Уильям Айзек Томас: Американдық әлеуметтанушы және оның теориялары

Кіріспе

Американдық социолог (1863–1947)

Уильям Исаак Томас (13 тамыз 1863 – 5 желтоқсан 1947) – американдық социолог, қазіргі таңда символдық өзара әрекеттесу теориясының кілттік тұлғасы ретінде танылады. Польшалық социолог Флориан Знаниецкиймен бірлесіп, Томас социологиялық зерттеулерде эмпирикалық әдістемелерді дамытуға және қолдануға ықпал етті, сондай-ақ көші-қон социологиясына теориялық үлес қосты. Томас социологияның маңызды принципін қалыптастырды, ол Томас теоремасы (Томас постулаты) деп белгілі, онда ол "егер адамдар жағдайды нақты деп қабылдаса, олар салдарында нақты болады" деген тұжырым жасады. Бұл микросоциологиялық концепция, негізінен Чикаго университетінде Томастың жас әріптестері дамытқан символдық өзара әрекеттесу саласының теориялық негізіне айналды.

Жеке өмір

Уильям Исаак Томас 1863 жылғы 13 тамызда Вирджиния штатының Рассел округіндегі Элк Гарден ауданындағы фермада дүниеге келген. Оның анасы Сара Прайс Томас, әкесі – Пенсильвания голландтарынан шыққан методист пасторы Таддеус Питер Томас. Томас бала кезінде әкесі балаларының білім алу мүмкіндіктерін кеңейту үшін отбасын Теннесси университеті орналасқан Ноксвилл қаласына көшірді. 1888 жылы Томас екі әйелінің біріншісі Харриет Паркке үйленді, ал 1935 жылы ажырасқаннан кейін, өзінен 36 жас кіші Дороти Суэйн Томасқа үйленді. Дороти оның ғылыми көмекшісі және бірлескен авторы болды, сондай-ақ 1952 жылы Америкалық социологиялық қауымдастықтың алғашқы әйел президенті атанды (Уильям 1927 жылы президент болған). Гарвардта лекция оқып болғаннан кейін Томас біртіндеп зейнетке шықты. Томас Нью-Йорк, Нью-Хейвен қалаларында тұрды. Ол 1947 жылғы 5 желтоқсанда Калифорния штатының Беркли қаласында 84 жасында қайтыс болды. 1894 жылы Томас Чикаго университетінде социологиядан сабақ беруге шақырылды, оның көрнекті социология факультеті АҚШ-тағы осы ғылымның негізін қалаушы орын деп есептеледі. 1927 жылы Томас Америкалық социологиялық қоғамның (қазір Америкалық социологиялық қауымдастық) президенті болып сайланды. Ол Франклин Генри Гиддингс, Э. А. Росс, Чарльз Кули және Эллсворт Фарис сияқты социологтардың ерте психологиялық мектебіне жатты. Томас осы тақырып бойынша ешқандай материал жариялаған жоқ, бірақ оны лекцияларында пайдаланды. 1928 жылы Томас ғылыми көмекшісі Дороти Суэйн Томаспен бірлесіп «Америкадағы бала» атты кітап жазды. Бұл еңбек балалардың мінез-құлқындағы проблемаларға қоғамның күтулерінің, балалардың өз жағдайларын қалай түсінуінің және олардың өсуі мен қабылдануына қалай әсер ететінін зерттейді. Бұл жұмыста Томас теоремасы алғаш рет сөзбен келтірілді. 1936 жылы Гарвард университетінің социология кафедрасының меңгерушісі Питирим Сорокин Томасты қонақ лекторы болып шақырды. Томас шақыруды қабылдап, 1937 жылға дейін Гарвардта қалды. Ол мәдениет тарихының әлеуметтік-психологиялық аспектілерін, яғни түрлі мәдени орталардағы және тарихи кезеңдердегі нәсілдерге, ұлттарға, топтарға, мүдделерге қатысты әлеуметтік психологияны зерттеді, сондай-ақ нормативті, қылмыстық және психопаттық тұлғалардың мәдени жағдайларға және олардың өмірлік тәжірибесіне байланысты дамуын зерттеді. Бұл зерттеулер автобиографиялар, жағдайлар туралы зерттеулер, ұзақ және ұйымдастырылған сұхбаттар түрінде жүргізілді. (Мен «психоанализ» деген сөзді қолданбаймын, өйткені бұл терминнің мағынасы өзгерген). Сонымен қатар, оған әсер еткен социологтар туралы жазады: Льюис Козер оны «америкалық социологиялық зерттеулердегі ең алғашқы маңызды кезең» деп атады. Онда Томас пен Знянецки мәдениетті түсіну үшін биографиялық тәсілді қолданды. Бұдан әрі, Томас пен Знянецкидің жұмысы этностықты түсінуге қатысты жаңа көзқарас дамытты, ол көп жағынан өз заманынан озып кеткен және қазіргі уақытта көші-қонды зерттеуде қайта ашылуда. Осы еңбекке ұқсас зерттеулер бүгінде баршаға мәлім тұжырымдарға әкелді, мысалы, урбанизация ортақ тағдырдың жойылуына және жаңа жекеліктердің пайда болуына әкеледі. Томас пен Знянецкидің әлеуметтік ұйымды зерттеуі де маңызды. Томас пен Знянецки атап көрсетеді, олар зерттеген поляктар сияқты иммигранттар тобы өздері әлеуметтенген ортадан оқшауланғанда және әлеуметтік ережелерді күшпен орындау болмағанда, бұл ережелер халықтың моральдық мінез-құлқына аз әсер ете бастайды. Томас бұл процестің алдымен әлеуметтік институттарға, содан кейін әлеуметтік актерлердің түсініктері мен мінез-құлқына әсер ететінін айтады. «Жарамсыз қыз» (1923) кітабында Томас әйелдердің қылмыстылығы мен жалтақдығын зерттейді, олардың әртүрлі ортада қалай әлеуметтенетінін, жыныстық қатынас, жауапкершілік және әйелдік туралы жеке түсініктерін қалай қалыптастыратынын және бұл олардың мінез-құлқы мен нәтижелеріне қалай әсер ететінін зерттейді. «Егер адамдар біреуді ұлы санаса, онда ол сондай болады». Джордж Герберт Мидтің идеяларымен бірге бұл тұжырым кейіннен әлеуметтік құрылымдық конструктивізмнің және құрылымдық функционализмге қарсы символдық интеракционизмнің маңызды бөлігіне айналды. Томас пен Дороти Суэйн Томас бірлесіп жазған 1928 жылғы «Америкадағы бала» кітабында оның бастапқы «жағдайдың анықтамасы» идеясынан туындаған, социологияның негізгі заңына айналған Томас теоремасы келтірілген: «Егер адамдар жағдайды нақты деп анықтаса, олар үшін оның салдары нақты болады».

