Кіріспе

Earl Manigault (1944 жылдың 7 қыркүйегі – 1998 жылдың 15 мамыры) – "Егіз" немесе "Еріккен" деген лақап аттарымен белгілі американдық көше баскетболшысы. Ол Ұлттық баскетбол лигасына (НБА) ешқашан қатыспаған, бірақ ең ұлы баскетболшылардың бірі саналады.

Алғашқы жылдар

Эрл Манигольт Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында дүниеге келді және Нью-Йорктің Гарлем қаласында өсті. Ол баскетбол ойнап өскен, үнемі жаттығумен айналысты. Ойын сайын 24 ұпай және 11 доптама (ребаунд) орташа көрсеткішімен Маниголт Бенджамин Франклин орта мектебінде, қалалық мектеп лигасының баскетболдағы жетекші командасының құрамында жарқын өнер көрсетті. 1950-ші жылдардың соңында Маниголт бір ойында 57 ұпай жинап, Нью-Йорк қаласының жасөспірімдер орта мектебі арасындағы рекордты орнатты. Орта мектепте оқып жүргенде Маниголттың өмірі шешуші бұрылысқа ұшырады, ол кейіннен оның мектептен қуылтуына әкеп соққан топтармен араласа бастады. Ол есірткі қолдана бастады және сабақтан қашып жүрді. Ол мектеп командасының жұлдызы болды және NBA-да үлкен жетістіктерге жететіндей көрінді. Маниголт марихуана шеккені үшін мектептен қуылды. Ол Солтүстік Каролина штатындағы жекеменшік академия, Лауринбург институтында орта мектепті аяқтады. Бір жыл ішінде ол ойын сайын 31 ұпай және 13 доптама (ребаунд) жинады. Бұл жер "Ешкі паркі" деп жиі аталады, онда Маниголт басқалардың алдында болды. Оны Холкомб Раккер тәрбиеледі.

Карьерасы мен аңыздары

Маниго баскетбол алаңында секіру қабілетімен ерекше танымал болды. Оның аңыздарының көпшілігі – ойын алаңдарындағы әңгімелер, соның ішінде оның есімді әйгілендірген қимылы: қос данк. Ол допты соққыға салып, сол қолымен ұстап, оң қолына ауыстырып, себеттің үстіне қайта әкеліп, қайтадан соққыға түсіреді – мұның бәрі бір секірісте, ауада, себетке ілместен жасалады. Бұл оқиға көп рет айтылды, бірақ расталмады. Манигоның өзі CNN-ге берген сұхбатында (YouTube-та бар) осы туралы хабарлардың бәрінен бас тартып, тіпті "Ең үздік ойыншы" (The Goat) мұндайды жасай алмайтынын айтты. Джеки Джексон сияқты сол кездегі көше баскетболшылары сияқты, Маниго да тақтаның үстінен монеталар мен долларларды алуға шамасы жеткен, бұл дәуірдегі шебер ойыншылардың "ерекше өнері мен айла-шарғысының" бір бөлігі болды, олар ойынға дайындық кезінде өздерінің беделін арттыру үшін жасаған. Дәл осы данк туралы аңыз да әдетте "хабарланған" деп айтылады, бірақ оны растайтын сенімді дереккөз жоқ. Бұл туралы Тодд Галлахердің "Энди Роддик мені табамен ұрды" кітабында жоққа шығарылған. Кітапта осы аңызға толық арналған бір тарау бар, онда Маниго немесе тіпті НБА жұлдыздары ешқашан мұндайды жасамаған деген қорытынды жасалған. Галлахер былай жазады: "Эрл "Ең үздік ойыншы" Манигоны барлық уақыттағы ең ұлы алаң баскетболшысы деп есептейді. Оның қабілеті туралы көптеген әңгімелер бар, бірақ оның аңызын қалыптастырған басты оқиға – оның ерекше секіру қабілеті, ол тақтаның үстінен долларларды алып, қалдық ақшаны қалдыра алатын. Бұл одан да таңғажайып, себебі Манигоның бойы, әртүрлі дереккөздерге сүйенсек, 1 метр 75 см мен 1 метр 85 см арасында болған. Егер тақтаның үсті 3 метрден биік болса және орташа бойы 1 метр 83 см адам тік тұрғанда шамамен 2 метр 44 см биіктікке жете алса, Манигоға жақындау үшін кем дегенде 1 метр 52 см секіру қажет еді". Оның бойы 1 метр 88 см болғанымен, ол өзінің керемет секіру қабілетін бала кезінде жаттығу кезінде жиі аяқ-қол салмағын тағумен байланыстырды. Аяқ-қол салмағының тиімділігі күмәнді. Бірде ол 60 долларлық тікелей бәс тігуде жеңіске жету үшін қатарынан 36 рет кері данк жасады. Оның тек данк жасау ғана емес, сонымен қатар күнделікті жүздеген допты лақтыру арқылы ұзақ қашықтықтан да тиімді атушы екенін көрсету үшін, ол күнделікті жүздеген допты лақтыратын. Маниго өз заманының ең үздік ойыншыларымен – Эрл Монро, Конни Хокинс және Карим Абдул-Жаббармен ойнады. Абдул-Жаббар "Лос-Анджелес Лейкерс" командасымен карьерасын аяқтағаннан кейін, оның формасы "Лос-Анджелес Форумда" зейнеткерлікке шығарылды. Оған өміріндегі ең ұлы ойыншы кім деп сұрағанда, ол Манигоны атады. Ол 2012 жылғы "Doin' It in the Park" деректі фильмінде, Нью-Йорк қаласының көше баскетбол туралы фильмде көрсетілген.

