Францияның Роян қаласы: Тарих, мәдениет және туризм орталығы
Royan
Ройан, Франция: танымал Атлант мұхитының курорты, 5 жағажай, порт, балық аулау орталығы. 2021 ж. халық саны – 19,029. Жаңа Аквитания аймағында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роян (ʁwajɑ̃; Сэнтонге диалектісінде ʁwejɑ̃) – Францияның оңтүстік-батысындағы коммуна және қала, Жаңа Аквитания аймағындағы Шарант-Маритим департаментіне қарасты. «Әдемі жағажай» (Côte de Beauté) атты аймақтың орталығы Роян – Францияның Атлантика жағалауындағы маңызды курортты қалалардың бірі. Онда бес жағажай, 1000-нан астам қайыққа арналған марина және белсенді балық аулау порты бар. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, үлкен қалалық аймақтың халқы 48 982 адамды құрады. 2021 жылы қаланың халқы 19 029 адамды жетті. Роян Арверт түбегінде, Жиронда эстуарийінің шығыс жағалауында орналасқан. Роян бұрын стратегиялық маңызы бар жер болған, әсіресе вестготтар мен викингтер үшін қызығушылық тудырған. Реформация кезінде қала протестанттық бекініске айналып, Франция королі Людовик XIII (1610–1643 жылдары билеген) тарапынан қоршауға алынып, қиратылды. Бурбон монархиясының қайта орнатылуы (1814–1830) кезінде, әсіресе Екінші Империя (1852–1870) тұсында Роян теңіз ванналарымен атақты болды. 1920 жылдарда ол көптеген суретшілерді тартты. 1944 жылдың қыркүйегінен 1945 жылдың сәуіріне дейін одақтас әскерлерінің бомбалауы қаланы қиратты. «Шехид қаласы» деп аталған Роян «қала құрылысы зерттеу орталығы» деп жарияланды және қазір 1950 жылдардың модернистік архитектурасының көрнекті үлгісі болып табылады. 2010 жылы қала «Өнер және тарих қаласы» (Ville d'Art et d'Histoire) мәртебесін алды. Бүгінде Роян – туристік және мәдени орталық, әр жазғы маусымда шамамен 90 000 турист келеді.
Royan (ʁwajɑ̃; ʁwejɑ̃ in the Saintongeais dialect; ) is a commune and town in the south west of France, in the department of Charente Maritime in the Nouvelle Aquitaine region. Capital of the Côte de Beauté, Royan is one of the main French Atlantic coastal resort towns, and has five beaches, a marina for over 1,000 boats, and an active fishing port. As of 2013, the population of the greater urban area was 48,982. The town had 19,029 inhabitants in 2021. Royan is located on the peninsula of Arvert, at the mouth of the Gironde estuary on its eastern shore. Royan was once of strategic importance, coveted in particular by the Visigoths and the Vikings. During the Reformation the city became a Protestant stronghold, and was besieged and destroyed by King Louis XIII of France (ruled 1610–43). During the Bourbon Restoration (1814–1830), and especially during the Second Empire (1852–1870), Royan was celebrated for its sea baths. It attracted many artists during the Roaring Twenties. Allied bombing between September 1944 and April 1945 destroyed the town. Known then as the "martyred city", it was declared a "Laboratory of research on urbanism", and it is now a showcase of the Modernist architecture of the 1950s. It was classified as a Town of Art and History (Ville d'Art et d'Histoire) in 2010. Royan today is a tourist and cultural hub, with some 90,000 visitors each summer season.
География
Роян – бұрынғы Сент-Онг провинциясындағы Шаренте-Маритим департаментінің батысында орналасқан теңіз жағалауындағы курортты қала. Ол Атлант мұхитының жағалауына жақын, Еуропаның ең үлкен эстуарийі – Жиронданың шығыс жағалауында жатыр. Коммунаның жағалау бойында әктас жартастар жергілікті жерде "конка" деп аталатын бес жағажаймен кезектесіп орналасқан.
Royan is a seaside resort town situated in the west of the department of Charente Maritime, in the former province of Saintonge. It lies near the Atlantic coast on the eastern shore of the mouth of the Gironde, Europe's largest estuary. Along the coastline of the commune, limestone cliffs alternate with the five beaches known locally as conches.
Геология
Роян қаласы шамамен 150 миллион жыл бұрын пайда болған бор дәуіріне (Крета кезеңіне) жататын әктасты үстіңгі жазықта салынған. Солтүстік жағында Пуссо батпақтары, ал батыс жағында Понтайлак батпақтарымен шектеседі. Эстуарий, жартастар және шығарлар шамамен 66 миллион жыл бұрын Альпі және Пиреней тауларының қалыптасуы кезіндегі әктас қабаттарының бүктелуі нәтижесінде пайда болған.
