Кіріспе

Подмор ісі – ағылшын қылмыстық құқығындағы маңызды және даулы іс. Ол мұқият полиция тергеуі мен сот-медициналық сараптама дәлелдерін саралау нәтижесінде шыққан сот үкіміне қатысты.

Қылмыс

1929 жылғы 10 қаңтарда екі адам Саутгемптон қаласындағы құлыпталған гараждың қораптардың артында шіріген, егеуқұйрық шаққан дене тапты; гараж «Волфсхед Ойл» компаниясының жергілікті өкілі қойма ретінде пайдаланған, ал денесі біраз уақыттан бері із-түссіз жоғалған өкіл Вивиан Месситер екені анықталды. Жәбірленушінің денесі табылғанға дейін тоғыз апта бойы жоғалып кеткені туралы хабарланған, полиция гаражды тексергенмен, ол құлыпталғандықтан, мәселені жан-жақты қарастырмады. Гаражға жаңа мұнай компаниясының өкілі иелік еткен кезде ғана гараж ашылып, дене табылды. Денеге жасалған алдын ала сараптама сол көздің үстіндегі тесіктерді көрсетті, бұл полицияны Месситерді атып өлтірген деген ойға жетеледі, бірақ сэр Бернард Спилсбери жүргізген қосымша сараптама өлімнің нақты себебі бас сүйегіне ауыр күшпен бірнеше рет соққы түскенін көрсетті, сондықтан «бас бөлігінен басқа барлық жері сынық болған». Қылмыс орнын тексеру кезінде бірнеше метр биіктікте қан шашырауы анықталды, яғни, адам сол жерде өлтірілген. Оқиға орнына жақын жерде қанға малған балға табылды, оны тексерген Спилсбери қаза тапқан адамның қасынан алынған шашты тапты. Жәбірленушідегі жаралар да балғамен келтірілгенін ескере отырып, Спилсберидің қорытындысы бойынша, үлкен күшпен ұсталған балға – кісі өлтіру құралы болған.

Аң аулау

Табылған қағаздардың арасында жергілікті агенттерге арналған жарнамаға берілген жауап, оған «Уильям Ф. Томас» деген қол қойылған, бар еді. Қылмыскер оны мұнай құйып, жерге қайталап басып, жасыруға тырысқан. Полиция осы оқиғаны зерттеу барысында осы есімді адамның Уилтширдегі құрылыс компаниясында жұмыс істегенін және көптеген жалақы төлемдерін ұрлап кеткен деген айыппен іздеуде болғаннан кейін жоғалып кеткенін анықтады. Іске тағайындалған детективтер «Томас мырзаның» жоғалуына дейін тұрған үйіне барды. Оның кетуі соншалықты асығыс болғандықтан, ол көптеген іздерді салған. Осы іздерден полиция «Уильям Томас» атты адамның іс жүзінде Уильям Генри Подмор екенін, ол полицияға белгілі болғандықтан, Манчестерде алаяқтық қылмысы үшін іздеуде екенін анықтады. Күдік бірден оған түсті, ол тұтқындалып, сұраққа тартылды. Подмордың Месситердің көмекшісі болып жұмыс істегені анықталды, бірақ полицияда оны кісі өлтіруге айыптау үшін жеткілікті дәлел болмағандықтан, ол алаяқтық қылмысына кінәлі деп танылып, алты айға түрмеге жабылды. Осы уақытта, мұнай сату комиссиясы бойынша түбіртектерді мұқият тексеру істе маңызды жаңалық әкелді. Жоғарыдағы бетке қарындашпен жазылған, жыртылған түпнұсқа қолхаттың жолдар арасындағы іздерді зерттеу нәтижесінде Подмордың Месситерге мұнайды жоқ клиенттерге сатқанын және осы сатудан комиссия алғанын анықтады. Полиция бұл туралы білгеннен кейін Месситер Подморға алаяқтық туралы шағымданғанын, ал Подмор Манчестердегі айыпты еске түсіріп, қорқып, оны балғамен өлтіргенін болжады.

Қаулы

Алдамшылық айыбымен түрмеде отырғанда Подмор Месситерден ақша ұрлағанын мойындады. Бұл туралы билік органдарына хабар берілді және ол Винчестер түрмесінен босатылғаннан кейін дереу тұтқындалып, тағы алты айға сотталды. Осы екінші мерзімінде де ол басқа тұтқындармен кісі өлтіру туралы сөйлесті. Осының салдарынан, кісі өлтіргеннен кейін он төрт ай өткен соң полиция Подморды кісі өлтіруде айыптауға жеткілікті дәлелдер жиналғанына көз жеткізді. Оның соты 1930 жылдың наурыз айында Винчестерде басталды. Месситердің есінен танып қалғаннан кейін де бірнеше рет балғамен қырқылып, жарақаттанғаны анық болғандықтан, қоғамдық пікір Подморға қарсы қалыптасты. Шашқа қатысты айғақтарды бұқаралық ақпарат құралдары үлкен қылып көрсеткенімен, ол мұқият полиция тергеуінің бір бөлігі ғана болды, бірақ ол қылмыс құралын анық көрсетті. Одан да маңыздысы – қолхаттар кітабы, сондай-ақ Подмормен бірге жаза отырған екі тұтқының куәлігі, олардың алдында ол кінәсін мойындағанын айтты.

Соңы

Уильям Генри Подмор Месситерді өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, 1930 жылғы 22 сәуірде үкімге қарсы қоғамдық наразылықтарға қарамастан, дарға асылды. Бұл, көбінесе Подмордың мойындағандығына байланысты түрмедегі куәгерлерге деген қоғамдық сенімсіздікке негізделген сияқты. Халық Подмордың өлім жазасын көздейтін қылмысты бірнеше толық бейтаныс адамдарға мойындағанына сенбеді, себебі оның бұл әрекеті анықталатыны белгілі еді.