William Isaac Thomas was born on a farm in the Elk Garden section of Russell County, Virginia, on 13 August 1863. His mother was Sarah Price Thomas and his father was Thaddeus Peter Thomas, a Methodist minister of Pennsylvania Dutch descent. Thomas' father, wanting to broaden the educational opportunities for his children, moved the family to Knoxville, home of the University of Tennessee, when Thomas was a boy. In 1888, Thomas married his first of two wives, Harriet Park, and in 1935, after the two divorced, Thomas married Dorothy Swaine Thomas, 36 years his junior. Dorothy worked as his research assistant and co author and would become the first woman president of the American Sociological Association in 1952 (William had been president in 1927). After leaving Harvard as a lecturer, Thomas gradually withdrew into retirement. Thomas spent his time in New York City, New Haven. He died at the age of 84 years old in Berkeley, California, on 5 December 1947. In 1894, Thomas was invited to teach a class in sociology at the University of Chicago, whose preeminent sociology department is seen as the founding location of the discipline in the United States. In 1927, Thomas was elected president of the American Sociological Society (now known as the American Sociological Association). He belonged to a group often referred to as the earlier psychological school of sociologists along with Franklin Henry Giddings, E. A. Ross, Charles Cooley, and Ellsworth Faris. Thomas never published any material on the subject, but did use it as lecture material. In 1928, Thomas co authored The Child in America alongside research assistant Dorothy Swaine Thomas. This work explores how communal expectations of adjustment or maladjustment of children informs behavior problems in children and how the definition of these children's situations affects how they conceive their own maturation and behavior. This work marks the first use of the Thomas theorem verbatim. In 1936, Pitirim A. Sorokin, chairman of the sociology department at Harvard University, invited Thomas to become a visiting lecturer. Thomas accepted the invitation and remained in Harvard until 1937. The sociopsychological aspects of culture history, or otherwise stated, social psychology as examined in relation to races, nationalities, classes, interest groups, etc., in different cultural situations and historical epochs; and second, personality development in normal, criminal and psychopathic individuals in relation to cultural situations and particular trains of experience as seen through their life histories, which may be in the form of autobiographies, case studies, continuous and organized inter views, etc. (I do not say `psychoanalysis' because of the meaning which this term has acquired). Furthermore, explaining about sociologists who have influenced him, Thomas writes: which Lewis Coser called "the earliest major landmark of American sociological research". In it, Thomas and Znaniecki used a biographical approach to understanding culture in general. Furthermore, Thomas and Znaniecki's work developed an approach to understanding ethnicity in particular, which in many respects was ahead of its time and is currently being rediscovered in the context of transnational studies in migration. Studies akin to this work led to conclusions which may be seen as common knowledge today such as urbanization leads to the dissolution of shared fate and leads to the creation of new identities. Analysis which may be less ubiquitous lies in Thomas and Znaniecki's investigation of social organization. Thomas and Znaniecki note that as immigrant groups (such as the Poles they studied) are isolated from the environment they were socialized in and there is no form of enforcement of social rules, these social rules start to dictate a population's moral behaviors less and less. Thomas notes that this process primarily affects social institutions before it secondarily affects the conceptions and behaviors of social actors. The Unadjusted Girl (1923), Thomas explores female delinquency and promiscuity by exploring how women are socialized in distinct backgrounds to conceive of sex, responsibility and ladyhood based on personal interpretations of their situations and how this affects their behaviors and outcomes. "If people view somebody as great, then he is." Along with the ideas of George Herbert Mead, this concept later proved to be an important part of social constructionism, and of the rebellion of symbolic interactionism against structural functionalism. Thomas' 1928 book, The Child in America, co authored with Dorothy Swaine Thomas, includes a notion, drawing from his initial idea of the definition of the situation, that would become a fundamental law of sociology, known as the Thomas theorem: “If men define situations as real, they are real in their consequences.”