The town of Royan is built on a calcareous rock plateau dating from the Cretaceous Period (c. 150 million years ago). It is bounded by the Pousseau marshes to the north and the Pontaillac marshes to the west. The estuary, the cliffs and the conches were shaped approximately 66 million years ago by the folding of limestone layers as the Alps and the Pyrenees formed.
Жол
Роян департаменттің әкімшілік орталығынан (префектурасы) Ла-Рошельден D 733 департаменттік және ұлттық жол (Route nationale, RN) 137 арқылы шамамен қашықтықта орналасқан. Бордодан D 730 департаменттік және A10 тас жолы арқылы, ал Парижден де қашықтықта. Роян мен Сентес қаласы арасында, Сантонгтың тарихи астанасы және өнер мен тарихтың маңызды орталығы, RN 150 жолымен саяхаттауға жарты сағаттан аспайды.
Royan is approximately from the administrative capital (prefecture) of the department, La Rochelle, by departmental road D 733 and national road (Route nationale, RN) 137. It is from Bordeaux by departmental road D 730 and the A10 freeway, and from Paris. Between Royan and the town of Saintes, the historic capital of Saintonge and an important centre of art and history, travel time on the RN 150 is just under half an hour.
Пойыз
Роян SNCF теміржол станциясы – қаланы Сент, Ангулем және Ниорт қалаларымен (Бордо және Парижге жоғары жылдамдықты TGV теміржол байланысы үшін) байланыстыратын желінің соңғы станциясы. Жиронда эстуариясының қарсы жағында, Ле-Вердон-сюр-Мердегі Ла-Понт-де-Грав станциясы Медок айманы арқылы Бордо-Сен-Жан станциясына қосылады. Роян трамвайлары 1890 жылдан 1945 жылға дейін, және ішінара одан да ұзақ жылдар бойы жағалау бойындағы жолаушылар тасымалын жүзеге асырды.
Royan SNCF railway station is the terminus of a line connecting the town to Saintes, Angoulême, and Niort (for the high speed TGV rail link to Bordeaux and Paris). Across the Gironde estuary, the station of La Pointe de Grave at Le Verdon sur Mer connects through the Médoc region to Bordeaux Saint Jean station. The Tramways de Royan provided mainly passenger transport along the coast from 1890 to 1945 and partially even longer.
Әуежайлар
Роян қаласының өз әуежайы жоқ. Алыс емес, Rochefort Saint Agnant әуежайы бірнеше еуропалық бағыттарға, оның ішінде Британ аралдарына рейстер ұсынады. Ла-Рошель – Иль-де-Ре әуежайы да қашықтықта орналасқан. Оңтүстікке қарай Бордо–Мериньяк әуежайы халықаралық қатынастарды жүзеге асырады.
The conurbation of Royan does not have its own airport. away, Rochefort Saint Agnant Airport offers flights to several European destinations, including the British Isles. La Rochelle – Île de Ré Airport is away. to the south, Bordeaux–Mérignac Airport provides international connections.
Кеме
Паром велосипедтерді, көліктерді және жүк көліктерін Жиронда сағасы арқылы Медок аймағындағы Ле-Вердон-сюр-Мерге дейін тасымалдайды. Сапар шамамен 30 минутты құрайды.
A ferry provides bicycle, car and lorry transport across the Gironde estuary to Le Verdon sur Mer in the Médoc region. The crossing takes about 30 minutes.
Климат
Климаты мұхиттық: күзде және қыста жауын-шашын салыстырмалы түрде орташа, ал қыстар жұмсақ болады. Теңіз желдері жазғы температураны қолайлы ұстап тұрады. Екі жел – солтүстік-батыс noroît және оңтүстік-батыс suroît – мұхиттан және департамент жағалауы бойымен соғады. Жылдық орташа күн сәулесінің мөлшері 2250 сағатқа жетеді, бұл көрсеткіш Француз Ривьерасымен салыстыруға болады. Шаренте-Маритим 1999 жылдың 27 желтоқсанында болған Мартин циклонынан ең көп зардап шеккен департамент болды. Олэрон аралында және Роянда желдің жылдамдығы өте жоғары болды, жергілікті ғимараттарға, орманды аймақтарға және портовый инфрақұрылымға ауыр зақым келтірілді.
The climate is oceanic: rainfall is relatively moderate in autumn and in winter and the winters are mild. Sea breezes keep summer temperatures moderate. Two winds, the north westerly noroît and the south westerly suroît, blow in from the ocean and along the coast of the department. The very high average insolation of 2,250 hours a year is comparable to the French Riviera. Charente Maritime was the department most affected by Cyclone Martin on 27 December 1999. Winds speeds of up to were recorded on the island of Oléron, and in Royan, with severe damage to local buildings, woodland and harbour facilities.
