Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ансеба аймағының астанасы, Эритрея
Capital of Anseba Region, Eritrea
Керен (тигринья және тигре тілдерінде: ከረን, италия тілінде: Cheren), тарихи тұрғысынан Санхит деп белгілі, Эритреядағы екінші ірі қала. Ол Асмараның солтүстік-батысында шамамен орналасқан, теңіз деңгейінен биіктікте. Қала кең алқапқа жайылып, барлық жағынан гранитті таулармен қоршалған. Бұл Ансеба аймағының астанасы болып табылады және Билен және Тигре халықтары сияқты көптеген этникалық топтарға мекендейді.
Keren (Tigrinya and Tigre: ከረን, Italian: Cheren), historically known as Sanhit, is the second largest city in Eritrea. It is situated around northwest of Asmara at an elevation of above sea level. The city sprawls on a wide basin surrounded by granitic mountains on all sides. It serves as the capital of the Anseba Region, and is home to a number of ethnic groups including the Bilen people and Tigre people.
19 ғасыр
Керен бастапқыда Эфиопия шекарасындағы Ансаба және Барка өзендері арасындағы құрғақ таулы жазықта орналасқан сауда орталығы болды. Елді мекеннің маңыздылығы Массава мен Судан арасындағы сауда жолындағы орнымен шартталған. Базарға көбінесе Аркикодан келген саудагерлер қатысып, жергілікті Хедареб тайпасының түйелеріне астықтарын айырбастап сатып алатын. Керенде сатылатын тауарларға Сеннар мен Мысырдан келген мақта, сондай-ақ Тигр мен Амхарадан келетін піл сүйегі, тері, страустың қауырсыны және жүгері кірді. Бұл тауарлардың көп бөлігін Массавадан келген саудагерлер сатып алатын. 19 ғасырдың ортасында Керен шамамен 350 шатырдан және 2000 тұрғыннан тұратын. 1851 жылы лазарист миссионерлері Джузеппе Сапето мен Джованни Стелла осы жерге миссионерлік сапар жасады. Төрт жылдан кейін Стелла өзі үшін тас үй салып, жергілікті билеуші Дежазмах Хайлу Хамасиеннен жер концессиясын алғаннан кейін аймақта итальяндық ауыл шаруашылығы колониясын құрды. Стелла 1869 жылы қайтыс болды, содан кейін итальян үкіметі қолдау көрсетуден бас тартқандықтан колония тез ыдырады. 1871 жылы император Йоханнес IV миссионерлерді тұтқындап, олардың қол-аяқтарын кестірді. Келесі жылы Керен мен Богосты Мысыр губернаторы Вернер Мунцингер басып алды және Санхит төбесінде бекініс орнатты. Мысыр билігі орнағаннан кейін лазаристтер миссионерлік қызметін жаңартты, 1874 жылы мектеп ашты және 1875 жылы Мысыр үкіметінің қаржылық көмегімен ағаштан салынған бірнеше үйлер мен шіркеулер салды. Елді мекенде гректер, арабтар және итальяндықтар да тұрды. Мысыр-Эфиопия соғысы кезінде мысырлықтар Йоханнес Санхитке қарсы жорыққа шығуы мүмкін деп қорқып, бекіністің гарнизонын күшейтті. 1876 жылдың қазан айында эфиопиялықтар елді мекеннен екі сағаттық қашықтықтағы үйлер мен ауылдарды өртеп жіберді. Мысырлық қарауылдар эфиопиялық әскерлерге бекіністен бір сағаттық қашықтықта кездесті, бірақ эфиопиялықтар бекініске шабуыл жасамады және кейін аймақтан шығып кетті. 1885 жылдың ақпан айында Мысыр әскерлері Керен мен Санхиттен шегінді, бұл Йоханнеске жағдайды пайдаланып, оларды басып алуға мүмкіндік берді. Эфиопиялықтардың Керенге билігі ұзаққа созылмады, өйткені 1889 жылдың желтоқсан айында итальяндықтар Массавадан асығып келіп, қаланы басып алды. Осылайша Керен 1890 жылы ресми түрде жарияланған Италиялық Эритреяның бір бөлігіне айналды.
