Кіріспе

USS Yankee бастапқыда El Norte деп аталған, 14 маусым 1892 жылы суға түсірілген және 15 тамыз 1892 жылы Вирджиния штатының Ньюпорт Ньюс қаласында, Newport News Shipbuilding & Drydock Co. компаниясы Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының Morgan Line желісі үшін тапсырылған кеме. Кеме 1898 жылғы 6 сәуірде АҚШ Әскери-теңіз күштері Оңтүстік Тынық мұхит компаниясынан сатып алынған. Кеме 1898 жылғы 14 сәуірде Нью-Йорк қаласында командир Уилард Х. Браунсон басшылығымен қайта аталды және қолданысқа енгізілді.

Испан-Америкалық соғыс

Көмекші крейсер ретінде жабдықталғаннан кейін, кеме испан-американ соғысына қатысып, 27 мамырға дейін Блок аралы мен Кейп Хенлопен арасындағы жағалау суларында күзеттік қызмет атқарды. Сол күні "Янки" Томпкинсвиллге (Нью-Йорк) отын құю үшін тоқтады. 29 мамырда ол қайтадан теңізге шығып, Куба жағасындағы флотқа қосылу үшін оңтүстікке бағыт алды. Сапар барысында 2 маусым күні кешке Гаитидегі Сент-Николас-Моль портына қысқа ғана тоқтады, содан кейін Кубаға қарай жолын жалғастырды. Келесі күні таңертең "Янки" Сантьяго-де-Кубаны блокадалауға қосылып, алдағы бес күн бойы патрульдік күзет жүргізді.

Гуантанамо шығанағы шайқасы

6 маусым күні таңертең ол жағалау батареяларымен қысқаша шайқасты және 7 маусымда Сантьяго маңында Марблхед пен Сент-Луиске қосылып, Гуанатано шығанағына кабельдерді кесуге бағытталған операцияға қатысты. Сент-Луис үш кабельді сүйреп, кесіп жатқанда, «Янки» мен «Марблхед» испандық «Альварадо» және «Сандовал» канонерлік қайықтарымен шайқасып, оның іс-қимылын қамтамасыз етті. Испандық канонерлік қайықтарды қуып шығарғаннан кейін, екі американдық соғыс кемесі назарын Каиманьерадағы фортқа бұрды, ол бір үлкен калибрлі пулеметімен – ескі, тегіс ұңғылы мушкетімен – мазалап жүрген. «Янки» мен «Марблхед» соңғы қарсыласын басып алғанда, «Сент-Луис» кабельдерді кесу миссиясын аяқтады; үш кеме де шығанақтан шықты. «Янки» кейін Сантьяго маңында блокадалық міндетін қысқа уақытқа жалғастырды, бірақ 8 маусымда Сент-Николас Моулға хабарламамен жолға шықты. 9 маусымда, мақсатына жеткенге аздай қалғанда, көмекші крейсер екі сауда кемесін тоқтатып, тексерді. Олар норвеждік «СС Норс» және британдық «СС Эли» кемелері болды, сондықтан «Янки» оларға жолын жалғастыруға рұқсат берді. Гаитидегі миссиясын аяқтағаннан кейін, ол келесі күні таңертең Сантьягоға оралды. 10 маусымда түскі уақытта «Янки» Ямайканың Порт-Антонио портына хабарлама жеткізу және күдікті блокада бұзушы «СС Пурисима Консепсионды» іздеу үшін бағыт алды. 10 маусымда Порт-Антониоға хабарламаларды жеткізгеннен кейін және «Пурисима Консепсионды» іздеу үшін Монтего шығанағына барғаннан кейін, соғыс кемесі 12 маусымда Сантьяго аймағына қайта оралды. Алайда, сол күні ол тағы да жылжуға бұйрық алды, бұл жолы Сантьягодан Кубаның оңтүстік жағалауының ортасына қарай, Чиенфуэгосқа, «Пурисима Консепсионның» күтілетін өтуіне қарсы күзеттік міндеттерді орындау үшін.