Тарихқа дейінгі және ежелгі кезең
Роян жері тас дәуірінен бері қоныстанған, мұны қазба жұмыстарынан табылған ұрып жасалған кремний тастар дәлелдейді. Сантондар – кельт тайпасы, Арверт түбегіне ерте келген. Римдіктер жүзім шаруашылығын, острақ өсіруді және тұз өндіру үшін тұзды дала құру технологиясын дамытты. Ақын Тибулл өзінің қолдаушысы, генерал Маркус Валериус Мессалла Корвиннің жеңісін жырлап, мұнда вилла салдырған. Визиготтар 418 жылы Сент-Эс-Ситиге келді. 419 жылы Роянның төңірегіне қорғаныс қабырғалары тұрғызылды. Грей Турский Роян шіркеуін ариандық визиготтардың басып алғанын айтады. 844 жылдың жазында викингтер Жиронда өзенімен жоғалап келіп, кездескен әр нәрсені тонады.
The site of Royan has been occupied since prehistoric times, as evidenced by archaeological finds of knapped flint. The Santones, a Celtic people, were early arrivals on the peninsula of Arvert. The Romans developed vineyards, oyster farming, and the saltern technique for salt production. The poet Tibullus celebrates the coast after the victory of his patron, the general Marcus Valerius Messalla Corvinus, and the poet Ausonius built a villa here. The Visigoths arrived in Saintes in 418. In 419, defensive walls were built around Royan. Gregory of Tours mentions the usurpation of the church of Royan by the Arian Visigoths. In the summer of 844, the Vikings came up the Gironde, plundering everything in their path.
Орта ғасырлар
XI ғасырдың басында жартыаралда шатқақай бейбітшілік орнады. Кішкентай феодалдық иеліктер мен аббаттықтар пайда болды. 1050 және 1075 жылдар аралығында Saint Vivien de Saintes монастырі Рояннан екі шақырым жердегі Saint Pierre платосында Сен-Пьер монастырын салдырды, соның нәтижесінде онда шағын елді мекен пайда болды. 1092 жылы Гранде-Сове аббаттығы жағалаудағы Фонцильон тасының жанында Сент-Николас монастырын тұрғызды. Рояндағы шағын қамал Гранде-Конше жағалауын қорғады, ол порт ретінде қолданылды. 11 ғасырдың соңына қарай порттың қызметі маңызды деңгейге жетті, көптеген кемелер қолайлы жел мен тоқтарды күтіп, Жиронда сағасын тоқтау орны ретінде пайдаланды. Дидонның билеушісі осы мүмкіндікті пайдаланып, қамалдың іргесінде тоқтаған кез келген қайықтан салық алуды енгізді. 1137 жылы Элеонора Аквитаниялық Франция королі Людовик VII-ге үйленді. Роян тікелей корольдік бақылауындағы Аквитания герцогтығының құрамына кірді. 1152 жылы неке бұзылып, Элеонора 1154 жылы Англия королі Генрих II болған Генрих Плантагенетке үйленді. Роян ағылшын билігіне көшті. Англия королі қаланың қорғанысын берік бекіністермен және қамалмен нығайтты. 13 ғасырда кемелер төлеген түрлі салықтарды Роян билеушілері 1232 жылы Роян әдет-құрылымы (Coutume de Royan) ретінде кодификациялады. 1242 жылдың 20 мамырында Англия королі Генрих III Франция королі Людовик IX (Сен-Луи) -мен соғыс кезінде 300 салт атты әскермен Роянға қонды. Тейльбур шайқасында жеңілгенімен, Париж шарты (1259) бойынша ағылшындар Сеньонждің оңтүстігін және оның ішінде Роян қаласын бақылауда ұстады. 1355 жылы жүз жылдық соғыс кезінде Англия тағының мұрагері Қара ханзада Сент-Онгені басып алып, Роянның қорғанысын одан әрі нығайтты. Роян он екі судья (эшевен) және он екі кеңесші басқаратын ірі қалаға айналды. 1451 жылы жүз жылдық соғыс аяқталғаннан кейін аймақ мүлдем француздыққа айналды, бірақ қала қираған халде болды. 1458 жылы Франция королі Карл VII-нің әйелі Аньес Сорельден туған қызы Мари де Валуа (1444–1473) Тайльбур графы Оливье де Коэтивиге үйленді. Ол 12 000 экю және Роян мен Морнак феодалдық иеліктерін қоржық ретінде әкелді. 1501 жылы Луиза де Коэтивиге үйлену арқылы Шарль де ла Тремуаль Роян бароны атанды. Қалада сауда дамыды, бірақ қаланың бекіністеріне байланысты оған кіру қиын болды. 16 ғасырдың басында жағажай бойында жаңа аудан пайда болды. 16 ғасырдың француз дін соғыстары кезінде сол кездегі көптеген көрнекті сардарлар цитадель қабырғаларының астында шайқасты, олардың ішінде Наварра королі Генрих III, кейін Франция королі Генрих IV және Пьер де Бурдейль, Брантоме әміршісі, кейіннен Сент-Пьер де Роянның преоры болды. 1592 жылы Генрих IV қалаға маркизат мәртебесін берді, оны Гилберт де ла Тремуальге табыс етті. 17 ғасырдың басында Эпернонның тұңғыш герцогы Жан-Луи де Ногарет де Ла-Валет Роянды "Франциядағы өз өлшеміне қарағанда жақсы жерлердің бірі" деп санады. 1598 жылы Нант эдиктына қол қойылғаннан кейін ол протестанттардың бекінісіне айналды. Қала 1622 жылы Франция королі Людовик XIII-тің алғашқы қоршауына алынды, бірақ қарсылық көрсетті. 1623 жылы екінші қоршау кезінде үлкен қиындықтар туды. Көптеген тұрғындар қаланы тастап кетіп, қайта оралуға тыйым салынды. Гарнизон берілуге мәжбүр болды. 1631 жылы кардинал Ришелье қаланы тегістеуге бұйрық берді; цитадель бұзылды және орлар толтырылды. Шіркеуі жоқ қала Сент-Пьер ауылдық приходымен біріктірілді. Нант эдиктысы жойылғаннан кейін халықтың көп бөлігі эмиграцияға кетті, көптеген адамдар Голландия Республикасына барды. Патша Людовик XV кезінде қуғын-сүргін жалғасты. 1735 жылы болған үлкен дауыл портты қиратып жіберді, ал кеме қатынасы 19 ғасырға дейін қалпына келмеді.
