Кіріспе
1942–1948 жылдардағы Польшадағы саяси партия. Польша жұмысшы партиясы (Polska Partia Robotnicza, PPR) – 1942 жылдан 1948 жылға дейін Польшадағы коммунистік партия. Ол Польша коммунистік партиясының (КПП) қайта құрылуы ретінде құрылды және 1948 жылы Польша социалистік партиясымен (ППС) бірігіп, Польша Біріккен жұмысшылар партиясын (ПЗР) құрды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Польшаны ППР басқарды, ал Кеңес Одағының ықпалы орташа деңгейде болды. ППР жылдарында оппозициялық қозғалыс орталықтары көбінесе әлсіреп, елде социалистік жүйе орнады. 1941 жылдың желтоқсанында Польша коммунистерінің тобы Кеңес Одағынан Польшаның оккупацияланған аймағына парашютпен жіберілді. 1942 жылдың қаңтарында Иосиф Сталиннің рұқсатымен олар Польша жұмысшы партиясын, жаңа коммунистік партияны құрды. ППР партизандық әскери ұйым – Гвардия Лудованы құрды, кейін ол Армия Лудова деп аталды. 1943 жылдың қарашасында Владислав Гомулка ППР Орталық комитетінің хатшысы (бас атқарушысы) болды. 1944 жылдың 1 қаңтарында партия Польшаның соғыс уақытындағы парламенті деп жарияланған Мемлекеттік ұлттық кеңесті (КРН) құрды, оның төрағасы Болеслав Бирут болды. 1944 жылдың маусым айында Польша патриоттарының одағы КРН-ді Польша ұлтының нағыз өкілі деп мойындады. ППР бастапқыда маргиналды қолдауға ие кішкентай партия болды, бірақ жеңіске жеткен Кеңес Одағымен одақтастығы арқасында өсті. 1944 жылдың шілдесінде поляк коммунистері Сталинмен және басқа кеңестік басшылармен тығыз ынтымақтастық орнатып, азат етілген Люблинде Польшаның уақытша атқарушы үкіметін құрды, оны Польшаның Ұлттық азаттық комитеті (ПКВН) деп атады. ПКВН манифесті сол кезде жарияланып, Польшадағы билігін жариялады және соғыстан кейінгі қайта құру мен жер реформасын уәделеді. КРН мен ПКВН Польшаның Лондондағы үкіметі халықаралық деңгейде мойындалған кезде құрылды. 1944 жылдың соңында ПКВН Польша Республикасының Уақытша үкіметімен алмастырылды, оны Кеңес Одағы мойындады және 1945 жылдың сәуірінде 20 жылдық достық, одақ және ынтымақтастық туралы шартқа қол қойды. Ялта конференциясының шешімдеріне сәйкес, Уақытша үкімет 1945 жылдың маусымында формалды коалициялық Уақытша ұлттық бірлік үкіметіне (ТРЖН) айналдырылды. Польшаның эмиграциядағы үкіметі қатысудан шеттетілді, ал ППР жаңа үкіметті бақылауға алды, оны көп ұзамай АҚШ, Ұлыбритания және басқа елдер мойындады. Тұрақты үкіметтің құрылуы одақтастардың талабы бойынша ұлттық сайлаулар өткізуге байланысты болды. Осы уақыт аралығында ППР елді және өнеркәсібін қайта құрудың, өзінің билігіне қарсылықтың түрлі формаларын күресудің және оларды ұстап тұрудың, сондай-ақ партияның тұрақты үстемдігін қамтамасыз ету үшін сайлауға дайындық процесін манипуляциялаудың үлкен бағдарламасын жүзеге асырды. 1946 жылғы Польша халқының референдумы және 1947 жылғы Польшаның заң шығарушы сайлауы бұрмаланды және ППР-дің «Демократиялық блогының» шешуші жеңісі деп жарияланды. Жалғыз заңды оппозиция – Польша халық партиясы шеттетілді. Гомулканың жеңісі ұзаққа соқпады. Суық соғыстың қысымымен Сталин поляк көшбасшысының ұлттық коммунизмге деген көзқарасына шыдамы жетпеді және 1948 жылдың тамызынан бастап ППР-ді Бирут басқарды. 1948 жылдың желтоқсанында ППР және тазартылған ППС бірігіп, ПЗР құрды. Демократиялық және плюралистік қағидалар мен сылтаулар толығымен жойылды және Польша Сталиндік билік дәуіріне енді.