Сиенфуэгос маңындағы іс-қимыл

13 маусымда көмекші крейсер Сиенфуэгос қаласының жағасына жетіп, портына қарайтын жолды күздеуге кірісті. Сол күні сағат 13:15 шамасында ол порттан өзіне қарай келе жатқан бір кемені байқады. Бұл кемені испандық канонерлік қайық Диего Веласкес деп анықтаған «Янки» шайқасуға дайындыққа келді және жауға жақындады. Америкалық кеме белгілі бір қашықтықта рулін бұрып, сол жақ батареясын ашып, оқ атуға кірісті. Қару-жарағы жағынан «Янкиден» әлдеқайда нашар болған испандық канонерлік қайық, өзін барынша кіші нысана ретінде көрсетіп, «Янки» нысананың бағытын өзгертуге мүмкіндік бермейтін, тек бір-екі қаруын қолдана алатын қашқыш шайқас тактикасын таңдады. Сондықтан Диего Веласкес кері бұрылып, Сиенфуэгос портына қайта бет алды, қозғалыс барысында оқ жаудырды. «Янки» оның артынан еріп, сол жақ мұңқасынан үздіксіз оқ атып, сол жақ батареясын ашу үшін уақыт-уақыт оңға бұрылып тұрды. Ақырында Диего Веласкес Сабанилья бекінісінің қорғауындағы қауіпсіз жерге жетті, ал канонерлік қайық Линс оған қосылды. «Янки» екі канонерлік қайық пен жағалаудағы бекініс жанынан өтіп бара жатқанда сол жақ батареясымен оқ жаудыруын жалғастырды. Бір рет айналып өтіп, содан кейін рулін солға бұрып, тағы бір айналым жасады, бұл жолы алғаш рет оң жақ батареясын қолданды. «Янкидің» екінші айналымы кезінде Диего Веласкес пен Линс шайқастан бас тартып, Сиенфуэгос портына паналады. «Янки» Сабанилья бекінісіне сағат 15:00-ге дейін оқ жаудырып, содан кейін порттан тысқары блокадалық бекетіне қайта оралды. «Янки» екі күн бойы Сиенфуэгос жағасында күтті. 14 маусымда порттан үлкен соғыс кемесі шыққанда қысқа уақытқа алаңдаушылық туды. «Янки» шайқасуға дайындыққа келді және соғыс кемесіне қарай бағыт алды, бірақ жаңа келген кеме бейтарап неміс SMS Geier екені анықталғанда барлығы демалды. Келесі күні түстен кейін көмекші крейсер Сиенфуэгос маңындағы Пуриссима Консепсьонды күзетуді тоқтатып, Кубаның шығыс жағына қарай бағыт алды. 16 маусымда Сантьяго блокадасына қосылды, бірақ келесі күні Гуантанамо шығанағына отын алу үшін кірді. 18 маусымның кешінде кеме тағы да теңізге шығып, Сиенфуэгос маңындағы блокадалық міндетін орындауға бет алды. 19 маусымда Гуантанамо шығанағынан Сиенфуэгосқа бара жатқанда «Янки» екі желкенді кемені – британдық шхуна мен норвегиялық баркты, сондай-ақ британдық SS Adula пароходының құжаттарын тексерді. Үшеуінің де құжаттары жарамды болды, сондықтан көмекші крейсер оларға кедергісіз жолға шығуға рұқсат берді. Сол күні кешке ол Сиенфуэгос жағасына жетіп, порт пен Казильда арасындағы блокадалық бекетте күздеуге кірісті.

