Алта батальоны – Норвегияның 6-шы дивизиясының құрамындағы, норвегтер, саами және квендерден тұратын этникалық әскери бөлім. Нарвиктегі неміс басқынына қарсы табысқа жетті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алта батальоны (Alta bataljon) – Норвегияның 6-шы дивизиясы құрамындағы, Финнмарк облысының батысындағы Алта ауылында дислокацияланған және лейтенант-полковник Арне Дагфин Даль басқаратын тәуелсіз батальон. Алта батальоны этникалық норвегиялықтардан, саамдардан және квендерден құралған көпұлтты құрама. Ол Нарвикте Норвегияға жасалған неміс басқыншылығын тоқтатуда үлкен табысқа жетті.
The Alta Battalion (Alta bataljon) was an independent battalion within the Norwegian 6th Division based in the village of Alta in western Finnmark and commanded by Lt. Colonel Arne Dagfin Dahl. The Alta battalion was multiethnic, being constituted by ethnic Norwegians, Sámi and Kvens. It made great successes in halting the German invasion of Norway at Narvik.
Бейтараптық пақыры
Алта батальоны 1939 жылғы 10 қазанда Норвегияның Екінші дүниежүзілік соғыстағы бейтараптығын сақтауға көмектесу үшін жұмылдырылды және Финляндияның қысқы соғысы кезінде Норвегияның солтүстік аймақтарын болжамды совет агрессиясынан қорғау үшін шығыс Финнмарк шекаралық аймақтарына орналастырылды. Батальон сол кезде шамамен 900 сарбаздан тұрды. Шекара маңындағы күзет және патрульдік міндеттер батальонды соғыстың қатыгездігімен беттестірді және бөлімнің әскери қызметшілерін шынықтырды. Пецамодағы шайқас пен өртенген қаланы көргеннен кейін Алта батальонының сарбаздары мен офицерлері соғысты тарих кітаптарындағы ғана емес, нақты өмірдегі құбылыс ретінде қабылдады. Алта батальоны 1940 жылғы 15 қаңтарда демобилизацияланды. Батальон деактивацияланғанда, подполковник Даль халықаралық жағдайдың әлі де тұрақсыз екенін және бөлім жақын арада қайтадан қажет болуы мүмкін екенін түсінді. Сондықтан сарбаздарға киімдері мен жеке жабдықтарын сақтауға тапсыру алдында таңбалау тапсырылды. Бұл алдын ала шара батальонға үш айдан кейін тағы да қажет болғанда үлкен көмек көрсетті. Алтаға оралғаннан кейін 90 ерікті сарбаздан шаңғы жасағы құрылды және тағы екі ай бойы жаттығулар өтті. Батальонның шаңғы тебуге қабілеттілігі орташа деңгейде болды және сарбаздардың көпшілігі шаңғы тебу тәжірибесін тек бейтараптық міндеттерін орындағанда ғана алған.
The Alta battalion was mobilized 10 October 1939 to help guard Norway's neutrality in the Second World War and positioned in the border areas of eastern Finnmark during the Finnish Winter War to safeguard the northernmost areas of Norway against possible Soviet aggression. At the time the battalion consisted of around 900 soldiers. Guard and patrol duty in the border areas brought the battalion near the brutality of war and served to harden the men of the unit. After seeing the fighting and burning town in Petsamo the soldiers and officers of the Alta Battalion began to view war as a reality and not merely something found in the history books. The Alta battalion was then demobilized on 15 January 1940. As the battalion deactivated, Lt. Col. Dahl realised that the international situation was still unstable and the unit might be needed again soon. Thus the soldiers were ordered to tag their uniforms and personal equipment before handing them in for storage. This precautionary measure helped the battalion greatly when it was again needed less than three months later. After the return to Alta a ski company of ninety volunteers was formed and retained for another two months of training. On average the battalion was not considered especially ski worthy and most of the soldiers had their only skiing experience from the neutrality duty.
