Кіріспе

Телесериалда Хамиш Макбет – М.С.Битон (Марион Чесни) жазған құпия қылмыс романдары сериясындағы, ойдан шығарылған Шотландияның Лохдуб қалашығының беймаза полиция констеблі. Көптеген адамдар оны пайдасыз, жалқау адам деп есептейді, бірақ Макбет өзінің қауымының істері туралы жақсы хабардар және қоғамдық игілік үшін ұсақ-түйек бұзушылықтарды көз жұмып қарайды. Уақыт өте келе, жоғарғы таулық дәстүріне сәйкес, үлкен бала болғандықтан, ол бойдақ қалып, ата-анасы – шаруалар мен алты кіші іні-қарындасын күтіп, жалақысының көп бөлігін оларға жіберіп, табысын арттырудың түрлі жолдарын табады. Қоғамда және полиция қатарында өзіне лайықты орын тапқан ол, ақыл-ойы мен шеберлігін кісі өлтіру істерін ашуға пайдаланады, сонымен қатар оны ауыстыру, жоғарылату немесе жұмыстан босату әрекеттерінен қашып, алакөздік танытады. Автордың 2019 жылы қайтыс болуына дейін Ұлыбританияда Constable & Robinson баспасы 33 роман, бір повесть және бір әңгіме жариялады. 2022 жылы бастапқы автормен бірлесіп жазылған және оның қайтысынан кейін Р.В. Грин аяқтаған роман мен әңгіме жарық көрді.

Кейіпкер

Хамиш Макбет – жеті бауырластың ең үлкені, үш ағасы мен үш қарындасы бар. Оның ата-анасы шаруа, ал үлкен ұл ретінде Хамиш отбасының кірісіне үлес қосуы күтіледі. Ол Лохдуб полиция бөлімшесінде тұрып, қой мен тауық шаруашылығымен айналысады, сондай-ақ көкөніс өсіреді. Кейде ол лосось аулап, өзіне немесе басқаларға сыйлық ретінде немесе пара беру үшін пайдаланады. Хамиштің жалтақ екендігіне қатысты бедел бар. Ол Лохдуб қаласын (гейл тілінде «қара көл» деген мағынаны білдіреді және «Лох ДУУ» деп айтылады) жақсы көреді, өміріне қанағаттанған, тыныш және амбициясыз. Хамиш пен ауыл тұрғындары үшін Лохдуб полиция бөлімшесінің жабылу қаупі үлкен алаңдаушылық туғызады, оның жоғары лауазымды адамы және жауласы, бас инспектор Блэр осыны қалайды. Хамиш лауазымға көтерілуден қашады, тіпті кейде жетістіктері үшін мойынсоқтандыру әрекеттерін қасақана жояды. Оның «жергілікті полицей» лауазымы оны кейде ресми тергеулерден шеттетеді және ол көбінесе ресми арналардан тыс жұмыс істеуге мәжбүр болады, себебі көршілес Стратбейн CID детективтері оның көмегін бағаламайды. Осыған қарамастан, қылмыстарды ашу үшін Хамиштің табиғи «Таулық қызығушылығы», жергілікті білімі мен сезімі бірігеді. Серияның басында Хамиш бай жер иесінің қызы Присцилла Халбертон Смайтпен араласып, махаббат құдиралайды. Алайда, оның салқын мінезінен кейін бұл махаббат бұзылған келісіммен аяқталады. Содан кейін, Элспет Грант сияқты, қарым-қатынасы бар репортерлермен де оның бақыты жоқ болып қалады. Хамиш үй жануарларына өте байланысты, біріншіде иті Тоузерге, кейін кітаптарында Лугс (шотландша «құлақтар») және «үйретілген» жабайы мысық Сонзи (шотландша «әдемі») атты итіне. Хамиш бойы ұзын, жіңішке. Оның көздері жасыл қоңыр, қас қабаттары ұзын, ал шашы отты қызыл.

