor gracilis және Ajancingenia yanshini, альварессауридтер – Ceratonykus oculatus, Mononykus және Parvicursor remotus, пахицефалозавр – Tylocephale gilmorei, анкилозаврлар – Saichania chulsanensis және Tarchia gigantea, сондай-ақ кератопстар – Bagaceratops rozhdestvenskyi, Breviceratops kozlowskii, Lamaceratops tereschenkoi және Platyceratops tatarinovi мекен еткен. Олардың арасындағы ең ірі динозавр – Quaesitosaurus orientalis титанозавры болды. Барун Гойот және Джадохта формацияларында көптеген біртектес туыстар кездесетіні байқалды, бірақ түрлер деңгейінде айырмашылықтар болды. Барун Гойот формациясында табылған омыртқалы жануарлардың ішінде примитивті құстар – Gobipteryx minuta және Hollanda luceria, сондай-ақ кесушілер – Estesia mongoliensis, Ovoo gurvel, Proplatynotia longirostrata және Gobiderma pulchrum болды. Avimimus тұрған кезеңде осы аймақта кездесетін ертедегі сүтқоректілердің арасында плаценталық сүтқоректілер – Asioryctes nemegetensis және Barunlestes butleri, амфибия – Gobiates khermeentsavi, көп түйінді сүтқоректілер – Catopsbaatar catopsaloides, Chulsanbaatar vulgaris және Nemegtbaatar gobiensis, ал қапшықты сүтқоректілер – Asiatherium reshetovi және Deltatheridium pretrituberculare болды. Бұл аймақта табылған көптеген динозавр жұмыртқа қабықтары зауроподтар мен манирапторлардың болғанын куәландырады.