Казильдадан әрекет ету

20 маусым күні таңертеңгі сағат 08:30 шамасында "Янки" Казильда портында "Пуриссима Консепсьон" суының сипаттамасына дәл сәйкес келетін бір кемені байқады. Американдық кеме қауіпсіздік шегінде саялы суға жақындап, кеменің туын көрсетуге үміттене отырып, оның бауын бағытты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Оның орнына, сауда кемесі жолға шығуға дайындық бастады. "Янки" өте қашықтықтан тұрақты атыспен жауап берді. Күдікті испандық кеме саялы суға тереңірек жылжып, аралдардың артына жоғалып кеткенде, "Янки" жаудың канонерлік қайығына және суда жүзетін батареясына от ашты, екеуі де оған тиімсіз атыс жасады. Екі жақтан дағы атыс өте үлкен қашықтықтан жасалғандықтан тиімсіз болды, сондықтан "Янки" шайқасты тоқтатып, Казильда мен Сиенфуэгос арасындағы патрульдік қызметін жалғастырды. Көмекші крейсер Куба жағалауының осы бөлігін 24 маусымға дейін блокадалап тұрды, содан кейін көмірдің жетіспеуі оны Ки-Вестке баруға мәжбүр етті. Осы базаға жол тартқанда, 25 маусымда Пайн аралына тоқтады, онда бес испандық балық аулау кемесін қолға түсіріп, жойды.

Куба блокадасы

Янки 27 маусымда Ки-Вестке келді және көмір қабылдауды бастады. Ол отын құю операциясын аяқтап, 3 шілдеде Нью-Йоркке бағытталды, Кей-Весттен шықты, екі күннен кейін жетті. Ол 12 шілдеге дейін Нью-Йоркте болды, Куба блокадасындағы Шығыс эскадрильясына тасымалдау үшін оқ-дәрілерді қабылдады. 13 шілдеде Норфолкке жетіп, блокадалық эскадрильяның кемелеріне қосымша оқ-дәрілерді жүктеуге тағы төрт күн жұмсады. Янки 17 шілдеде Хэмптон Роудстан шығып, төрт күннен кейін Гуантанамо шығанағына келді. Мұнда ол анкараждағы әртүрлі әскери кемелерге оқ-дәрі жүгін ауыстырудың қиын және қауіпті жұмысын бастады. Кеме 11 тамызға дейін Гуантанамо шығанағында болды, содан кейін блокадалық міндетін қайта бастады, бастапқыда қарулы сауда кемесі Монсерратты іздеумен айналысты. Үш күннен кейін, Кубаның солтүстік жағалауында жүргенде, Янки Испанияның бейбітшілік туралы өтінішіне жауап ретінде жауынгерлік әрекеттердің тоқтағаны туралы хабар алды. Ол 15 тамызда Гуантанамо шығанағына қайта кірді және 24 тамызға дейін үйіне бет бұрды.

Оқу кемесі

Янки тамыздың соңында Томпкинсвиллде қысқа ғана тоқтады, содан кейін қыркүйектің басында Лига аралына барып қайтып келді. 19 қыркүйекте ол қайтадан Лига аралына оралды. Ол жерде Нью-Йорк теңіз милициясының резерві жасағының экипажы үйге пойызбен қайту үшін кемені тастады. Кеме 16 наурыз 1899 жылы қызметтен босатылғанға дейін техникалық тұрғыдан комиссияда болды. Ол үш жылдан астам уақыт резервте тұрған кезінде де Лига аралында болды. 1 мамыр 1903 жылы ол қайтадан комиссияға енгізілді, командир Г. П. Колвокореси басқарды. Қайта комиссияланғаннан кейін, Янки Чесапик шығанағы мен Мэн жағалауы арасындағы шығыс жағалауында теңізшілерді теңіз өміріне үйретумен айналысты. 1903 жылдың желтоқсан айының басында ол Солтүстік Атлантика флотымен бірге қысқы маневрлер мен оқ ату жаттығулары үшін шығанаққа және Кариб теңізіне, Испаниола аймағына қарай бағыт алды. Янки Санто-Домингода тәртіпті қалпына келтіруге және елдің қаржылық қиындықтарын шешуге көмектесті. 1 ақпанда көтерілісшілер кемеге оқ атты. Жауап ретінде АҚШ қорғалған USS Columbia және USS Newark крейсерлерін жіберді. Санто-Доминго оқиғасы кезінде екі кеме қалаға бомба тастады және 11 ақпанда жағаға десант тобын жіберді. Оқу-жаттығулармен байланысты Батыс Үндістанның бірнеше портына сапар шеккеннен кейін, 1904 жылдың наурыз айының соңында ол солтүстікке оралды. 6 сәуірде ол Лига аралындағы теңіз жағасына тоқтады және қазан айына дейін сонда қалды. 16 қазанда ол 400 теңізшіні алып жүру үшін Ньюпорт Ньюсқа бағыт алды, содан кейін жаттығу кестесін жалғастырды. Желтоқсан айында Янки Панамаға барып, Канал аймағындағы теңіз гарнизондарын алмастырды. Ол 1904 жылдың 31 желтоқсанында Хэмптон-Роудста кейбір қайтып келген теңізшілерді түсірді және 1905 жылғы Жаңа жыл күні қалғандарын жеткізу үшін Томпкинсвиллге қарай жол тартты. Ньюпорт Ньюске қайтып келгеннен кейін ол Лига аралына бет алды, онда 13 қаңтарда жөндеуге кірді.