«Америкадағы бала» кітабында балалардың дұрыс емес мінез-құлқының себептері қоғамның оларға қоятын талаптары мен олардың өз жағдайларын қалай түсінетініне байланысты екені зерттелген. Оның қылмыс себептері туралы солшыл саяси көзқарастары да болды. Чикагодағы поляк иммигранттарының арасындағы қылмыстық мінез-құлық мәселесін зерттегенде, ол моральдық емес, прагматикалық көзқарас танытты. Екіншіден, оның сексуалдық мінез-құлық сияқты тақырыптардағы зерттеулері кейбір тараптардан даулы деп танылды. Дегенмен, Томас өз зерттеулері мен осымен байланысты мәселелер туралы әрқашан ашық айтты. Сондықтан, университет ол бірнеше рет баспасөзге түсіндірулер беруге және кешірім сұрауға мәжбүр болды. Үшіншіден, ол өз заманы үшін өте жеке өмір салтын ұстанды, бұл оның әріптестерінің оның моральдық қағидаларын күмәндануына себеп болды.

Шығармалары

1903 (редактор ретінде): Миннесота әңгімелері: Колледж өмірінен жиырма әңгіме. Чарльз Флинт, МакКлумпа және В. И. Томас жинаған және түгендеген. Миннеаполис, Миннесота: Уилсон. 1903: Дәрігердің кәсіби мамандықтардың пайда болуына қатысы. Чикаго, Иллинойс: Чикаго университетінің баспасы. 1907: Жыныс және қоғам: Жыныстың әлеуметтік психологиясы туралы зерттеулер. Чикаго, Иллинойс, Лондон: Чикаго университетінің баспасы / Unwin. 1909: (редактор ретінде): Әлеуметтік тектің дереккөз кітабы. Этнологиялық материалдар, психологиялық тұрғыдан қарау, жабайы қоғамды түсіндіруге арналған жіктелінген және түсіндірме библиографиялар. Чикаго, Иллинойс, Лондон: Чикаго университетінің баспасы / Unwin 1909. 1917: (Герберт С. Дженнингс, Джон Б. Уотсон және Адольф Майермен бірге): Білім беру туралы қазіргі ғылымның ұсыныстары. Нью-Йорк, Нью-Йорк: Макмиллан (Томастың «Қазіргі қоғамдағы бастапқы топтық нормалардың сақталуы: білім беру жүйесіндегі олардың әсері» атты эссесі бар). 1918–1920 (Флориан В. Знаниецкиймен): Еуропа мен Америкадағы поляк шаруасы. Иммигранттар тобының монографиясы. толық 5 томдық нұсқасы онлайн тегін қолжетімді. 1918: 1-том: Бастапқы топтық ұйым. Чикаго, Иллинойс: Чикаго университетінің баспасы. 1918: 2-том: Бастапқы топтық ұйым. Чикаго, Иллинойс: Чикаго университетінің баспасы. 1919: 3-том: Иммигранттың өмірбаяны. Бостон, Массачусетс: Badger. 1920: 4-том: Польшадағы дезорганизация және қайта ұйымдастыру. Бостон, Массачусетс: Badger. 1920: 5-том: Америкадағы ұйымдастыру және дезорганизация. Бостон, Массачусетс: Badger. 1921 (Роберт Э. Парк және Герберт А. Миллер басты авторлары): Ескі әлемнің қасиеттері ауысуы. Нью-Йорк, Лондон: Harper. «1918 жылғы дау» салдарынан кітап Томастың атымен жарияланбады, сондықтан оның әріптестері Парк пен Миллер мұқабада көрсетілді, ал 1951 жылы қайтыс болғаннан кейін қайта басылды. 1923: Жарамсыз қыз. Мінез-құлықты талдау үшін жағдайлар мен тұрғынұқтар. Бостон, Массачусетс: Little, Brown 1923. 1928: (Дороти Свайн Томаспен бірге): Америкадағы бала: мінез-құлық проблемалары және бағдарламалар. Нью-Йорк: Knopf. 1937: Бастапқы мінез-құлық: Әлеуметтік ғылымдарға кіріспе. Нью-Йорк, Лондон: McGraw Hill. 1951 (Эдмунд Х. Волкарт редакциялаған): Әлеуметтік мінез-құлық және тұлға. Теория мен әлеуметтік зерттеулерге В. И. Томастың үлесі. Нью-Йорк: Әлеуметтік ғылымдар зерттеу кеңесі 1951. 1966: (Моррис Яновиц редакциялаған): В. И. Томас әлеуметтік ұйым және әлеуметтік тұлға туралы. Таңдалған мақалалар. Редакциялаған және кіріспесін жазған Моррис Яновиц. Чикаго, Иллинойс, Лондон: Чикаго университетінің баспасы 1966.

