1989 жылғы Польша экономикасын капитализмге көшіру жоспары
Balcerowicz Plan
1989 жылғы Польша экономикасын капитализмге жылдам көшіру жоспары – "Шок терапиясы". Лешек Бальцеровичтің реформалары, өсімге жеткізді. Қаржы, экономика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1989 жылы Польша экономикасын капитализмге көшіру жоспары
1989 plan for transitioning the Polish economy to capitalism
Бальцерович жоспары (Бальцеровичтің жоспары), сондай-ақ "Шоқ терапиясы" деп аталады, мемлекеттік меншікке және орталық жоспарлауға негізделген экономикадан капиталистік нарық экономикасына жылдам өту әдісі болды. Бальцеровичпен бірге сарапшылар тобы – Станислав Гомулка, Стефан Кавалец және Войцех Мисиаг 1989 жылдың қыркүйегінде Джеффри Сакстың бұрынғы идеялары негізінде реформа жоспарын жасады. Ал 6 қазанда Бальцерович бұл жоспардың негізгі қағидаларын ТВП телеарнасы арқылы көрсетілген баспасөз конференциясында жұртшылыққа таныстырды. Польша министрі және экономисі Лешек Бальцеровичтің атымен аталған еркін нарықтық экономикалық реформалар 1989 жылы Польшада қабылданды. Өндіріс уақытша төмендеді, бірақ 1992 жылға қарай өсімге қол жеткізілді. Осыған ұқсас реформалар бірнеше елде жүзеге асырылды. Бұл жоспар инфляцияны және бюджет тапшылығын азайтуға, сонымен бірге жұмыссыздықты арттыруға және ең нашар қоршалған азаматтардың қаржылық жағдайын нашарлатуға әкелді.
The Balcerowicz Plan (plan Balcerowicza), also termed "Shock Therapy", was a method for rapidly transitioning from an economy based on state ownership and central planning, to a capitalist market economy. A group of experts, which they formed together with Balcerowicz, including Stanisław Gomułka, Stefan Kawalec and Wojciech Misiąg, in September 1989 created a reform plan based on an earlier idea of Jeffrey Sachs, and on October 6, an outline of this plan was presented to the public by Balcerowicz at a press conference broadcast by TVP. Named after the Polish minister and economist Leszek Balcerowicz, the free market economic reforms were adopted in Poland in 1989. There was a temporary drop in output, but growth was eventually achieved by 1992. Similar reforms were made in a number of countries. The plan has resulted in reduced inflation and budget deficit, while simultaneously increasing unemployment and worsening the financial situation of the poorest members of society.
Өмірбаян
Магдаленкадағы бейресми келіссөздер, содан кейін 1989 жылғы Польшадағы дөңгелек үстел келіссөздері биліктің демократиялық сайланған үкіметке бейбіт түрде өтуіне жағдай жасады. Бастапқыда үкіметті Тадеуш Мазовецки мен оппозиция құрастыратыны, ал Польша президенті лауазымына бұрынғы Польша Біріккен Жұмысшылар партиясының жетекшісі, генерал Войцех Ярузельски тағайындалатыны туралы келісімге келді. Польшаның 1989 жылғы экономикалық жағдайы ауыр болатын. 1970 жылдардағы сәтсіз әлеуметтік және экономикалық реформалардан кейін коммунистік үкімет 1981 жылы Батыс елдерінің несие берушілеріне өзінің төлем қабілетсіздігін құпия түрде мәлімдеді. 1970 жылдары негізгі қаржы ағынын сақтау мақсатында енгізілген азық-түлік бағасының өсуі әлеуметтік наразылықтарға және 1980 жылдардың басында 10 миллионнан астам мүшесі бар «Солидарлық» атты жаппай әлеуметтік өзгеріс қозғалысының құрылуына әкеп соқты. Марксистік үлгідегі экономиканы сақтап қалуға жасалған күшті әрекеттер және партия ішіндегі осы жағдайды өзгертуге бағытталған кез келген экономикалық реформаларға қарсылық, 1981-1983 жылдары әскери жағдай режимінің енгізілуіне алып келді, бұл экономикалық өсімді тежеді және халықаралық санкцияларға себеп болды. 1982 жылы үкімет бағаларды тағы да жоғары көтерді (көтерілу 100%-ға дейін жетеді) және азық-түлік пен басқа да негізгі тауарлардың рационированиесін күрт арттырды. Польшада жұмыссыздық болмаса да, жалақылар төмен еді және тауар тапшылығының салдарынан дүкендерде ең қажетті азық-түлік тауарларын табу да қиын болды.
The unofficial talks at Magdalenka and then the Polish Round Table talks of 1989 allowed for a peaceful transition of power to the democratically elected government. Initially, it was agreed that the government would be formed by Tadeusz Mazowiecki and the opposition, while the seat of the president of Poland would be given to former Polish United Workers' Party leader Gen. Wojciech Jaruzelski. The state of Poland's economy as of 1989 was dire. After failed social and economic reforms of 1970s the communist government had secretly declared its insolvency to Western creditors in 1981. Food price increases introduced first in 1970s to preserve the basic cash flow led to social unrest and formation of mass Solidarity social change movement which, by early 1980s had over 10 million members. Desperate attempts to maintain the Marxian style economy and internal opposition in the Party to any economic reforms that would break this status quo led to the introduction of martial law (1981 83) which further hindered economic growth and resulted in international sanctions. In 1982 the government imposed further large (up to 100%) price increases and significantly extended rationing of food and other basic goods. Although there was practically no unemployment in Poland, wages were low and the shortage economy led to lack of even the most basic foodstuffs in the shops.