Доминикан Республикасының оккупациясы

Кеме 9 наурызда жөндеу жұмыстарын аяқтап, 10-12 наурызда Томпкинсвиллде адамдарды, жабдықтарды және оқ-дәрілерді тиеп алып, Батыс Ұндістанға қарай жолға шықты. Келесі он жеті ай бойы Кубаның шығыс жақ көршісі – Испаньола аралы оның операциялық орталығы болды. 1899 жылы диктатор Эйреудің қазасынан кейін бірінен соң бірі болған төңкерістер елде азаматтық дау-жанжалдар мен тәртіпсіздікке әкеп соқты, бұл елдің өте қиын қаржылық жағдайына қосымша проблема тудырды. "Янки" кемесі уақытының көп бөлігін Доминикан суларында және порларында өткізді, Кей-Уэст және Гуантанамо шығанағы сияқты американдық базаларына толу үшін сирек сапарлар жасады, ал 1905 жылғы шілдеде Нью-Йоркке, Нью-Йорк теңіз кемежайында жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін бір рет барды. 1906 жылғы 20 тамызда Ист-Риверде су үстінде сүйретіліп келе жатқан кемемен ұсақ соқтығыс болды. Бұл кезде көліктік кеме ретінде жіктелінген кеме 1906 жылғы 21 тамызда Санто-Домингоға аттанды. 2-4 қыркүйек аралығында Ойстер-Бейде өткен Президенттік теңіз парадына қатысқаннан кейін, ол Нью-Йоркте демитацияға дайындық үшін жабдықтарды түсірді. 25 қыркүйекте "Янки" Портсмут, Нью-Гэмпширде қайтадан қызметтен босатылды. Келесі екі жылдың ішінде ол Бостон теңіз кемежайына көшірілді, себебі ол сол жерде 1908 жылғы 15 маусымда командир Чарльз С. Марш басшылығымен қайтадан қолданысқа енгізілді.

Суға бату

Шілде айының басында сынақтан өткеннен кейін кеме бұрынғыдай жаттығуларын жалғастырды. Бортында әскери-теңіз резервінің сарбаздары немесе Теңіз академиясының курсанттарымен, ол 1908 жылдың жазында Бостон мен Чесапик шығанағы арасында Атлант мұхитының жағалауын шарлады. 1908 жылдың 23 қыркүйегінде, мұндай жаттығулардың бірі кезінде, "Янки" "Хен энд Чикенс" маягының жанындағы "Спиндл Рок" аймағында қарап қалды. Ол Арбакл кеме құлату компаниясы 4 желтоқсанда судан шығарғанға дейін сол жерде қалды. Бірақ оның құтылуы ұзаққа созылмады. Судан шығарылған күні Нью-Бедфордқа сүйретіп әкетілген кезде, ол Базардс шығанағында батып кетті. "Янки" кемесінің атауы 1912 жылдың 17 сәуірінде Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды. 1917-1918 жылдары оның қазандықтары және басқа да жабдықтары құтқарылды.