1903 (as editor): Minnesota stories: A collection of twenty stories of college life. Collected and arranged by Charles Flint, McClumpha and W. I. Thomas. Minneapolis, Minn.: Wilson. 1903: The relation of the medicine man to the origin of the professional occupations. Chicago, Ill.: University of Chicago Press. 1907: Sex and society: Studies in the social psychology of sex. Chicago, Ill., London: University of Chicago Press / Unwin. 1909: (as editor): Source book for social origins. Ethnological materials, psychological standpoint, classified and annotated bibliographies for the interpretation of savage society. Chicago, Ill., London: University of Chicago Press / Unwin 1909. 1917: (with Herbert S. Jennings, John B. Watson, and Adolf Meyer): Suggestions of modern science concerning education. New York, N. Y.: Macmillan (includes Thomas's essay "The persistence of primary group norms in present day society: Their influence in our educational system"). 1918–1920 (with Florian W. Znaniecki): The Polish peasant in Europe and America. Monograph of an immigrant group. complete 5 vol online free
1918: Volume 1: Primary group organization. Chicago, Ill.: University of Chicago Press. 1918: Volume 2: Primary group organization. Chicago, Ill.: University of Chicago Press. 1919: Volume 3: Life record of an immigrant. Boston, Mass. : Badger. 1920: Volume 4: Disorganization and reorganization in Poland. Boston, Mass. : Badger. 1920: Volume 5: Organization and disorganization in America. Boston, Mass. : Badger. 1921 (with Robert E. Park and Herbert A. Miller as main authors): Old world traits transplanted. New York, London: Harper. In the aftermath of the "1918 Scandal", the book could not be published under Thomas's name, so his collaborators Park and Miller featured on the cover until a posthumous 1951 re issue. 1923: The unadjusted girl. With cases and standpoint for behavior analysis. Boston, Mass. : Little, Brown 1923
1928: (with Dorothy Swaine Thomas): The child in America: Behavior problems and programs. New York: Knopf. 1937: Primitive behavior: An introduction to the social sciences. New York, London: McGraw Hill
1951 (edited by Edmund H. Volkart): Social behavior and personality. Contributions of W. I. Thomas to theory and social research. New York: Social Science Research Council 1951. 1966: (edited by Morris Janowitz): W. I. Thomas on social organization and social personality. Selected papers. Edited and with an introduction by Morris Janowitz. Chicago, Ill., London: University of Chicago Press 1966