At the beginning of the 11th century, a precarious peace returned to the peninsula. Small fiefdoms and abbeys emerged. Between 1050 and 1075, the Prieuré de Saint Vivien de Saintes built the Saint Pierre priory on the Saint Pierre plateau, two kilometres from Royan and a small settlement grew there. In 1092, the Grande Sauve Abbey built the Saint Nicolas priory nearby, on the Foncillon rock on the coast. A small castle in Royan protected the beach of Grande Conche, used as a harbour. Harbour activity was significant by the end of the 11th century, and many vessels used the Gironde estuary as a stopping point while waiting for favourable winds or currents. The Lord of Didonne took advantage of this to impose a tax on any boat mooring at the foot of the castle. In 1137, Eleanor of Aquitaine married King Louis VII of France. Royan became part of the Duchy of Aquitaine, under direct royal control. In 1152, the marriage was annulled and Eleanor married Henry Plantagenet, who became King Henry II of England in 1154. Royan passed into English control. The English king strengthened the town's defences with robust bulwarks and a solid keep. The various taxes paid by ships in the 13th century were codified by the Lords of Royan in 1232 as the Custom of Royan (Coutume de Royan). On May 20, 1242, King Henry III of England, at war with King Louis IX of France (Saint Louis), landed at Royan with 300 knights. Although defeated at Taillebourg, under the Treaty of Paris (1259) the English retained control of the south of Saintonge, and with it the town of Royan. In 1355, during the Hundred Years' War, the Black Prince, heir to the throne of England, occupied Saintonge and further strengthened Royan's defences. Royan became a large town, administered by twelve magistrates (échevins) and twelve councillors. In 1451, at the end of the Hundred Years' War, the region had become definitively French but the town was in ruins. In 1458, Marie de Valois (1444–1473), natural daughter of King Charles VII of France and his mistress Agnès Sorel, married Olivier de Coëtivy, Count of Taillebourg. She brought a dowry of 12,000 écus and the fiefdoms, or châtellenies, of Royan and Mornac. In 1501, by his marriage to Louise de Coëtivy, Charles de la Trémoille became Baron of Royan. Commerce developed in the town, but access was made difficult by the town's fortifications. From the beginning of the 16th century, a new quarter developed along the beachfront. During the French Wars of Religion in the 16th century, many of the great captains of the time fought beneath the walls of the citadel, among them Henri de Navarre, who would become King Henry III of Navarre and then King Henry IV of France, and Pierre de Bourdeille, seigneur de Brantôme, later a prior of Saint Pierre de Royan). In 1592, Henry IV made the town a marquisate, granted to Gilbert de la Trémoille. At the beginning of the 17th century, Jean Louis de Nogaret de La Valette, the first Duke of Épernon, considered Royan "one of better places of its size in France". After the signing of the Edict of Nantes in 1598, it became a Protestant stronghold. The town was besieged a first time in 1622 by King Louis XIII of France, but resisted. A second siege in 1623 caused great hardship. Many inhabitants abandoned the city and were banned from returning. The garrison was forced to surrender. In 1631, Cardinal Richelieu ordered the levelling of the town; the citadel was dismantled, and the ditches were filled in. The city, which no longer had a church, was associated with the rural parish of Saint Pierre. After the revocation of the Edict of Nantes, a majority of the population emigrated, many people going to the Dutch Republic. Persecution continued under King Louis XV. A great storm in 1735 destroyed the harbour embankment, and navigation was not restored until the 19th century.