Лочдуб қаласында

Хамиш Макбет – Лохдуб ауылының полиция қызметкері. Присцилла Халбертон Смайт – бір кездері оның өмірінің махаббаты, әдемі әрі салқынқанды Присцилла әлі де оның жүрегін қозғайды және қылмыстарды шешуде Хамишке көмектескен. Полковник Джордж Халбертон Смайт – Присцилланың мақтаншы әкесі. Ол Хамисті қатты жек көреді және оны қызына лайықсыз дос деп санайды. Мэри Халбертон Смайт – Присцилланың ұяң анасы. Элспет Грант – жергілікті жаңалықтар тілшісі және кейде Хамишпен романдасқан. Оның цығандық тегі оған Хамиш сенетін айналасына қатысты түсініктер береді. Доктор Броди – ауылдық дәрігер, майлы, холестеринге толы тағамдарды ұнатады. Анджела Броди – дәрігердің әйелі. Аналық сезімі күшті, бірақ шаруашылыққа көп көңіл бөлмейді және нашар пісіреді. Мысықтарына қатты көңіл бөледі. Детективтік романның авторы. Жақсы дос және кеңес беретін адам. Несси мен Джесси Кэрри – егіз қарындастар және ауылдың құпияларын білетін әйелдер. Арчи Маклин – теңізде болмағанда, әйелінен жалтару үшін портта немесе жергілікті пабта уақытын өткізетін балықшы. Миссис Маклин – Арчидің үйге аса құштар әйелі, кір жууды қайнатуға бейім. Миссис Веллингтон – жергілікті дін қызметкерінің әйелі. Ол Лохдуб ауылының өмірінің ортасында тұр. Пастор Веллингтон – мықты христиандық құндылықтары бар, мейірімді және төзімді адам. Ангус Макдональд – болашақты көре алады деген репутациясы бар қарт, бірақ Хамиш оның көп әңгімешіл байланыстары бар алаяқ екеніне сенеді. Вилли Ламонт – Хамиштің бұрынғы оқушысы, Вилли полиция қызметін тастап, жергілікті итальяндық мейрамхана иесінің туысы Лусияға үйленеді және өзін мейрамханаға арнайды. Лусия Ламонт – Вилли Ламонттың әдемі итальян әйелі. Пател мырза – Лохдубта азық-түлік дүкенін басқаратын үндістандық иммигрант.

Теледидар

Хамиш Макбет кітаптары BBC Шотландияның "Хамиш Макбет" телесериалына негіз болды. 1995 және 1997 жылдар аралығында үш маусым көрсетілген, атау ролін Роберт Карлайл ойнады. Бірінші және екінші маусымдар алты эпизодтан, ал үшінші маусымда қосымша екі бөлімді финалдық эпизод болды, нәтижесінде сегіз эпизод құрасты. Серия Битоның романдарының мазмұнымен көбінесе байланыссыз болды. Макбет пен Лохдуб, кем дегенде, аттарымен сақталды, бірақ қалғаны өзгерді. Автор телесериалдан қанағаттанбады. "Кітаптардағыдай болған жоқ, мен алты футтық, салқынқанды таулық туралы жаздым, ал маған иығында ашумен 5 фут 8 дюймдік Глазголық берді", - дейді Битон. "Бұл өте жағымсыз тәжірибе болды". Телевизиялық бейімдеулер сюжеттермен еркіндіктер жасады, әрбір эпизодқа бірнеше романнан элементтерді біріктіріп, оларды үйлесімді ету үшін жеткілікті түрде өзгертті. Битон өзгерістерге риза болмаса да, телесериал адал жанкүйерлерге ие болды, және көптеген көрермендер енді Битонның бастапқыда жасаған Хамиш Макбетін біледі. Оның ертерек романдары қайта басылып, жаңа томдар арасындағы үзілістерді толтыру үшін қайта шығарылуда. Битон көбінесе өзінің туындыларына қатысты жоспарлардан тыс қалды. "Олар мені тіпті атамай-ақ, 'Хамиш Макбеттің жасалуын' көрсетуді қалады", - деп әзілдеді Битон. "Дегенмен, бұл адамдарды өлтіру туралы ойларға әкеледі". 2016 жылы Битонның тағы бір туындысы, Агата Райсин де телесериалға айналды.