Шабуыл
1940 жылы 9 сәуірде Норвегияға неміс басқыншылығынан кейін батальон тағы да жұмылдырылды, сарбаздар қайықпен немесе бұғы мүйіздерімен Альтаға жетті, содан кейін Хуртигрутен бу кемелері және жүк кемесі оларды фронтқа тасымалдады. Батальон 1940 жылы 19 сәуірде Альтадан шығып, 21 сәуірде Сёвеганға жетті. Нарвиктің солтүстігіндегі және шығысындағы таулардағы екі айлық науқан барысында батальон 6-шы дивизияның Нарвик ауданындағы неміс 3-ші тау дивизиясына қарсы шабуылына жетекшілік етті. Батальонның жаяу әскер бөлімінің стандартты қаруы – бір Madsen жеңіл пулеметі және Krag–Jørgensen мылтығы болды. Батальон майданға аттанғанда оның құрамында 830 шамасында адам, 112 жылқы және 100 шаңғы шанасы болды.
After the German invasion of Norway on 9 April 1940 the battalion was once more mobilized, the soldiers making their way to Alta by boats or reindeer sleds, then being transported to the front area by the Hurtigruten steamships and , and the cargo ship The battalion departed the pier in Alta on 19 April 1940 and arrived at Sjøvegan on 21 April. During the coming two month long campaign in the mountains north and east of Narvik the battalion spearheaded the 6th Division's advance against the German 3rd Mountain Division in the Narvik area. The standard issue weapons of an infantry squad of the battalion during the campaign was one Madsen light machine gun and Krag–Jørgensen rifles. When the battalion left for the front it consisted of around 830 men, with 112 horses and 100 ski sleds.
Таудағы соғыс
Бөлім екі айлық науқанның барлық кезеңін генерал Эдуард Дитльдің бекініп алған әскерлеріне қарсы шабуылдық операциялар жүргізуге жұмсады. Бастапқыда жеңіл қаруланған жаяу әскерлер, солтүстік Нордландтың қиын таулы жері арқылы, жақсы жаттығудан өткен неміс гебиргсьягерлері мен парашютшілеріне шабуыл жасады; бөлім көбінесе артиллерия немесе әуе күштерімен сирек қолдау алды, әдетте тек бөлімнің 18 Colt M/29 ауыр пулеметтерімен және аздаған 81 мм минометтерімен ғана көмектеседі. Неміс тарапынан, немістер елдің оңтүстік аймақтарында жаңа әуе базаларын салған жергілікті әріптестерді тартқандықтан, Люфтваффе науқан барысында күшін арттырды. Люфтваффе үшін Нарвик майданындағы неміс күштерін қолдау мүмкіндігін арттырған маңызды фактор – Варенс әуе базасының жылдам жақсаруы болды, бұл неміс бомбалаушыларына солтүстік майдан желісінде ұшуға көбірек уақыт берді.
The unit spent the entire two month campaign conducting offensive operations against general Eduard Dietl's entrenched troops. The at first lightly armed infantrymen attacked through the extreme mountainous terrain of northern Nordland against far better trained German gebirgsjäger and fallschirmjäger troops; the unit was only occasionally supported by artillery or air power, usually only being backed up by the unit's 18 Colt M/29 heavy machine guns and its few 81 mm mortars. On the German side the Luftwaffe became progressively more active in the campaign as the Germans recruited collaborators who constructed new air bases in the more southerly regions of the country. Especially important for the Luftwaffe's ability to support the German forces on the Narvik Front was the rapid improvement of Værnes air base, giving the German bombers much more time to operate over the northern front lines.
Нарвик майданындағы табыстар
Дегенмен, 1940 жылдың маусым айының басында француз және поляк құрлық әскерлерімен, сондай-ақ RAF, Корольдік теңіз күштері және француз және поляк теңіз күштерімен бірлесіп, 6-дивизия неміс басқыншыларын маңызды Нарвик портынан ығыстырып, оларды Швеция шекарасына жақын кішкентай аймаққа тығып отырды. Алдыңғы қатардағы таулы аймақтарда Альта батальоны үздіксіз шабуылда болып, неміс әскерлерін кері тарту кезінде көптеген жарақат алды. Соңғы кезеңде Люфтваффе бомбалаушылары одақтас күштерге қарсы шабуылдарын күшейтті, ал норвегиялықтар шабуылға қолдау көрсету үшін Fokker C. V жеңіл бомбалаушыларын, Heinkel He 115 және Marinens Flyvebaatfabrikk M. F.11 гидроұшақтарын пайдаланды. Ескі Фоккер екіұшақтары неміс бекіністерін жақыннан бомбалауда өте тиімді екенін көрсетті. RAF No. 263-эскадрильясының Gloster Gladiator және No. 46-эскадрильясының Hawker Hurricane истребительдері біршама әуе қорғанысын қамтамасыз етті, бірақ олардың саны бүкіл майданды үнемі күзетуге жеткіліксіз болды.
