Мэттишалл: Норфолк ауылының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Мэттишалл – Англияның Норфолк графтығындағы ауыл және азаматтық приход. Ол Норвичтен батысқа қарай 13 миль (21 км) және Дерхемнен шығысқа қарай 4 миль (6 км) жерде, Норфолк графтығының географиялық орталығында орналасқан. 2001 жылғы халық санауы бойынша аумағы және 1,110 үй шаруашылығында 2,631 адам тұрады. Жергілікті басқару үшін ол Норфолк округі кеңесінің Эльмхэм және Мэттишалл бөлімшесіне және Брекленд аудандық кеңесінің Мэттишалл округіне қарасты. Ол Орталық Норфолк сайлау округінің құрамында.

Тарих

Ауылдың аты, шамасы, «Майттің кішкене жері» дегенді білдіреді. Ол шамамен 300 000 жыл бұрын мұздықтар қалдырған қиыршық тасты жазық үстінде орналасқан. Аймақтағы топырақ көршілес Мэттишалл Бургтің маңындағы құмды топырақтан бастап, Мэттишаллға жақын жабысқақ сазға дейін өзгеріп тұрады. Бұл ауылдарда адамның қызметіне қатысты іздер б.з.д. 8000-1000 жылдарға дейін жетеді. 1968 жылы табылған 110 күміс монетаның қоймасы Рим дәуірімен байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Дегенмен, Римдіктердің билік құрғанына дәлел әзірге табылған жоқ. 1984 жылы орнатылған Мэттишалл ауылының екі жақты тақтасының төрт бөлігі тарихтың әртүрлі кезеңдерін – Рим дәуірінен бастап, 1086 жылғы «Соңғы сот» тізімінен, орта ғасырлардан XX ғасырдың ортасына дейінгі кезеңдерді бейнелейді. Мэттишаллдағы Барлық Әулиелер шіркеуі XIV ғасырдың соңында салынған, бұл жерде бұрынғы шіркеудің орнын алмастырған болуы мүмкін. Оның қамқоршысы – Гонвилл және Каюс колледжі, Кембридж, және доктор Каюс үлкен шіркеудің салынуын бастауға ықпал еткен деп есептеледі. Мэттишалл Бургтағы Әулие Петр шіркеуі әлдеқайда кішкентай және негізінен XIII ғасырдың соңында салынған. Мэттишалл көп жылдар бойы діни тұрғыдан бөлініп келді, бірінші реформация, содан кейін квакерлердің өсуі осыған себеп болды. Квакерлер 1687 жылы жиналыс үйін құрды. Шамамен 100 жыл өткен соң «Ескі Мур» қауымдық шіркеуі салынды. Екеуінің де өздерінің зираттары болды. Олд-Мурда одан әрі жалғастыру тиімді болмай қалғанда, қауымдық шіркеу 1829 жылы салынған Велгейттегі лекциялық залына көшірілді. Қазір ол Біріккен реформация шіркеуі. Бастапқы методизм XIX ғасырда таралу алды, бірақ 1900 жылға дейін негізгі жол бойында тұрақты жиналатын орын табылған жоқ. XX ғасырдың екінші жартысында Евангелистік шіркеу құрылды. Эдуард VI патшалығы тұсында діни қызметкер Мэтью Паркер Мэттишаллдан Маргарет Харлстонға үйленді. Ол Елизавета I тұсында тағайындалған Кентербери архиепископының алғашқысы болды. Жергілікті әңгімелерде Черч-Плейндегі қасапхананың артындағы үй Харлстон отбасының үйі болған делінеді. Мэттишаллдағы ескі ғимараттардың кейбіреуі кірпіш және сылақ қабырғаларымен, сондай-ақ грузин стиліндегі фасадтардың артында жасырылған, ал басқаларын әлі де тамашалауға болады. XIX ғасырға жататын үш диірменнің екеуінің негіздері сақталған. Солардың бірі жақында демалыс үйіне айналдырылды. Ұлттық мектеп (кейін Мэттишалл бірінші мектебі және Мэттишалл орта мектебі, 2005 жылдан бастап біріктіріліп, жай ғана Мэттишалл бастауыш мектебі болып өзгерді) 1872 жылы салынды. Белгілі директорлардың бірі Хардингэмдегі станция меңгерушісінің қызы мисс Джонсон (1884–1919) болды. Мектептің 100 жылдығын тойлаған кезде мұғалім Милдред Эдвардс әлі де мектепте жұмыс істеді. Ол отырғызған конкер ағашы шіркеу коттеджінің бағындағы ойын алаңының бұрышында өте үлкен каштан ағашына айналды. Ауыл тұрғындарының өмірі мен әл-ауқаты ғасырлар бойы ауытқып келді. 1835 жылы полярлық саяхатшы сэр Уильям Эдвард Парридің отбасы бірнеше ай бойы Оңтүстік Грин Хауста (қазіргі Мэттишалл Холл) тұрды. Теңіз флотынан жартылай жалақы алып, ол Норфолкке Жаңа кедейлер заңы бойынша комиссардың көмекшісі ретінде жіберілді. Оның қарындасы анасына: «Адам саны көп, үлкен отбасылар, жартысына жұмыс жоқ, жақын маңда оларға көмектесетін кімде-кім де жоқ, мұндай жағымсыз аймақ» деп хат жазды.