Француз төңкерісі
1789 жылдың 22 желтоқсанында Француз төңкерісінің бастапқы кезеңдерінде құрылған Ұлттық құрылтай Францияны бұрынғы провинциялардың орнына департаменттерге әкімшілік бөлуге дауыс берді. Шаренте-Инфериор департаменті осы заң күшіне енген 1790 жылдың 4 наурызында құрылды. Әр департамент аудандарға, ал әр аудан кантондарға бөлінді. Роян өз кантонының әкімшілік орталығы болды. Роян сол кезде қалалық кеңесті сайлады, оған протестант Даниэль Рено төрағалық етті, ал Салиньяк қаласының мэрі Николя Тереза Валет мэрлік қызметін атқарды. 1790 жылдың 12 шілдесінде Ұлттық құрылтай діни қызметкерлердің азаматтық конституциясы заңын қабылдады, ол католик шіркеуін үкімет бағынысына енгізді. Роян, Во және Сен-Сюльпис приходтарының діни қызметкерлері осы заң бойынша Францияға адалдық ант беруден бас тартты, осылайша депортацияға сотталған «мойын бұрмаған діни қызметкерлер» (prêtres réfractaires) тобына қосылды. Ел бойынша шіркеу мүліктері тәркіленді. Роян қаласында 1622 жылғы Реколеттер монастырі сатылымға қойылды. Ол 1791 жылдың 25 ақпанында кеме иесі Жан Буассо тарапынан сатып алынып, содан кейін бұзылды. Басқа жерлердегідей, Роян қаласында да экономикалық дағдарыс наразылыққа алып келді. Осыған қарсы патриоттық клубтар құрылды. 1790 жылдың 14 шілдесінде Федерацияның алғашқы фестивалі (Федерольді мерекелеу) күні Сен-Пьер шіркеуінде 1791 жылы қабылданған алғашқы француз конституциясына салтанатты ант беру рәсімі ұйымдастырылды. 1790 жылдың қараша айының соңында мэр Николя Тереза Валет Салиньяк қызметінен алынып, оның орнына Франсуа д’Ольнис де Пуйравоу тағайындалды. 1791 жылы Даниэль Рено коммунаның мэрі болып сайланды. 1791 жылдың мамыр айында республикалық, корольдыққа қарсы Конституция достары қоғамы Роян қаласында филиал құрды. Бірақ, жалпы алғанда, Бірінші француз республикасы құрылғаннан кейінгі Террор билігі (la Terreur) бұл аймаққа көп әсер етпеді және жергілікті дворяндардың көбі зардап шекпеді.
On 22 December 1789, the National Constituent Assembly set up in the early stages of the French Revolution voted for the administrative division of France into departments in place of the former provinces. The department of Charente Inférieure was created on 4 March 1790 with the entry into force of this law. Each department was subdivided into districts, and each district into cantons. Royan became the administrative centre of its canton. Royan elected a city council at that time, chaired by Daniel Renaud, a Protestant, and mayor Nicolas Thérese Vallet of Salignac. On July 12, 1790, the National Constituent Assembly passed a law, the Civil Constitution of the Clergy, which subordinated the Catholic Church to the government. The priests of the parishes of Royan, Vaux and Saint Sulpice refused to take an obligatory oath of allegiance to France under this law, so joining the group of "refractory priests" (prêtres réfractaires) condemned to deportation. Throughout the country, church properties were seized. In Royan, the 1622 convent of the Récollets, set in grounds of , was put up for sale. It was bought on 25 February 1791, and then demolished, by shipowner Jean Boisseau. As elsewhere, economic crisis caused growing dissatisfaction in Royan. To counter this, patriotic clubs were formed. On 14 July 1790, on the occasion of the first Festival of the Federation (Fête de la Fédération celebrations the French Revolution, a ceremony was organized in the church of Saint Pierre for the swearing of the solemn oath to the coming first French Constitution, adopted in 1791. At the end of November 1790, mayor Nicolas Thérese Vallet of Salignac was removed from office and was replaced by François d' Aulnis de Puiraveaux. In 1791, Daniel Renaud was elected mayor of the commune. In May 1791, the pro republican, anti royalist Society of the Friends of the Constitution established a branch in Royan. In general terms, however, the Reign of Terror (la Terreur) after the creation of the First French Republic had little impact in the area, and few of the local nobles were affected.