Keren was originally a trading settlement on the Ethiopian frontier, laying on an arid highland plain between the Ansaba and Barka rivers. The settlement owned its importance to its position on the trade route between Massawa and Sudan. The market was largely dominated by traders from Arkiko, whose grain was brought for purchase in exchange for camels of the local Hedareb tribe. Goods sold at Keren also included cotton cloth from Sennar and Egypt, as well as ivory, skins, ostrich feathers and maize from Tigre and Amhara. Much of these goods were purchased by traders travelling up from Massawa. In the middle of the 19th century, Keren was estimated to be a settlement of 350 huts and around 2,000 inhabitants. Two Lazarist missionaries, Giuseppe Sapeto and Giovanni Stella, undertook a missionary tour of the locality in 1851. Four years later Stella built himself a stone house and established an Italian agricultural colony in the area after obtaining a land concession from the local ruler, Dejazmach Haylu of Hamasien. Stella died in 1869 after which the colony soon disintegrated due to the Italian government refusing to give any support. Missionary activity was curtailed by Emperor Yohannes IV in 1871, who arrested the missionaries and had the hands and feet of the converts amputated. In the following year, Keren and Bogos were taken over by the Egyptian governor Werner Munzinger, who established a fort at a hill called Sanhit. The introduction of Egyptian rule was followed by renewed missionary activity by the Lazarists, who set up a school in 1874 and built a small number of wooden houses and churches in 1875 with financial assistance from the Egyptian government. There was also a number of Greeks, Arabs and Italians who lived within the settlement. During the Egyptian Ethiopian War, the Egyptians feared that Yohannes would march against Sanhit, and accordingly reinforced its garrison. In October 1876, the Ethiopians burnt down houses and villages only two hours away from the settlement. Egyptian patrols encountered Ethiopian forces a mere hour away from the fort, but the Ethiopians never attacked the fort and later withdrew from the area. In February 1885, Egyptian troops withdrew from Keren and Sanhit, allowing Yohannes to seize the occasion and occupy it. Ethiopian control of Keren was short lived, for in December 1889 the Italians rushed up from Massawa and took the opportunity to seize the town. Keren thus became a part of Italian Eritrea which was formally proclaimed in 1890.
20 ғасыр
Италиялықтардың жағалау аймағынан келуіне байланысты, мыңдаған арабтар, еврейлер, гректер және армяндардың бұл аймаққа көшіп кетуі ілесіп келді. Көшіп келгендердің көпшілігі, әсіресе гректер, саудамен айналысты, нәтижесінде Керенде грек шіркеуі салынды. 1906 және 1916 жылдар аралығында итальяндықтар Фейоркардо Виторио жобалаған әкімшілік ғимаратты салды. Бұл ғимарат қаланың жаңғыру дәуірінде бой көтерді. 1916 жылы итальяндық кәсіпкер Жакобо Гивонти қазіргі Коммерциялық банкты салдырды. Сол жылы, 1916 жылы, «Имперо» кинотеатры мен аймақтағы тұрғын үй кешендері де салынысқан. Кейіннен Италияда фашизмнің күшеюімен, 1920 жылы «Каза-дель-Фаше» және «Каза-дель-Маджори» итальяндық қоныс аударушылар үшін демалыс және тұрғын үйлер ретінде салынды. 1911 жылы Асмара мен Массаваны байланыстыратын теміржол салынып, кейіннен ол Керен қаласына дейін созылды. 1918 жылы Керенде теміржол станциясы құрылды. 1920 жылы теміржол станциясы аймақ тұрғындарына қызмет көрсетуді бастады, бұл жергілікті халықтың ауыл шаруашылығын дамытуына ықпал етті. Теміржол мен станцияның салынуы қаланың өсуіне маңызды үлес қосты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Керен 1941 жылғы ақпан-наурыз айларында итальяндық және британдық әскерлер арасындағы шешуші шайқас орын алған жер болды. Бұл жерде «Тенкулухас» деп аталатын бір орын бар, ол аймақта итальяндықтар мен британдықтар арасындағы шайқасқа байланысты аталған. Бұл атау билен тілінен алынған және «үлкен күштердің сарбаздары жойылған жер» деген мағынаны білдіреді. Эритреяның тәуелсіздік соғысы кезінде Керен 1977 жылғы наурыз айында Эритрея халықтық азаттық фронтының бақылауына көшті, бірақ 1978 жылғы қарашада эфиопиялық армия қайтадан басып алды. Содан кейін ЭХАФ Керендегі эфиопиялық гарнизонды 1991 жылғы мамыр айына дейін қоршауға алып, олардың тапсыруына қол жеткізді.
