Кіріспе
Екінші Иран президенттік сайлауы 1981 жылғы 24 шілдеде өтті. Бұрынғы Иран президенті Аболхасан Банисадр 21 маусымда Мәжіліс тарапынан импичментке ұшыратылып, 22 маусымда Жоғарғы көшбасшы аятолла Хомейнимен қызметтен алынған болатын. Сайлау 1981 жылғы 28 маусымда Мохаммад Бехешти мен басқа да ондаған ирандық шенеуніктер қаза болған Хафте-Тир террорлық шабуылынан кейін өтті. Нәтижесінде, бұрынғы премьер-министр Мұхаммед Али Ражай 14 573 803 дауыстан 13 001 761 дауыс жинап, 89% дауысқа ие болды. Сайлауға қатысу көрсеткіші 65,29% құрады. Ражай бірнеше аптадан кейін, 1981 жылғы 30 тамызда премьер-министрі Мохаммад Джавад Бахонармен бірге қаза тапты.
Presidential elections were held in Iran on 24 July 1981 after the previous Iranian president, Abolhassan Banisadr, was impeached by the Majlis on 21 June and then sacked by the Supreme Leader, Ayatollah Khomeini, on 22 June. The elections occurred after the Hafte Tir bombing, which killed Mohammad Beheshti and dozens of other Iranian officials on 28 June 1981. This led to the election of Mohammad Ali Rajai, the previous prime minister, winning 13,001,761 votes out of the 14,573,803 votes cast, which was 89% of the votes. The vote turnout was 65.29%. Rajai was killed a few weeks later on 30 August 1981, together with his prime minister, Mohammad Javad Bahonar.
Өмірбаян
1981 жылғы 28 маусымда 23 жастағы Мохаммад Реза Колахи атты адам орнатқан бомба жарылып, Мохаммад Бехешти мен басқа да ондаған ирандық шенеуніктер қаза тапты. 1981 жылы Иранда екі сайлау болды. 1981 жылдың бірінші сайлауы 24 шілдеде өтті. Шілдедегі сайлаудың себебі Иран президенті Абольхасан Бани Садрдың (қызмет еткен мерзімі 1980 жылғы 5 ақпан – 1981 жылғы 20 маусым) қызметтен алынуы болды.
Аболхасан Бани-Садр
1979 жылғы Иран төңкерісінен кейін Бани Садр 1980 жылдың 5 ақпанында Иранның тұңғыш президенті болды. Ол сонымен қатар Жоғарғы Бас қолбасшы лауазымын да өзіне алды. Иранның Мәжілісі (парламенті) Бани Садрды қызметтен шеттетуге қатысты шешім қабылдады. Бани Садр Ирандағы дін басыларының билігін әлсіретуге тырысқан деген айыптамаларға байланысты қызметтен шеттетуге ұшырады. Аятолла Хомейни, Иранның Жоғарғы Басшысы және шииттік исламдағы жоғары дәрежелі дін қызметкері (маржа’) болғандықтан, осы айыптамалардың негізінде болды.
Сайлау
Иранда президенттікке үміткерлерді Қамқоршылар кеңесі бекітуі тиіс. Барлық үміткерлер Ислам Республикалық партиясынан бақ сынасты, себебі Иран Ислам Республикалық партиясынан басқа барлық саяси партияларға дерлік тыйым салды. Ислам Республикалық партиясы Ирандағы басты партия болды. Ал Ислам Республикалық партиясының өзі 1979 жылы жоғары діни дәрежедегі ирандықтар құрған және Хомейни бекіткен. Партия революциялық рухта құрылды, оның мақсаты революциялық бағдарламаны жалғастыру болды. Ислам Республикалық партиясы кез келген контрреволюциялық ұйымды немесе адамды жинап, тазарта және құлатуға тырысты.
Үміткерлер
Барлық кандидаттар революционерлер еді. Мұхаммед Али Раджаи Бани Садрдың қызметтен алынуына дейін Иранның премьер-министрі болды, содан кейін ол сайлау өткізілгенге дейін президенттік міндетін атқарған комиссияның мүшесі болды. Екінші орын алған Аббас Шейбани – ирандық саясаткер, және ол бүгінге дейін солай. Сейед Акбар Парвареш Мұхаммед пайғамбардың ұрпағы және ирандық саясаткер еді. Хабиболла Асғаролади Мосалман да ирандық саясаткер болды.
Нәтижелер
1981 жылғы шілдедегі Иран президенттік сайлауы. Партия кандидаты Ноэн және т.б. ISSDP. Дауыс саны (%) Дауыс саны (%) Ислам Республикасы партиясы Мұхаммед Әли Ражай 12 960 619 88.51 12 779 050 87.69 Ислам Республикасы партиясы Аббас Шейбани 626 301 4.28 658 498 4.52 Ислам Республикасы партиясы Әли Акбар Парвареш 401 035 2.74 339 646 2.33 Ислам Республикасы партиясы Хабиболла Асгаролади 252 349 1.72 249 457 1.71 Бос немесе жарамсыз дауыстар 402 248 2.75 547 152 3.75 Барлығы 14 642 552 100 14 573 803 100
Раджаи президенті
Раджали 1981 жылғы 15 тамызда президенттік қызметке ант берді. Бұрынғы премьер-министрдің президенттігі ұзаққа созылмады. 1981 жылғы 30 тамызда Раджаи мен оның ізбасары, премьер-министр Мұхаммед Жавад Ба Хонар бомба салдарыннан қаза тапты. Аятолла Хаменеи 94,4% дауыспен Иран президенті болып сайланды. Хаменеи 1981 жылдан 1989 жылға дейін президент болды.