Теңіз жағасындағы курорт
Қала көшелерін төсеу жұмыстары 1816 жылы басталып, 1826 жылы аяқталды. 1819 жылдың шілдесінде қала әкімі Реймонд Лабарте теңізде шомылуды реттейтін алғашқы бұйрыққа қол қойды. Бұл бұйрық көршілес үйлердің жанындағы жағажайларда жалаңаш шомылуға тыйым салды және Фонсильон жағажайын әйелдерге арнады. 1820 жылы "Бізде моншаханалар болғандықтан, теңізде шошқа, жылқы және басқа мал жууға" тыйым салынды. 1836 жылы кемеден жолаушылардың түсуін жеңілдету үшін жартасқа баспалдақ жасалды. 1845 жылы инженер Боттонның азаматтық инженерлік жұмыстары Фонсильон жартасын Роян портына біріктірді. 1847 жылы инженер Лессоре қаладағы алғашқы казиноны салды. Бірінші көше шамдары 1854 жылы, Екінші Империя кезінде (1852–1870) қаланың қарқынды даму кезеңінде орнатылды. 1850 мен 1870 жылдар аралығында туристер саны 9000-нан 10000-ға, ал халық саны 3329-дан 4500-ге өсті. Роян 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында әсем бульварлары бар танымал теңіз жағалауындағы курортқа айналды. 1922 жылы Роян "жазғы курорт" мәртебесін алды. Қала Саша Гитри, Ивонн Принтемп, Мэри Марке, Жак Анри Лартиг және суретші Пабло Пикассо сияқты көптеген белгілі тұлғаларды қабылдады.
Work to pave the town's streets began in 1816, and was finally completed in 1826. In July 1819, mayor Raymond Labarthe signed the first order regulating sea bathing. This forbade nude bathing at beaches neighbouring houses, and reserved Foncillon beach for women. In 1820, it was forbidden "to wash pigs, horses and other cattle in the sea as we have baths". In 1836, a staircase was cut out of the rock to facilitate the landing of passengers from boats. By 1845, civil engineering works by the engineer Botton incorporated the Foncillon cliff into Royan's port. In 1847, the engineer Lessore built the town's first casino. The first street lights were installed in 1854, during a time of considerable development in the town under the Second Empire (1852–1870). Between 1850 and 1870, tourist numbers increased from 9,000 to 10,000, and the population from 3,329 to 4,500. Royan was a fashionable seaside resort in the late 19th and early 20th centuries, with magnificent boulevards. In 1922, Royan achieved the classification of "summer resort". The town welcomed many prominent guests such as Sacha Guitry, Yvonne Printemps, Mary Marquet, Jacques Henri Lartigue or the painter Pablo Picasso.
Жою
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі неміс бекінісі Жиронда сағасын қорғады: Gironde Mündung Nord (солтүстікке қарай, Роянда) және Gironde Mündung Süd (оңтүстікке қарай, Ла-Пойте-де-Гревте). Бұл Францияның Атлантикалық жағалауындағы үшінші рейхтің соңғы қарсылық ошағының бірі болды, елдің қалған бөлігі азат болғаннан кейін де. Корольдік әуе күштерінің (RAF) шамамен 350 ауыр бомбалаушы ұшағы 1945 жылғы 5 қаңтарда таңертеңгі сағаттарда Роянды екі рейдте бомбалады, қаланы қиратты. Төрт Lancaster ауыр бомбалаушы ұшағы атып түсірілді, экипаж мүшелерінің ешқайсысы аман қалған жоқ. Тағы екі бомбалаушы ұшақ соқтығысып құлады. Рейдті Союздық экспедициялық күштердің (SHAEF) Жоғарғы бас штабы бұйырды, оларға Роянда немістер мен олардың қолдаушылары ғана қалған деген хабар жеткен. Бұл рейдке жауапкершілікті көбінесе еркін француз күштерінің генералы де Ларминатқа жатқызады. Олерон аралындағы және Жиронда сағасындағы неміс әскерлеріне қарсы одақтастардың операциясы 1945 жылғы 15 сәуірде, D-күнінен кейін 10 ай өткен соң, жалпы теңіз шабуылымен басталды. Бес күн бойы американдық әскери-теңіз күштерінің тобы француздық құрлық әскерлеріне теңіз шабуылымен және әуедегі барлаумен Роянға және Жиронда сағасындағы Пойнт-де-Грев аймағына шабуыл жасауда көмектесті. Американдық B-17 Flying Fortress және B-24 Liberator ұшақтары әуеден бомбалау миссияларын орындады, соның ішінде 5 қаңтардағы қиратуды аяқтаған напалмды кеңінен және алғаш рет пайдаланды. Алғашқы бомбалау шабуылында 1000-нан астам бейбіт тұрғын және неміс әскерінің 23 ғана адамы қаза тапты. Кейін американдықтар оралып, напалм қолданғанда, қаланы толығымен қиратты және тағы 1700 бейбіт тұрғынды өлтірді.