Nevertheless, by early June 1940, in co operation with French and Polish land forces, as well the RAF, the Royal Navy and the French and Polish navies, the 6th Division had pushed the German invaders out of the vital port of Narvik and forced them into a small pocket by the Swedish border. In the mountainous inland areas of the front the Alta Battalion was continuously on the attack, suffering many casualties in the process of throwing back the crack German troops. During the last phase of the fighting Luftwaffe bombers steadily increased their attacks against the allied forces, while the Norwegians deployed their few Fokker C. V light bombers and Heinkel He 115 and Marinens Flyvebaatfabrikk M. F.11 seaplanes in support of the offensive. The elderly Fokker biplanes proved themselves to be surprisingly effective at low level bombing of German positions. The RAF provided a certain extent of fighter cover with the Gloster Gladiators of No. 263 Squadron RAF and the Hawker Hurricanes of No. 46 Squadron RAF, although these were too few to continuously patrol the entire front line.
Қаптап алынған қару-жарақты пайдалану
Соңғы апталардағы шайқастар батальонды жауынгерлік қабілетін арттырды, ал балықшылар, фермерлер және алғырларды бағушылар ұстаған көптеген неміс жабдықтарының арқасында жақсы жабдықталды. Норвегиялық жаяу әскері алғаш рет автоматтары мен қол гранаталары сияқты қаруларды қолданып шабуылға көшті. Кампанияның соңғы апталарында батальонның минометтері үнемі пайдаланудан тозығып, олардың негізгі тақталарын жиі ауыстыру қажет болды, сондықтан неміс 50 мм және 81 мм минометтерін қолға түсіру өте қуаныш тудырды. Батальон сондай-ақ, қоршауда қалған 3-ші тау дивизиясына Люфтваффе арқылы әуеден тасталған бірнеше неміс тау пулеметтерін де тартып алды және оларды Алтаға қайтарды. Алтада артиллерияшылар қолға түскен қарулармен оқу-жаттығуларын бастады, мақсаты – оларды мүмкіндігінше ертерек майданға орналастыру болды.
In the last weeks of the fighting the battalion was combat hardened, and well equipped because of the large amounts of German equipment captured by the advancing fishermen farmers and reindeer herders of the Alta Battalion. For the first time ever Norwegian infantry advanced utilizing weapons such as submachine guns and hand grenades. During the last weeks of the campaign the battalion's mortars had been worn out by the constant use, with the base plates often being in need of replacement, hence the capture of German 50 mm and 81 mm mortars was very welcome. A number of German mountain guns that had been air dropped by the Luftwaffe to the besieged 3rd Mountain Division were also seized by the battalion and sent back to Alta. In Alta gunners began training with the captured pieces, the intention being deploying them on the front at the earliest opportunity.
Оқу батальоны
Алта батальоны Дитльдің әскерлерімен майдан дауылдары кезінде, Финнмарктағы Алтагард пен Банакта үш ротадан тұратын оқу батальоны құрылды. Бұған қоса, Альта батальоны Финнмарқтың батысындағы жергілікті шағын күштерді де құрды, соның ішінде Кархамнда он бес адамнан тұратын әуе шабуылы ескерту бөлімі де болды. Оқу батальонының міндеті белсенді батальонды жаңа сарбаздармен және күшпен қамтамасыз ету болғанмен, ол кез келген әрекетке қатысатынға дейін соғыс аяқталды.
While the Alta Battalion was fighting Dietl's men at the front a training battalion of three companies was formed at Altagård and Banak back in Finnmark. In addition Alta Battalion also formed smaller local forces in western Finnmark, including an air warning unit of fifteen men in Kårhamn. Although the training battalion was supposed to provide replacements and reinforcements for the active battalion the fighting ended before it could see any action.
Шетелдік еріктілер
Жауынгерлік әрекеттер барысында батальонға бірнеше дайындықтан өткен шетелдіктер қосылды, олардың ішінде 19 мамырда келген тоғыз эстониялық болды.
During the fighting a small number of trained foreigners joined the battalion, amongst these were nine Estonians that joined up on 19 May.