Кейінгі жылдар

Маниго Гарлемге оралып, героинге тәуелді болды. 1969 және 1970 жылдары есірткі сақтағаны үшін он алты ай түрмеде отырды. Түрмеде отырғанда Маниголт Пит Аксельдің "Қала ойыны" кітабының кейіпкері болды, бұл Юта Старс клубының иесі Билл Дэниелстің назарына ілікті. 1970 жылы 25 жасында босатылғаннан кейін ол Фредерик Дуглас үйлері деп аталатын аудандардың жанында, Үстіңгі Батыс жағында, әзіл-қалжыңын және достығын бағалаған жақын достарымен, мысалы, Слипи Томас, Л. Берд және тағы да көптеген адамдармен бірге жүрді. Кейіннен ол Америка баскетбол лигасының (ABA) Юта Старс командасына қатысуға үміттенді, бірақ командаға ілікпеді және ешқашан кәсіби деңгейде ойнамады. Гарлем глобтроттерлерінен түскен ұсыныстан бас тартып, Маниго "Ешкі турнирі" атты жазғы турнирді ұйымдастырды, онда Бернард Кинг және Марио Эли сияқты NBA жұлдыздары өнер көрсетті. Оның есірткіге құмарлығы қайта оянды, 1977 жылдан 1979 жылға дейін героин алу үшін жасаған сәтсіз қарақшылық әрекеті үшін екі жылдық мерзімге сотталды. Бронкстағы уақытша ұстау орталығында және Синг-Синг түрмесінде отырғаннан кейін Маниго героинді тастап, Нью-Йорк қаласынан және есірткінің құлқына түсу қаупінен алыс, Чарльстонға екі кіші ұлымен бірге көшіп кетті. 1980 жылы Маниго Нью-Йоркке оралып, "Ешкі турнирін" қайта жандандырды. Ол ешқашан үйленбеді, Харлемдегі балалар үшін "Есірткіден бойын аулақ ұста" турнирін ұйымдастырды, олардың осыған дейін жасаған қателіктерін қайталамауы үшін. Өмірінің көп бөлігін балалармен спорт алаңында жұмыс істеуге арнады. Маниго үйлерді бояу, газон шабу және жергілікті демалыс орталығында жұмыс істеу арқылы күнкөріс жасады. 1980 жылдардың соңында ол мүсіркеуге толы болды, денсаулығы нашарлап, жүрек ауруларымен ауырды. 1987 жылдың ақпанында оған екі жүрек операциясы жасалды. Шығыс Гарлемдегі Ла Гуардия ескерткіш үйінде кеңесші және жаттықтырушы болып жұмыс істеді, Нью-Йорктегі балаларды қолдау желісі үшін еңбек етті. 1989 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған "Құлаған патша өз патшалығына қайта оралады" деген мақалада Маниго былай деді: "Әрбір Майкл Джордан үшін Эрл Маниго бар. Біздің бәріміз де жеңіске жете алмаймыз. Біреу құлауы керек. Мен сол едім".

Өлім

Маниго 1998 жылы Нью-Йорктегі Беллвью ауруханасында 53 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ол екі рет жүрекке операция жасады, оның ішінде 1989 жылы екі клапанға операция жасалды. Маниго өлімінен екі апта бұрын жүрек ауыруларымен ауруханаға түсті. Дәрігерлер жылдар бойы оған жүрек трансплантациясы қажет екенін айтты; денсаулығының нашарлығына байланысты, ол жарамсыз кандидат деп танылды және бір рет қабылданбады. Өліміне бір жыл қалғанда Маниго сұхбатта: "Маған жүрек трансплантациясы керек. Барлық дәрігерлерім жүрегімнің өте әлсіз екенін және мұның бәрі есірткіге байланысты екенін айтады" деді.

Мұра

Маниго НБА-ға ешқашан қадам баспаған ең ұлы ойыншы деп есептелді. The New York Times газетінде жарияланған мақаласында Карим Абдул-Жаббар Манигоны "Нью-Йорк қаласы тарихындағы оның бойындағы ең мыкты баскетболшы" деп атады. 98-ші көшедегі корттағы ойыншыларға оның үстемдігі соншалық, ол жер "Ешкілер саябағы" деп аталды. Оның әуедегі әрекеттері ойынды өзгертіп, Джулиус Эрвинг және Майкл Джордан сияқты ойыншыларға жол ашты делінеді. НБА-да ешқашан ойнамаған және колледжде де аз ғана уақыт ойнағанмен, Маниго туралы аңыз әлемге таралды және оның ойыны журналдарда, кітаптарда және фильмдерде мақталып келді. 1996 жылы HBO телеарнасы Манигоның өмірінен алынған "Қайырым: Эрл "Түйе" Манигоның аңызы" атты телефильмді көрсетті, онда басты рөлді Дон Чидл ойнады.