Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Евангелист портреттері – ежелгі және ортағасырлық жарықтандырылған қолжазба Илхабар кітаптарында, кейін Киелі кітаптарда және басқа кітаптарда, сондай-ақ басқа да медиада кездесетін шағын суреттердің ерекше түрі. Төрт Евангелист – Матай, Марқ, Лұқа және Жохан – жазған Илхабардың әрқайсысының алдында, әдетте толық бетке тараған, сол Евангелисттің портреті болуы мүмкін. Олардың символдары олармен бірге немесе бөлек бейнеленуі мүмкін. Көбінесе олар қолжазбадағы жалғыз бейнелік жарықтандыру болып табылады. Олар 6 ғасырдан бастап, суреттелген кітаптар форматының жоғары орта ғасырларда азаюына дейін үлкен Илхабар кітаптарында кең таралған. Осы кезде олардың қалыпты белгілері басқа авторлардың портреттері үшін қолданыла бастады.
Evangelist portraits are a specific type of miniature included in ancient and mediaeval illuminated manuscript Gospel Books, and later in Bibles and other books, as well as other media. Each Gospel of the Four Evangelists, the books of Matthew, Mark, Luke, and John, may be prefaced by a portrait of the Evangelist, usually occupying a full page. Their symbols may be shown with them, or separately. Often they are the only figurative illumination in the manuscript. They are a common feature in larger Gospel Books from the earliest examples in the 6th century until the decline of that format for illustrated books in the High Middle Ages, by which time their conventions were being used for portraits of other authors.
Автор портреттері
Олар авторлық портреттің классикалық зайырлы дәстүрінен бастау алады, бұл классикалық қолжазбадағы көбінесе жалғыз иллюстрация болып, сонымен қатар фронтиспіс ретінде қолданылған (қазіргі заманғы автордың суретінен ешқандай айырмасы жоқ, бірақ ол әдетте артқы мұқабада немесе қаптамасында көрсетіледі). Кейінгі Антика дәуірінен сақталған зайырлы авторлық портреттердің өте сирек мысалдары бар, ал одан кейін жасалған көшірмелер көптеп кездеседі. Кейбір мысалдар сондай-ақ императорлар үшін, олар консулдар да болғандықтан, жиі қолданылған Кейінгі Антика дәуірінің консулдық портреттерінің үлгілеріне сүйенеді. Мұндай үлгілерді 354 жылғы Хронографияда көруге болады (сондай-ақ 30 жылдан кейін жасалған Феодосий I-нің миссориумына да қараңыз). Евангелист кітап ұстауы мүмкін, бірақ оған жазбайды, ол үлкен тақтың алдына қарап отырады, айналасында әдетте күмбезді немесе фронтонды әсем жақтау орналасқан. Осы жақтаулардың стилі Рим театрларының Scaenae frons немесе күрделі сахналық құрылымдарынан алынған деп саналады.
They originate in the classical secular tradition of the author portrait, which was often the only illustration in a classical manuscript, also used as a frontispiece (not unlike the contemporary author photo, though this is usually shown on the back cover or wrapper). A very few examples of Late Antique secular author portraits survive, and rather more later copies. Some examples also draw on the conventions of the Late Antique consular portrait, much used for the Emperors, who were also consuls. Examples of these, copied from the original, can be seen in the Chronography of 354 (see also the Missorium of Theodosius I of 30 years later). The Evangelist may be holding a book, but is not writing in it, and he faces the front on a large throne, surrounded by an elaborate frame, usually domed or pedimented. These frameworks are thought to draw from the style of the Scaenae frons, or elaborate proscenium structures of Roman theatres.
Суреттер және басқа да ақпарат құралдары
Кейінгі антик дәуірдегі Евангелистердің портреттері көбінесе Миландағы Максимиан тағындағы піл сүйегі панельдеріндегідей тұрған тұлғаларды бейнелейді, бірақ 7-10 ғасырлардағы аралдық өнерден бастап, қолжазбалардағы Евангелистердің портреттері дерлік әрқашан классикалық отырысқан үлгілерді ұстанды, Евангелистерді бойымен бейнелейтін, көрерменге қарап тұрған немесе үстел немесе бюрода жазып отырған және көлденең бұрыштан көрінетін суреттерді көрсетеді. Бұл белгісіз классикалық прототиптерден алынған, мысалы, Кодекс Амиатин мен Әулие Августин Ізгі хабарларындағыдай, бірақ бұл екі тип те жалпы үлгілерден өзгеше. Әдетте, сурет үшін фон жасалады. Классикалық үлгілердің егжей-тегжейлері, мысалы, уақыты өткен орамалар мен орама сақтағыштары және бір дельфин пішіндес тірегі бар кішкентай жазу тұғыры (төмендегі галереяны қараңыз) орта ғасырларға дейін сақталып келеді, кейде суретшілер оны дұрыс түсінбейді. Типологияның діни емес шығу тегіне байланысты, бейнелердің басқа түрлеріне қарағанда нимб кию ықтималдығы төмен. Жиһаз бен бұйымдардағы егжей-тегжейлілік ерте ортағасырлық өнер үшін ерекше. Автордың артында, көбінесе оның үстіне перделер ілінген, кейбір мысалдарында классикалық үлгілерге жақын, арка біртіндеп бүкіл сахна үшін сәндік шеңберге айналады. Алғашқы Ізгі хабарлар кітаптарының мұқабалары көбінесе металлдан жасалған, өте әсем және қымбатты қазыналық мұқабалармен, көбінесе асыл тастармен және піл сүйегімен әшекейленген. Бұл суреттерде көбінесе құдіретті Мәсіхтің бейнесі, ал төрт бұрышта Евангелистер және/немесе олардың символдары бейнеленген. Осы композицияның нұсқалары ерте ортағасырлық діни өнерде қолданылатын барлық материалдарда, соның ішінде қабырға суреттерінде де кездеседі. Тассило тостағаны – 8 ғасырға жататын таза металлдан жасалған тостаған. Тостағанның айналасында Мәсіх пен Евангелистердің бес овалды медальондары (символдарымен) бейнеленген.