During World War II, two German forts defended the Gironde estuary: Gironde Mündung Nord (to the north, at Royan) and Gironde Mündung Süd (to the south, at La Pointe de Grave). These constituted one of the last pockets of Third Reich resistance along the Atlantic coast of France, well after the liberation of the rest of the country. A force of some 350 heavy bombers of the Royal Air Force (RAF) bombed Royan in two raids conducted in the early hours of 5 January 1945, destroying the town. Four Lancaster heavy bombers were shot down; no aircrew survived. Two other bombers also crashed after colliding. The raid was ordered by Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (SHAEF), which had been told that the only people left in Royan were Germans and collaborators. Responsibility for this raid is generally attributed to General de Larminat of the Free French Forces. The Allied operation against the German forces on the island of Oléron and at the mouth of the Gironde estuary began with a general naval bombardment on 15 April 1945, some 10 months after D Day. For five days, the American naval task force assisted the French ground forces with naval bombardment and aerial reconnaissance in the assault on Royan and the Pointe de Grave area at the mouth of the Gironde. American B 17 Flying Fortress and B 24 Liberator aircraft carried out aerial bombing missions, including extensive and pioneering use of napalm, finishing the destruction of 5 January. The first bombing raids killed over 1,000 civilians and only 23 German soldiers. When the Americans returned later and used napalm, they destroyed the entire town and killed another 1,700 civilians.
Роян бүгінде
Қала 1950 жылдары қала құрылысын дамыту бағдарламасы аясында қайта жаңартылды және сол дәуірдің модернистік архитектурасын көрсетеді.
The town was rebuilt as part of an urban development programme in the 1950s, and is representative of the Modernist architecture of the period.
Халық саны
Роян тұрғындары француз тілінде Роянне (еркек) және Рояннез (әйел) деп аталады.
The inhabitants of Royan are known as Royannais (male) and Royannaises (female) in French.
Нотр-Дам шіркеуі (église Notre-Dame)
Роянның 1877 жылы салынған нео-готикалық шіркеуі, қазіргі Шарль де Голль алаңында орналасқан, 1945 жылдың 5 қаңтарында Роян бомбаға түскен кезде қирады. Соғыстан кейін жаңа шіркеу салынды, ол бұрынғыдан үлкен, сәулеттік тұрғыдан амбициялы және әсем болды, ал эстетикалық шабыты үлкен готикалық соборлардан алынды. 1958 жылы аяқталған және архитекторлар Гийом Жилет пен Марк Хебрард, сондай-ақ инженерлер Бернард Лафайл, Рене Саргер және У Ценг салған, толығымен темір бетоннан тұрғызылған Нотр-Дам де Роян қазіргі заманғы сәулет өнерінің шедеврі саналады. Шіркеуді салуға үш жыл кетті. Эллипстік негізгі залдың ұзындығы 45 метр, ені 22 метр, және шамамен 2000 адам отыруға арналған орындықтары бар. Оның жанында амбулатория және еденнен үш метр биіктіктегі галерея орналасқан. Галерея крест жолын бейнелейтін ромб пішіндес витраждармен жарықтандырылған. Ғимараттың құрылымы француз инженері Бернард Лафайлдың атымен аталған Лафайл әдісімен жасалған, керілген V пішіндес темір бетон элементтерімен алмасады, және шебер шыны жасаушы Анри Мартин Гранель жасаған үлкен терезелермен толықтырылған, олардың жалпы ауданы... Шіркеу 1988 жылы тарихи ескерткіш ретінде тіркелді.
Royan's 1877 neo Gothic church, on what is now the Square Charles de Gaulle, was destroyed when Royan was bombed on January 5, 1945. After the war a new church was built, bigger, architecturally ambitious and spectacular, and drawing its aesthetic inspiration from the large Gothic cathedrals. Notre Dame de Royan, completed in 1958 and built entirely of reinforced concrete by architects Guillaume Gillet and Marc Hébrard and engineers Bernard Lafaille, René Sarger and Ou Tseng, is considered a masterpiece of contemporary architecture. The church took three years to build. The elliptical nave is 45 metres long by 22 metres wide and has a seating capacity for some 2000 people. It is flanked by an ambulatory, and a gallery three metres above the floor. The gallery is lit by rhombus shaped stained glass representing the Stations of the Cross. The building's structure alternates prestressed V shaped reinforced concrete elements made using the Lafaille process, named for its inventor, French engineer Bernard Lafaille, with huge windows, made by master glazier Henri Martin Granel and covering a total area of The church was classified as a historical monument in 1988.
Конгресс орталығы (Palais des congrès)
Конгресс сарайы 1957 жылы Бордо архитекторы Клод Ферренің жобасымен салынды. Оның дизайны текше геометрияға негізделген, сыртқы баспалдақтардың көлбеу сызықтарымен және дөңгелек ішкі қабырғалардың ұштасуымен ерекшеленеді. Әйнек қабырғасы Жиронда сағасына кең көрініс ашады, ал кейіннен ғимарат мөлдір текше астындағы бақтармен кеңейтілді. 2004 жылы ол тарихи ескерткіш деп жарияланды.