The villages name probably means, 'Ma(e)tt's nook of land'. It is situated on a plateau of boulder clay left by the glaciers about 300,000 years ago. The soil in the area varies from sands around the neighbouring Mattishall Burgh to stickier clays around Mattishall. Evidence of human activity in these villages reaches back to the period between 8000 and 1000 BC. The discovery in 1968 of a hoard of 110 silver coins provides a link with the Roman period. However no proof of Roman occupation has been found so far. The four panels of the Mattishall village sign, erected in 1984, depict different periods of history from Roman, the Domesday Survey of 1086, medieval to the mid twentieth century. The All Saints Church in Mattishall dates from the late fourteenth century, possibly replacing an earlier church on the site. The patron is Gonville and Caius College, Cambridge and it is thought that Dr. Caius was instrumental in initiating the building of the larger church. Saint Peter's Church, in Mattishall Burgh, is much smaller and is mainly late thirteenth century. Mattishall has been divided in a religious sense for many years, first with the Reformation, then with the growth of Quakerism. The Quakers established a Meeting House in 1687. Almost 100 years later the Old Moor Congregational Chapel was built. Both had their own burial ground. When it became uneconomical to continue at Old Moor, the Congregationalists transferred to their Lecture Room in Welgate built in 1829. It is now the United Reformed Church. Primitive Methodism gained a following in the nineteenth century but it was not until 1900 that a site was found for a permanent meeting place along the main road. The second half of the twentieth century saw the establishment of the Evangelical Church. During the reign of Edward VI, cleric Matthew Parker married Margaret Harlestone of Mattishall. He became the first Archbishop of Canterbury to be appointed under Elizabeth I. Local tradition has it that the house behind the butcher's shop in Church Plain was the Harlestone family home. Some of the very old buildings in Mattishall are hidden behind brick and mortar skins and Georgian facades, but others remain to be admired. Of the three nineteenth century mills, the bases of two remain. One has been converted recently into a holiday cottage. The National School (subsequently Mattishall First School and Mattishall Middle School, and since 2005 merged to become simply Mattishall Primary School) was built in 1872. A notable headmistress was Miss Johnson (1884–1919), the daughter of the station master at Hardingham. Miss Mildred Edwards, a pupil teacher, was still around when the school celebrated its centenary. It was she who planted the conker, which grew into the very large chestnut tree in the garden of Church Cottage near the corner of the school playing field. The fortunes and well being of the villagers have fluctuated over the centuries. In 1835 the family of Sir William Edward Parry, the polar explorer, occupied South Green House (now Mattishall Hall) for a few months. On half pay from the navy, he was sent to Norfolk as an Assistant Commissioner for the New Poor Law. His sister in law wrote to her mother, " a large population, immense families, and not work for half, and no resident gentleman near to do anything for them such a disagreeable neighbourhood ".

