Кіріспе

Халықаралық ән байқауы

Intervision Song Contest (ISC) – Шығыс блогы елдерінің әншілері үшін арналған халықаралық ән байқауы. Бұл «Евровидение» ән байқауының коммунистік нұсқасы болды. Байқауды ұйымдастырушы – Шығыс блогы телеарналарының желісі Intervision. Байқау Чехословакияда және Польшаның Сопот қаласындағы Орман операсында өтті. ISC 1965 жылдан 1968 жылға дейін, содан кейін 1977 жылдан 1980 жылға дейін ұйымдастырылды. 1977 жылдан бастап ол 1961 жылдан бері Сопот қаласында өткізіліп келген Сопот халықаралық ән фестивалінің (Сопот ISF) орнына келді. 1981 жылы «Тәуелсіз кәсіподақтар бірлігі» қозғалысының күшеюіне байланысты ISC/Сопот ISF тоқтатылды, ал оны Шығыс блогының басқа коммунистік үкіметтері «контрреволюциялық» деп бағалады. 2008 жылы байқау қайта жандандырылды, бірақ 2014 және 2015 жылдары өткізу жоспарланған келесі шаралар іске аспады. 2022 жылғы «Евровидение» ән байқауынан шеттетілгеннен кейін Еуропалық хабар тарату одағынан шығып, 2023 жылы Ресей Мәдениет министрлігі Intervision Song Contest байқауын қайта жандандыру туралы хабарлады.

1965-1968: Чехословакия дәуірі

Интервизия ән байқауының бірінші циклы, ресми түрде «Алтын кілт Интервизия байқауы» деп аталды, 1965 жылдан 1968 жылға дейін Чехословакияда өткізілді.

1977-1980: Польшаның Сопот дәуірі

Бірінші Сопот халықаралық ән фестивалін 1961 жылы Владислав Шпильман Польша суретшілер менеджментінен (PAGART) Шимон Закжевскийдің көмегімен бастап ұйымдастырды. Алғашқы үш жыл (1961–1963) фестиваль Гданьск кеме құрылысы залында өтті, содан кейін Орман операсына (Opera Leśna) көшті. Фестиваль тарихының көп бөлігінде басты жүлде – «Амбер Найтингейл» (Amber Nightingale) болды. 1977 мен 1980 жылдар аралығында Сопот Intervision ән байқауымен алмастырылды, бірақ ол да Сопот қаласында өткізілді. «Евровидение» ән байқауынан өзгеше, Сопот халықаралық музыка фестивалі жеңімпазды анықтау формуласын жиі өзгертіп, қатысушыларға түрлі байқаулар ұсынды. Мысалы, 4-ші Intervision ән фестивалінде (Сопот, 20-23 тамыз, 1980 жыл) екі жарыс ұйымдастырылды: біреуі телеарналарды, екіншісі – жазба компанияларын ұсынушы әртістерге арналды. Бірінші жарыста қазылар алқасы әндердің көркемдік деңгейін бағаласа, екіншісінде орындаушылардың шеберлігіне назар аударды. Фестиваль еуропалық емес елдердің өкілдеріне де ашық болды, Куба, Доминикан Республикасы, Моңғолия, Жаңа Зеландия, Нигерия, Перу, Оңтүстік Африка және тағы да көптеген елдер осы шараға қатысты. 1980-жылдары фестиваль Польшада да, шетелде де халыққа деген қызығушылығын жоғалтты. TVP-нің бірнеше байқауларды ұйымдастыруға жасаған сәтсіз әрекеттерінен кейін, 2005 жылғы Сопот халықаралық ән фестивалін ұйымдастыру құқығы жеке телеарна – TVN-ге берілді. 1999 жылдан бері фестивальде жарыс өткізілмейді. TVP оның орнына Уитни Хьюстон, The Corrs сияқты танымал әртістерді шақыруды жөн көрді. 2005 жылы TVN жарысты қайта жандандыруы күтілді. 2006 жылы TVN Элтон Джонды шақырды. Сопот халықаралық ән фестивалі, әдетте, жұлдызды орындаушыларды тарту мүмкіндігіне байланысты Бенидорм халықаралық ән фестивалінен ірі саналады. 2010 және 2011 жылдары Орман операсының күрделі жөндеу жұмыстарына байланысты фестиваль өткізілмеді. 2012 жылдан бері фестиваль «Sopot Top of the Top Festival» деп аталады және Polsat телеарнасы арқылы жыл сайын көрсетіледі. Фестиваль сонымен қатар халықаралық жұлдыздарды тыңдау мүмкіндігін де ұсынды. Онда Чарльз Азнавур, Boney M, Джонни Кэш, сондай-ақ Чак Берри, Ванесса Мэй, Энни Леннокс, Vaya Con Dios, Крис Риа, Танита Тикарам, Ла Тоя Джексон, Уитни Хьюстон, Kajagoogoo, Горан Брегович және Анастасия сияқты әртістер өнер көрсетті.