Late Antique evangelist portraits often show standing figures, as in the ivory panels of the Throne of Maximianus in Milan, but from the Insular art of the 7th to 10th centuries, evangelist portraits in manuscripts nearly always closely followed the seated classical models, showing the Evangelists at full length, either looking out at the viewer or writing at a table or desk and seen at an oblique angle. These were derived from unknown classical prototypes, similar to those in the Codex Amiatinus and Saint Augustine Gospels, though both of these types are rather different from the general types. Usually a setting is provided for the figure. Details of the classical models, such as anachronistic scrolls and scroll boxes, and a small writing stand with a single dolphin shaped support (see gallery below), survive well into the Middle Ages, sometimes clearly misunderstood by the artists concerned. Perhaps because of the secular origins of the typology, haloes are less likely to be worn than in other types of image. The level of detail shown in the furniture and fittings is unusual for Early Medieval art. An arch behind the author, often with curtains hanging across it, in some examples close to the classical models, gradually is turned into a decorative framing device for the whole scene. Early Gospel Books often had a very elaborate and costly treasure binding or cover in metalwork, often with jewels and ivories. These most often featured a central panel with Christ in Majesty, often including the Evangelists and/or their symbols in the corners. Versions of the same composition appear in all media used for Early Medieval religious art, including wall paintings. The Tassilo Chalice is an 8th century example of pure metalwork with five oval medallion portraits of Christ and the Evangelists (with symbols) round the cup.
Аралдық түрлер мен азаю
Аралдық кезеңнің алғашқы суретшілері көбінесе евангелистерді алдыңғы жағынан тұрғандай бейнелейтін, бірақ олардың артында орындық салынатын суреттер жасайтын. Адам бейнесі бұл суретшілер үшін қызығушылық немесе шеберлік ошағы болған жоқ. Кейінгі аралдық бейнелеулерде орындықсыз, тік тұрған тұлғалар көрсетілген. Еуропаның көп бөлігі үштен бір бөлігі көрініп, әдетте артында жастықпен отырған модельді пайдалануды жалғастырды. Кейде төрт евангелист бір бетке біріктірілетін, кейде Мәсіхтің салтанатты бейнесінің айналасына жиналатын. Дегенмен, қабырға және кейінірек панельдік суреттерде (және Иессей ағашы композициясында) евангелистерді жиі басқа қасиеттілермен бірге бейнелейтін, тұрған суреттер жиі кездесетін. Романдық кезеңнен бастап, Батыста Ізгі хабар кітабы көп суреттелген қолжазбалар құралы ретінде маңызын жоғалтты, сонымен бірге евангелист портреттері де қолданыстан шықты. Шығыс православие әлемінде Ізгі хабар кітабы жарықтандырудың негізгі ошағы болып қала берді, ал қазіргі Византиялық үлгілерден алынған евангелист портреттері, жаңа славян ұлттық дәстүрлерінің ең алғашқы жарықтандыруларында кеңінен ұсынылған, мысалы, 11 ғасырға жататын Остромир Ізгі хабары және 1390 жылға жуық Китрово Ізгі хабары. Батыста портреттер Киелі кітаптарда, көбінесе әр Ізгі хабардың басындағы тарихи әңгімелі әрпінің ішіндегі сурет ретінде кездесе берді. Кейде басқа кітаптарда да олар табылды. Осыған ұқсас композициялар басқа қасиетті авторлар үшін де қолданыла бастады, әсіресе Киелі Жером үшін, ол көбінесе кітаптармен толы кабинетте, көбінесе оның аяғында ұйықтап жатқан арыстанмен бірге бейнеленеді. Сол сияқты, Ұлы Григорийді де Киелі Рухтың шабытымен, құлағына сыбырлап тұрған көгершінмен бейнелеуге болады.
The early artists of the Insular period often show evangelists from the front who appear to be standing, although a chair is drawn behind them; the human figure was not a focus of interest or skill for these artists. Later Insular depictions seem to show figures without chairs, who are standing. Most of Europe continued to use the seated model however, usually seen in a three quarters on view, and usually with a cushion behind. Sometimes all four evangelists were combined on a page, sometimes around a Christ in Majesty. Standing portraits were usual, however, for wall and later panel paintings (and in the Tree of Jesse composition) with the Evangelists often treated as, and mixed with, other saints. The Gospel book as a medium for heavily illustrated manuscripts declined in the West from the Romanesque period, and with it the use of the Evangelist portrait. In the Eastern Orthodox world, the Gospel Book remained a primary focus for illumination, and Evangelist portraits, derived from contemporary Byzantine versions, are heavily represented among the earliest illuminations from the new Slav national traditions, such as the 11th century Ostromir Gospels and the Khitrovo Gospels of about 1390 from Muscovy. In the West the portraits continued to be found in Bibles, more often as the picture within a historiated initial at the start of each Gospel. Other books sometimes contained them as well. Similar compositions began to be used for other saint authors, especially for St Jerome, who is often shown in a book lined study, often with his symbol, a lion, dozing at his feet. Similarly St Gregory the Great may be shown with a dove, representing his inspiration from the Holy Spirit, whispering in his ear.