Норвегияның одақтастар тарапынан эвакуациясы
Алта батальоны мен 6-дивизияның басқа да құрамалары 3-ші тау дивизиясының қиын жағдайдағы неміс және австриялық әскерлеріне қарсы соңғы шабуылға дайындалып жатқанда, Үшінші рейх «Желді күйреу» (Fall Gelb) операциясын бастап, Францияға және Бенлюкс елдеріне басып кірді. 10 мамырдағы неміс шабуылы және одақтастар үшін осы операцияның ауыр салдары Норвегия кампаниясындағы құрлық, теңіз және әуе күштерінің күрт кері қайтарылуына себеп болды, ал Норвегия үкіметіне эвакуацияға бірнеше күн бұрын ғана хабар берілді.
As the Alta Battalion and the other formations of the 6th Division prepared for one last push against the beleaguered Germans and Austrians of the 3rd Mountain Division, the Third Reich unleashed Fall Gelb and invaded France and the Low Countries. The German 10 May invasion, and the disastrous consequences of this operation for the Allies, led to the land, sea and air forces committed to the Norwegian Campaign being suddenly withdrawn, with notice given the Norwegian authorities only days before the evacuation.
Жұмыстан босату
Корольдік әуе күштері мен Корольдік теңіз күштерінің қолдауысыз Норвегия үкіметі немістерге қарсы күресте жеңіске жете алмайтынына көз жеткізіп, эвакуацияланған одақтастармен бірге елден қашып кетті. Эвакуацияланған үкіметтің нацистерге қарсы тұрған норвегиялық бөлімдерге берген соңғы бұйрығы: Демобилизациялану.
Without the support of the RAF and the Royal Navy the Norwegian government lost all hope of prevailing against the Germans, and fled the country with the evacuating Allies. The last order of the evacuating government to the Norwegian units opposing the Nazis was: Demobilise.
Нарвик майданындағы неміс күштерінің соңғы позициясы
Кампания аяқталғаннан кейін Эдуард Дитль Норвегия капитуляциялаған кезде оның әскерлері тағы 24-48 сағатқа дейін тұруға шамасы жетер еді, содан кейін олар Нарвик майданының барлығын тастап, Швецияға өтуге мәжбүр болар еді деп мәлімдеді. 6-шы дивизияның әлі жеңілмеген бөлімдері, оның ішінде Альта батальоны, 1940 жылғы 9 маусымда қар басқан төбелерден төмен түскенде, көптеген сарбаздар жеңіс қолдарынан шығып кеткеніне қынжылды, көздерінен жас шықты. 1940 жылғы 10 маусымда сағат 00:00-де оқ атуды тоқтату күшіне енді. 10-шы күннің таңғы сағаттарында батальон сарбаздары үнемі әуе шабуылдарының астында Гровфьордқа қарай жол тартты, содан балық аулау қайықтарына мініп Алтагардқа қайтып келді. Капитуляция кезінде батальонның архиві Алтагардтан шығарылып, бастапқыда Фарер аралдарына көшірілді.
After the conclusion of the campaign Eduard Dietl commented that at the time of the Norwegian capitulation his forces would have been able to hold out for only another 24 to 48 hours, after which they would have had to abandon the entire Narvik front and cross into Sweden. As the still undefeated units of the 6th Division, amongst them the Alta Battalion, marched down from the snow covered hills on 9 June 1940 many of the soldiers cried tears of bitterness and disappointment that victory had been snatched from them. At 0000hrs 10 June 1940 the ceasefire came into effect. During the early hours of the 10th the soldiers of the battalion marched to Grovfjord, under intermittent air attacks, from where they embarked fishing boats for the journey back to Altagård. At the capitulation the battalion's archives were removed from Altagård and shipped into exile, initially to the Faroe Islands.
Норвегиялық науқаннан кейінгі
Норвегиялық науқанның соңында батальон демобилизацияланды және сарбаздар үйлеріне, сондай-ақ бейбіт өмірге оралды. Оккупация кезінде батальонның көптеген бұрынғы мүшелері қарсылық қозғалысында белсенді болып, көбінесе Финнмарктағы неміс әскерлері туралы ақпарат жинаумен айналысты.
At the end of the Norwegian Campaign the battalion was demobilised and the soldiers returned to their homes and civilian occupations. During the occupation many former members of the battalion were active in the resistance movement, mostly working with gathering intelligence on German forces in Finnmark.