Экономика

XVI ғасырда Матишаллдың жүн саудагерлері Шығыс Англияда жақсы танымал, тіпті жаман атқа ие болды. Олардың бірқатары Норвич базары арқылы жүнін сатпағаны үшін соттан ескерту алды немесе айып төледі. Олар Саффолк және басқа да жерлерде одан тиімді сауда орындарын тапқан еді. Мал шаруашылығы, жүн қырқу және тоқудан басқа, аймақта тағы көптеген кәсіптер дамыды. XVIII ғасырда жүн саудасы төмендеді, бұл жүн қырқушылар мен тоқымашылардың жұмыссыз қалуына әкеп соқты. XIX ғасырдың басына қарай осы кәсіптерге жартылай тоқтатылды. Кейбіреулері жер жыртып жұмыс істесе, ал енді біреулері шіркеуге қарыз болып, кедейлерге арналған жатақханаларда қараусыз қалды немесе тіпті нашаррақ, Гресенхоллдағы жұмыс үйіне жіберілді. Көптеген фермерлер сыра қайнатса, ірі масштабта сыра қайнату Malthouse-та жүзеге асырылды, ол 1920 жылдары бұзылды. Swan Inn, The George және Cross Keys-тен басқа, ауылдардың төңірегінде көптеген сыра үйлері орналасқан. XIX ғасырда олардың қатарында The White House, The Ringers, Ivy Cottage, The Duke of Edinburgh және The Crown and Anchor болды. Бүгінде тек "Лебедь" (The Swan) ғана қонақ үй ретінде сақталған, ол ғасырлар бұрынғы шатырлы ғимараттың орнына XX ғасырда салынған. Қазіргі заманғы елді мекеннің өсуіне қарамастан, көптеген жергілікті дүкендер мен кәсіпорындар отбасылық көліктердің, супермаркеттер мен гипермаркеттердің пайда болуына төтеп бере алмады. А. Фэрроудың жүк тасымалдау бизнесі 50 жылдан астам уақыт бойы көптеген жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтыды. Доббс, Кинг, Хорн, Фишер, Говард, Тернер және Рейнольдс – қазір жоғалып кеткен басқа отбасылық кәсіпорындардың аттары. Нортонның нан пісірушісі отбасының бір мүшесі басқарған, бірақ ол енді Hewitt's Butchers сияқты сауда жасамайды, ол қазір тек сауда атауы ғана. Ауыл шаруашылығында Хилл есімі бірнеше буынды қамтиды. DC Gaskins Automotive Engineers ауылдағы ірі бизнес операцияларының бірі болып табылады. Poultec Training және South Green Park ауылдағы ең ірі жұмыс беруші болып саналады.

In the sixteenth century the wool merchants of Mattishall were well known, or even notorious, in East Anglia. A number of them were warned or fined by the court for failing to sell their wool through Norwich Market. They had found more lucrative outlets in Suffolk and other places. Apart from husbandry, wool combing and weaving, many other trades were followed in the area. There was a decline in the wool trade in the eighteenth century, which led to unemployment for combers and weavers. These occupations had almost disappeared by the beginning of the nineteenth century. Some found work on the land but others became chargeable on the Parish and either suffered the indignity of living in accommodation set aside for paupers or worse still were sent to the workhouse at Gressenhall. Most farmers brewed beer but brewing on a larger scale centred on the Malthouse which was demolished in the 1920s. Apart from the Swan Inn, The George and Cross Keys there were several ale houses dotted around the villages and in the nineteenth century included The White House, The Ringers, Ivy Cottage, The Duke of Edinburgh and The Crown and Anchor. Today only The Swan survives as a public house, in a twentieth century building, which replaced the old thatched building of centuries past. Despite the modern settlement's growing size numerous local shops and businesses have not survived the advent of the family car and of supermarkets and hypermarkets. The haulage business of A. J. Farrow provided local employment for many people for more than 50 years. Other family business, all names which have now gone, include Dobbs, King, Horne, Fisher, Howard, Turner and Reynolds. Norton's Bakery was run by a member of the family but has ceased trading like Hewitt's Butchers which is just a trade name now. In farming, the name Hill spans several generations. DC Gaskins Automotive Engineers remains one of the larger business operations in the village. Poultec Training and South Green Park is thought to be the largest employer in the village.

Халық саны

Екі ауылдың халқы 1841 жылы 1385 адамға жетіп, шаруашылықтардағы механизация салдарынан жұмыс іздеу үшін адамдар аймақтан көшіп кеткен соң азая бастады. 1931 жылы көрсеткіш 829-ға дейін төмендеді, ал 1961 жылы 929 адамды құрады. Содан бері маңызды дамулар мен құрылыс жұмыстары жүргізіліп, халық саны қарқынды түрде өсті.

Қазіргі заманғы даму

1960 жылдан бері көптеген өзгерістер болды: естелік зал, спорт және әлеуметтік клуб, үлкен аумақтағы жаңа мектеп ғимараттары, сондай-ақ медициналық пункт, дәріхана, шаштараздық және жергілікті дүкендер.