The Polish Workers' Party (Polska Partia Robotnicza, PPR) was a communist party in Poland from 1942 to 1948. It was founded as a reconstitution of the Communist Party of Poland (KPP) and merged with the Polish Socialist Party (PPS) in 1948 to form the Polish United Workers' Party (PZPR). From the end of World War II the PPR led Poland, with the Soviet Union exercising moderate influence. During the PPR years, the centers of opposition activity were largely diminished, and a socialist system was established in the country. Arriving from the Soviet Union, a group of Polish communists was parachuted into occupied Poland in December 1941. With Joseph Stalin's permission, in January 1942 they established the Polish Workers' Party, a new communist party. The PPR established a partisan military organization Gwardia Ludowa, later renamed Armia Ludowa. In November 1943, Władysław Gomułka became secretary (chief executive) of the Central Committee of the PPR. On 1 January 1944 the party created the State National Council (KRN), proclaimed to be a wartime parliament of Poland; the body was chaired by Bolesław Bierut. In June 1944 the Union of Polish Patriots, a rival to the PPR Polish communist organization operating in the Soviet Union, recognized the KRN as "the true representation of the Polish nation". The PPR was initially a small party with marginal support; it grew because of its alliance with the victorious Soviet Union. In July 1944 the Polish communists, working in close cooperation with Stalin and other Soviet leaders, established and declared in liberated Lublin a provisional executive quasi government of Poland, which they called the Polish Committee of National Liberation (PKWN). In the PKWN Manifesto issued at that time, the PKWN claimed its authority in Poland and promised post war reconstruction as well as land reform. The KRN and the PKWN were established when the Polish government in exile in London was the internationally recognized government of Poland. By the end of 1944, the PKWN was replaced with the Provisional Government of the Republic of Poland, recognized by the Soviet Union, with which it signed in April 1945 a 20 year friendship, alliance and cooperation treaty. As a result of the Yalta Conference Allied determinations, the Provisional Government was converted to a formally coalition Provisional Government of National Unity (TRJN) in June 1945. The Polish government in exile was excluded from participation and the PPR ended up controlling the new government, which was soon recognized by the United States, the United Kingdom, and other countries. Establishment of a permanent government was conditioned on national elections being held, as mandated by the Allies. In the meantime the PPR engaged in a massive program of rebuilding the country and its industry, in combating and containing the various forms and manifestations of opposition to its rule, but also in manipulating the election preparation process to ensure the party's lasting domination. The 1946 Polish people's referendum, followed by the 1947 Polish legislative election, were rigged and declared a decisive victory of the PPR's "Democratic Bloc". The only legal opposition, the Polish People's Party, was marginalized. Gomułka's victory, however, was short lived. Pressured by the Cold War, Stalin had no more patience for the Polish leader's national brand of communism, and from August 1948 the PPR was led by Bierut. In December 1948, the PPR and the purged PPS were merged to form the PZPR. What was left of democratic and pluralistic practices and pretenses was abandoned and Poland entered its period of Stalinist rule.
Польша коммунистік партиясы және оның жойылуы
Польша коммунистік партиясы (КПП, 1925 жылға дейін Польшаның коммунистік жұмысшы партиясы) – солшыл бағытты ұстанған ұйым болды. Оның жетекшілерінің (Мария Кощуцка, Адольф Варский, Максимилиан Хорвиц, Эдвард Прохняк) ұстанатын көзқарастары мен таратуы 1923-1924 жылдары Иосиф Сталинмен партияның қарым-қатынасын қиын етіп берді. Екінші дүниежүзілік соғыс алдындағы КПП-ның белгілі бір жағынан жалғасы ретінде қарастырылған ППР 1942 жылдың 5 қаңтарында Варшавада құрылды, онда жаңадан келгендер жергілікті коммунистермен кездесті. PPS бұл кезде жүздеген мүшесін партиядан шығару арқылы «тазартылған» еді.