Үйге арналған консервілеуге қолданылатын шыны ыдыс
Mason jar
Үйге консервіленген тағамдарды сақтау үшін қолданылатын шыны ыдыс – Mason банкасы. 1858 ж. Джон Мейсон патенттеген, қақпағы бұралатын, кең таралған ыдыс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үйде азық-түлік сақтауға қолданылатын шыны ыдыс
Glass jar used at home to preserve food
Мейсон ыдысы, сондай-ақ консервілеу ыдысы, консервіленген тағамдарға арналған ыдыс немесе жеміс сақтауға арналған ыдыс деп те аталады, бұл азық-түлікті сақтау үшін үйде қолданылатын шыны ыдыс. Ол 1858 жылы патент алған американ жұмысшысы Джон Лэндис Мейсонның есімімен аталған. Ыдыстың аузында сыртқы жиегінде металл сақина немесе "банда" бекітуге арналған бұрандалы жиек бар. Сақинаны бұрағанда, жеке дайындалған болаттан жасалған қақпақ ыдыстың жиегіне тығыз жабысады. Мейсонның патенты мерзімі біткеннен кейін көптеген басқа компаниялар да осыған ұқсас ыдыстарды жасауды бастады. Арада жылдар өткен соң, "Мейсон" деген бренд осы стильдегі шыны ыдыстардың жалпылама атауына айналды, және "Мейсон" деген жазуды көптеген Ball және Kerr брендті ыдыстарда кездестіруге болады. Ыдыстың стилі кейде Ball ыдысы (АҚШ-тың шығысында) немесе Kerr ыдысы (АҚШ-тың батысында) сияқты танымал брендтермен аталады, тіпті ыдыс сол брендке жатпаса да. 20 ғасырдың басында Мейсон ыдыстары қысқа өсу маусымы бар аймақтарда тұратын адамдар үшін өте пайдалы болды. Бұл ыдыстар шаруашылық мәдениетінің маңызды бөлігіне айналды, сонымен қатар жәрмеңкелерде джемдер мен тұздамаларды бағалау және сыйлық беру үшін қолданылды. Бұл джемдерді дайындауға жұмсалған еңбектің көрсеткіші болды. Джемдер, тұздамалар және соустар мерекелерде сыйлық ретінде беріліп, алмастырылды, себебі консервіленген өнімнің құны жоғары болды. Мейсон ыдыстарын пайдаланудың ең жоғары деңгейі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде болды, сол кезде АҚШ үкіметі азық-түлікті рациондап, халықты өздері өсіруге шақырды. Қалаларға көші-қон және тоңазытқыштардың пайда болуымен бірге, тауарларды тиімді тасымалдау жеміс-жидектерді және көкөністерді жыл бойы қолжетімді етіп, азық-түлікті сақтау қажеттілігін азайтты. Заманауи өнеркәсіптік консервілеу бакелит және нейлон сияқты пластиктерді пайдалануға көшті, нәтижесінде миллиардтаған контейнерлер өндірілді. 2010 жылдардың басында және ортасында Мейсон ыдыстарына деген қызығушылық қайта жанданды, себебі олар антиквариат іздеушілердің және хипстерлердің арасында танымал болды. 7 Eleven сияқты ірі компаниялар жаңа сусындарды жарнамалау үшін, экологиялық таза өмір салтының символы ретінде немесе десерттерді әдемі түрде ұсыну үшін оларды пайдаланды. Шынайылықты іздеу кезінде Мейсон ыдыстары тауарланды, бұл иронияға әкелді, себебі консервілеу ыдысынан су ішу шамадан тыс тұтынуды және жетіспеушілікті көрсетті, бұл ыдыстардың бастапқы мақсатына қайшы болды. Оның көптеген тұрмыстық және сәндік мақсаттардағы пайдалылығы жоғары бағаланды; мысалы, май шам, сабын диспенсері, динамик немесе ваза ретінде қолдануға болады. 2017 жылдың 15 тамызында Ұлттық күнтізбе тіркеушісі 30 қарашаны Ұлттық Мейсон ыдысы күні деп жариялады, бұл күн 2017 жылдан бастап жыл сайын ұлттық мереке ретінде атап өтіледі.