The Palais des congrès was built in 1957 by Bordeaux architect Claude Ferret. Its design is based on cubic geometry, relieved by the oblique lines of external staircases and by the subtle interweaving of convex inner walls. A glass wall opens a broad outlook onto the Gironde estuary, and the building was later extended with gardens under a transparent cube. It was classified as a historical monument in 2004.
Орталық нарық (Marché central)
1955 жылы сәулетшілер Луи Симон мен Андре Морисо және инженер Рене Саргер салған Марше централь де Роян [fr] қалың қабырғалары бар дөңгелек бетон қабықшасы. Ол он үш шеткі тірек нүктесіне сүйенеді және ішкі тіректері жоқ. Құрылыстың диаметрі алты метр, ал орталық биіктігі 11 метр. Ол Нантердегі базар мен Париждің Ла Дефанс ауданындағы Жаңа индустриялар мен технологиялар орталығының (CNIT) үлгісі болды.
Built in 1955 by architects Louis Simon and Andre Morisseau and engineer René Sarger, the Marché central de Royan [fr] is a round concrete shell with walls thick. It rests on thirteen peripheral support points, and has no internal pillars. The structure is in diameter, with a central height of It served as the model for the market in Nanterre and for the Centre of New Industries and Technologies (CNIT) in the La Défense neighbourhood of Paris.
Білім
Роян қаласындағы CAREL (Centre Audiovisuel de Royan pour l'Étude des Langues) тілдер университеті тілдерді оқытуға және 80-ге жуық елден келген шетелдік студенттерді тартуға мүмкіндік береді. Оның құрамына 20 дыбыс өткізбейтін аудиовизуалды бөлме, 4 тіл зертханасы, аудитория, кітапхана, телестудия және өзің қызмет ететін кафетерий кіреді. Ол студенттерді тілдік емтиханға дайындайды, оның ішінде француз тіліндегі тереңдетілген дипломға (DALF), француз тіліндегі білім беру дипломға (DELF), француз тілін білу тестіне (TCF) және халықаралық француз тілі тестіне (TFI). Жасөсперімдер мектептеріне (колледждерге) Эмиль Зола колледжі, Генри Дюнан колледжі және Сент-Мари колледжі жатады. Үлкендер мектептеріне (лицейлерге) Атлантика және Кордуан лицейлері кіреді.
Royan's language university, CAREL (Centre Audiovisuel de Royan pour l'Étude des Langues), attracts language students, and foreign students from some 80 countries. Its facilities include twenty soundproof audiovisual rooms, four language laboratories, an auditorium, a library, a television studio and a self service cafeteria. It prepares students to sit language examinations, including the Diplôme approfondi de langue française (DALF), the Diplôme d'études en langue française (DELF), the Test de connaissance du français (TCF), and the Test de français international (TFI). Junior high schools (collèges) include the Collège Émile Zola, Collège Henry Dunant and Collège Sainte Marie. Senior high schools (lycées) include the Lycée de l'Atlantique and the Lycée de Cordouan.
Спорт
Қаланың басты стадионы – теміржол станциясына жақын орналасқан Stade d'honneur. Роянның көптеген басқа да спорттық нысандары бар, оның ішінде екі жүзу бассейні, олардың бірі, Фонцильонда, жаз айларында ашық теңіз сулы бассейн; бірнеше спортзал; спорт аренасы; бірнеше теннис корты; баск пелота ойнау қабырғасы; регби алаңы; және гольф алаңы. Бұл коммунада сонымен қатар Понтайлак жағажайының жанында серфинг клубы және картинг трассасы (KFM Circuit of the côte de beauté) бар. Жақын жердегі Лес-Матес коммунасындағы Ла-Пальмирде ат жарысы, атпен жүру мектебі және 18 лункалы гольф алаңы бар. 2017 жылдың 18-24 маусымында Роян қаласында World Flying Disc Federation (WFDF) Beach Ultimate әлем чемпионаты өткізілді.
The main stadium of the city is the Stade d'honneur, near the railway station. Royan has numerous other sports facilities, including two swimming pools, of which one, at Foncillon, is an outdoor seawater pool open in the summer months; several gymnasiums; a sports hall; several tennis courts; a Basque pelota wall; a rugby ground; and a golf course. The commune also has a surf club, based near Pontaillac beach, and a karting circuit (KFM Circuit of the côte de beauté). Nearby, La Palmyre, in the commune of Les Mathes, has a racecourse, a riding school and an 18 hole golf course. On 18–24 June 2017, the World Flying Disc Federation (WFDF) World Championships of Beach Ultimate were held in Royan.