The coming of Italians from the coastal area was followed by the emigration of thousands of Arabs, Jews, Greeks and Armenians to the region. Majority of those migrants were engaged in trade activities especially the Greeks, and as a result a Greek church was built in Keren. Between 1906 and 1916, the Italians constructed the Administration building, by Feyorcardo Vitorio. This building was built at the times known as to be the town's modernization period. Jacobo Givonti, an Italian businessman constructed the present Commercial Bank in 1916. Cinema Impero and the residential complexes in the area were constructed in the same year, 1916. Later with the rise of fascism in Italy, Caza Del Fache and Caza Del Majori were constructed in 1920 to be the recreation and residential buildings, respectively for the Italian settlers in the town. In 1911, the railroad was constructed to connect Asmara and Massawa which later continued to reach the town of Keren, and in 1918 a train station was constructed in Keren. In 1920, the train station started to render service to the inhabitants of the area which resulted to the expansion of the agricultural activities by the local inhabitants in the area. The establishment of the railroad and train station also made vital contribution to the town's growth. During World War II, Keren was the site of a key battle between Italian and British troops in February – March 1941. There is a place called Tenkuluhas which named after the fighting between the Italians and British in the area, and has its name from the Bilen language meaning the place where the soldiers of the gigantic forces wipe out. During the Eritrean War of Independence, Keren fell to the Eritrean People's Liberation Front in March 1977, but was recaptured by the Ethiopian Army in November 1978. The EPLF would then besiege the Ethiopian garrison at Keren until its surrender in May 1991.
21 ғасыр
2021 жылдың желтоқсан айында американдық комедияшы Тиффани Хаддиш әкесі мен атасының туған жері болған Керен қаласына сапар шекті.
In December 2021, American comedian Tiffany Haddish visited Keren as it was the birthplace of her father and grandfather.
Демография
2016 жылға қарай Кереннің халқы шамамен 120 000 адамды құрады. Тұрғындары әртүрлі, көбінесе афроазиялық тілдерінде сөйлейтін этникалық топтарға жатады, олардың ішінде Тигре, Билен және Тигриня халықтары бар.
As of 2016, Keren has a population of around 120,000 inhabitants. Residents belong to various, mainly Afroasiatic speaking ethnic groups, of which the Tigre people, Bilen people and Tigrinya people.
Климат
Кереннің ыстық, жартылай құрғақ климаты (Köppen BSh) бар, және екі негізгі маусымы кездеседі. Маусымнан қыркүйекке дейін қысқа мерзімдік жаңбырлы маусым, ал жылдың қалған уақыты ұзақ құрғақ маусыммен өтеді. Солтүстік Африкадағы Ниамей немесе Н’Джамена сияқты ыстық, жартылай құрғақ климаттармен салыстырғанда, Кереннің климаты қаланың теңіз деңгейінен биік орналасуының арқасында әлдеқайда қоңыл. Дегенмен, наурыз айынан маусымның ортасына дейінгі аралықта, жаңбырлы маусым басталар алдында, түстен кейінгі температура шамамен төрт ай бойы 33,1 °C (92 °F) жоғары болады. Жаңбырлы маусымнан кейін күндізгі температура әлі де жылы немесе ыстық болып сақталады, бірақ таңертеңгі уақыт салқын және жайлы болады.
Keren has a hot semi arid climate (Köppen BSh), with two main seasons. There is a short monsoonal wet season from June to September and a length dry season covering the rest of the year. Vis à vis most hot semi arid climates in northern Africa like those of Niamey or N'Djamena, Keren's climate is much less extreme due to the city's higher altitude. Nonetheless, in the period between March and mid June immediately before the wet season begins, afternoon temperatures still average over 33.1 °C (92 °F) for around four months. Following the wet season, temperatures remain very warm to hot during the day, but the mornings become comfortably cool.
Көрікті жерлер
Қаладағы тартатын орындарға тоғызыншы ғасырдағы Тигу форты, баобаб ағашының ішінде орналасқан Сент-Марьям Диари капелласы, 1920 жылдардағы бұрынғы теміржол станциясы, ескі мешіт, Саид Бакри мазары, британ және итальян армиясының зираттары, сондай-ақ жергілікті базарлар жатады. Жақын жердегі алтыншы ғасырға жататын Дебре-Сина монастыры үңгірдегі тұрғын үйлерімен де белгілі.
Attractions in the city include the nineteenth century Tigu fort, the St Maryam Deari chapel, lying in a baobab tree, the 1920s former railway station, the old mosque, Sayed Bakri Mausoleum, British Army and Italian Army cemeteries and local markets. The nearby sixth century Debre Sina monastery is also known for its cave dwellings.