A Mason jar, also known as a canning jar, preserves jar or fruit jar, is a glass jar used in home canning to preserve food. It was named after American tinsmith John Landis Mason, who patented it in 1858. The jar's mouth has a screw thread on its outer perimeter to accept a metal ring or "band". The band, when screwed down, presses a separate stamped steel disc shaped lid against the jar's rim. After Mason's patent expired, numerous other companies began manufacturing similar jars. Over the years, the brand name Mason became the genericized trademark for that style of glass home canning jar, and the word "Mason" can be seen on many Ball and Kerr brand jars. The style of jar is occasionally referred to by common brand names such as Ball jar (in the eastern US) or Kerr jar (in the western US) even if the individual jar is not that brand. In early 20th century America, Mason jars became useful to those who lived in areas with short growing seasons. The jars became an essential part of farming culture, while being used at fairs to display jams and pickles for judging and awards. This was a reflection of the labour that went into making the jams. The jams, pickles, and sauces would be given and exchanged as gifts during the holidays as a canned preserved good was of much value. The peak use of Mason jars came during World War II, when the U. S. government rationed food, encouraging the public to grow their own. As migration to cities occurred, along with the rise of refrigerators, the more efficient transport of goods made fruit and vegetables available year round, reducing the need for food preservation. Contemporary industrial preservation transitioned to the use of plastics like bakelite and nylon and billions of containers were produced instead. In the early to mid 2010s a revival of the Mason jar occurred from a mix of the rise of thrifting and adoption by hipsters. Used as a novelty by major corporations like 7 Eleven to advertise new drinks, for greenwashing being branded as zero waste consumer lifestyle, or as a trendy presentation for dessert. In a search for authenticity, commodification of Mason jars occurred leading to irony, as drinking out of canning jar highlighted overconsumption and lack of scarcity, the opposite of the designed intention of the jars. Its utility has been praised for use as a variety of household functional and decorative purposes; such as an oil lantern, soap dispenser, speaker or vase. On August 15, 2017, the registrar at National Day Calendar proclaimed National Mason Jar Day to be observed annually as a national holiday on November 30, beginning in 2017.
Мейсонның алдында
Француз аспазшысы Николас Апперт тамақты герметикалық жабық ыдыстарға қаптау арқылы сақтау әдісін ойлап тапты. Үй консервілерін жасау үшін қолданылатын ең алғашқы шыны ыдыстардың ішінде, қақпақтарын бекіту үшін ерітілген балауыз құятын балауыз мөрлегіштер болды. Бұл процесс күрделі және қателіктерге ұшырау мүмкіндігі жоғары болғанымен, 1830 жылдардың соңында немесе 1840 жылдардың басында кең таралды және 1890 жылға дейін жеміс құмыраларын жабу үшін қолданыла берді. Басқа жабу әдістері ойлап табылғанға дейін балауызбен жабу әдісі көбінесе жалғыз қолданылатын нұсқа болды.
French chef Nicolas Appert invented the method of preserving food by enclosing it in sealed containers. Among the earliest glass jars used for home canning were wax sealers, named in reference to the sealing wax that was poured into a channel around the lip to secure a tin lid. This process, though complicated and error prone, became popular in the late 1830s or early 1840s and was still used to seal fruit jars until about 1890. The wax sealing process was largely the only one available until other sealing methods were developed.
Джон Лэндис Мейсон
1858 жылы Нью-Джерси штатының Винеланд қаласындағы Жон Лэндис Мейсон (1832–1902) бұрандалы шыны ыдыс немесе бөтелкені ойлап тауып, патенттеді, ол Мейсон банкасы (АҚШ Патенті № 22,186) деп белгілі болды. Шыны банкаларды жабудың алғашқы түрі – мырыштан жасалған бұрандалы қақпақ, ол бүгінгі бұрандалы қақпақтардың алдағысы болды. Олардың көбінесе сүттей ақ шыныдан жасалған астарлары болған, бірақ ең алғашқы қақпақтардың кейбіреулерінде мөлдір шыны астарлары да болған. 1860 жыл мен 1900 жыл аралығында Мейсон банкаларын жетілдіру және жабу түрлеріне көптеген патенттер берілді. 1903 жылы Александр Керр резеңкеленген тұрақты тығындары бар қақпақтарды ұсынды. Оның 1915 жылғы жетілдірілген дизайны қазіргі заманғы үлгіні қолданды. 1870 жылдың 10 мамырында Мейсонға оның жеміс консервілеу банкасын жетілдіруге берілген патент, 1874 жылдың 11 маусымында Нью-Йорк штатының Оңтүстік округінде қарастырылған патенттік құқық бұзу ісі нәтижесінде жарамсыз деп танылды. Сот Мейсонның 1859 жылы банканы ойлап тапқанын мойындады, бірақ ол жеміс банкасының жақсартылған нұсқасына патент алуға 1868 жылға дейін үн қоймады. Осы уақыт аралығында бірнеше басқа адамдар өз үлгілеріне патент алды және Мейсон олардың өндіріліп, сатылып жатқанын білді. Сот Мейсонның патентін қорғау үшін кешіккенінің себебі, оның 1859 жыл мен 1868 жыл аралығында өнертабысынан бас тартқанын және патентін жоғалтқанын көрсетті. Сот шешімі басқа өндірушілерге консервілеуге арналған шыны ыдыстарды патенттеуге, өндіруге және сатуға рұқсат берді.
In 1858, a Vineland, New Jersey, tinsmith named John Landis Mason (1832–1902) invented and patented a screw threaded glass jar or bottle that became known as the Mason jar (U. S. Patent No. 22,186.) The initial form of closure for the glass canning jar was a zinc screw on cap, the precursor to today's screw on lids. It usually had a milk glass liner, but some of the earliest lids may have had transparent glass liners. Between 1860 and 1900, many other patents were issued for Mason jar improvements and closures. In 1903 Alexander Kerr introduced lids with a permanent rubber seal. His improved design in 1915 used the modern design. Letters of patent issued to Mason on May 10, 1870, for improvements to his fruit canning jar was determined to be invalid as a result of a patent infringement case brought before the Southern District of New York on June 11, 1874. The court acknowledged that Mason had invented the jar in 1859, but he did not apply for a patent for an improved version of the fruit jar until 1868. In the meantime, several others had patented designs and Mason had known these jars were being produced and sold. The court ruled that Mason's delay in protecting his patent indicated he had abandoned his invention in the intervening years between 1859 and 1868 and had forfeited his patent. The court's decision allowed other manufacturers to patent, produce, and sell glass jars for canning.
Құрылыстың өзгеруі
Мейсон сауытының түрлеріне "Жақсартылған Мейсон" жатады, ол жіптің астынан емес, иықтың үстінен тығыздалатын болған, ал "Atlas Strong Shoulder" иық аймағы күшейтілген (алғашқы конструкция тығыздау нүктесіндегі кернеуден жарылуға бейім болған). 1910-1915 жылдар шамасында "мұқабалы" сауыты деп аталатын Мейсон сауытының жаңа түрі пайда болды. Бұл үздіксіз бұрандалы жіптер сауыты бұрандалы жіптер мен иық арасында тығыздау беті ретінде дөңгелек бөлікпен жасалған. Ball Corporation компаниясының "Perfect Mason" сауыты, осы стильдегі ең көп таралған сауыттардың бірі, 1913 жылы енгізіліп, 20 ғасырдың ортасына дейін өндірілді. Оның бірнеше нұсқалары болды, соның ішінде төртбұрышты сауыт та бар еді.
Variations of the Mason jar include the "Improved Mason," which sealed on a shoulder above the thread instead of below, and the Atlas Strong Shoulder, with a reinforced shoulder area (as the original design was subject to cracks from the stress at the sealing point). A new type of Mason jar known as a "bead" jar was introduced c. 1910–1915. These continuous screw thread jars were designed with a bead between the screw threads and the shoulder as a sealing surface. The Ball Corporation's "Perfect Mason" jar, one of the most common jars of this style, was introduced c. 1913 and produced until the mid 20th century. It had several variations, including a square shaped jar.
Ball Corporation брендтері
Бір кезде нарықтағы ең ірі отандық консервілеу банкаларын өндіруші ретінде үстемдік құрған Ball Corporation 1993 жылы консервілеу бизнесін бөліп шығарды. 1939 жылы компания АҚШ-та жасалған консервілеу банкаларының 54%-ын өндірді. Ball компаниясы 1993 жылы өзінің Alltrista еншілес компаниясы жеке компанияға айналғаннан кейін консервілеу банкаларын өндіруді тоқтатты. Ball Corp. 1992 жылы Kerr активтерінің бір бөлігін, соның ішінде зауыттарды сатып алды, ал Kerr брендінің шыныдан жасалған үй консервілеу банкалары 1996 жылы Alltrista құрамына енді. 2002 жылы Alltrista компаниясы Jarden Corporation деп қайта аталды. 2016 жылы Newell Brands Jarden Corporation компаниясын сатып алды. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, Newell компаниясы Ball, Bernardin, Golden Harvest және Kerr брендтерімен консервілеу банкаларын өндіреді.
The Ball Corporation, which once dominated the market as the largest domestic manufacturer of home canning jars, spun off its home canning business in 1993. In 1939 the company manufactured 54% of all the canning jars made in the US. Ball ceased production of canning jars when its subsidiary, Alltrista, became a separate company in 1993. Ball Corp. acquired certain Kerr assets, including factories, in 1992 and the Kerr brand of glass home canning jars was absorbed into Alltrista in 1996. Alltrista was renamed Jarden Corporation in 2002. Newell Brands acquired Jarden Corporation in 2016. As of 2022, Newell manufactures canning jars under the brand names Ball, Bernardin, Golden Harvest, and Kerr.
Қазіргі заманғы ыдыс дизайны
Толық Мейсон банкасы шыны ыдыстан, жазық, өздігінен жабылатын қақпақтан және металл лентадан тұрады. Банкалар кең ауызды немесе қалыпты ауызды етіп жасалады. Олардың көлемі әртүрлі, 4 унциядан бір галлонға дейін. Жарты галлондық және одан ірі көлемді банкаларды консервілеу үшін пайдалану ұсынылмайды. Консервілеуде ең көп қолданылатын көлемдер – кварт, пинт және жарты пинт. Банкалардың қабырғасына әдетте олардың таңбасы басылады, бірақ банкаларда тігістелген өрнек сияқты әшекейлік дизайн да болуы мүмкін, немесе мүлдем тегіс болуы да мүмкін. Банкаларды жарықтары мен сызаттары болмаса, жуып, қайта пайдалануға болады. Консервіленген банкаларды қақпақтары бұзылмастан, герметтік жабылулары сақталған күйде сақтау керек. Металл бұрандалы ленталар қақпақты банкаға дұрыс бекіту үшін және консервілеу кезінде оны орнында ұстап тұру үшін қолданылады. Оларды консервілеуден кейін алып тастау керек және тозбаған және деформацияланбаған жағдайда көп рет қайта пайдалануға болады. Түсі ашық емес, көне заманғы банкалардың көпшілігі аква түсті немесе "Болл көк" түсті болады, бұл көк-жасыл түс Ball Corporation компаниясының құрметіне аталған, ол кең таралған банка өндірушісі. 1858 жылғы патенттік нөмірмен басылған, аузынан үрленген Мейсон банкаларының көпшілігі аква шыныдан жасалған. Мейсон банкаларының Ball таңбасы бірнеше түстерде шығарылды, бірақ ең көп таралған түс – Ball Corporation компаниясы 1910 жылдан 1930 жылға дейін өз банкаларында қолданған ерекше "Болл көк" түсі. Осы түсті шыныдан жасалған Мейсон банкалары Ball компаниясының өнімдері болуы мүмкін, себебі "осы түсте басқа ешбір бөтелке немесе банка жасалмаған".
A complete Mason jar is composed of a tempered glass jar, a flat self sealing lid, and a metal band. The jars are made with either a wide mouth or regular mouth opening. They come in a variety of sizes, from 4 ounces to a gallon. The half gallon size and larger are not recommended for canning purposes. The most typical sizes used in canning are quart, pint, and half pint. The jars typically have their brand name embossed on the side, though jars may also have a decorative design such as a quilting pattern or may be completely blank and smooth. Jars may be washed and reused so long as they have no chips or cracks. Processed jars should be stored in a manner where the lids are not disturbed and the seals remain intact. The metal screw bands are used to properly align the lids onto the jar, and to hold the lid in place during processing. They should be removed after processing and may be reused many times as long as they are kept rust free and undented. Most antique jars that are not colorless are aqua or "Ball blue," a blue green shade that was named for the Ball Corporation, a prevalent jar manufacturer. Most mouth blown Mason jars embossed with some type of 1858 patent date were produced in aqua glass. The Ball brand of Mason jars were manufactured in several colors, but the most common color was the distinctive "Ball blue," which the Ball Corporation used in its jars from about 1910 to 1930. Mason jars with this particular color of glass may be attributed to Ball, since "virtually no other bottle or jar was made in that color."