Кіріспе

Тасманиядағы таулар, Австралия. Тасмания таулары.

Батыс жағалау жотасы – Австралияның Тасмания аймағындағы Батыс жағалау аймағында орналасқан тау тізбегі. Бұл жота Франклин-Гордон жабайы өзендері ұлттық паркінің батыс және солтүстік бөліктеріне жақын жатыр. Аймақта Ред тауының геологиялық жағынан бай аймағын пайдаланатын көптеген кен орындары болған. Жанындағы бірнеше жоталар шығысқа қарай орналасқан: Инженер жотасы, Раглан жотасы, Элдон жотасы және Стихт жотасы, бірақ көбінесе олар батыс-шығыс бағытта созылса, Батыс жағалау жотасы Ред тауының жанартаулық доғасымен солтүстік-оңтүстік бағытта жүреді. Аймақ Hydro Tasmania су электр станцияларының су жиналатын алаптары, кен орындары, көлік жолдары және тарихи ескерткіштер сияқты әртүрлі жер пайдалану түрлерін қамтиды. Бұл жотада тіршілік еткен елді мекендердің арасында Горманстон, әзірге соңғысы болып табылады.

Географиялық ерекшеліктері

Бұл бірнеше факторлармен анықталады: Кинг өзені аңғарындағы және Тиндаллс айналасындағы мұздықтардың оңтүстікке қарай жылжу бағыты, сондай-ақ Батыс жағалау жотасының жалпы солтүстік-оңтүстік бағыты.

Өсімдіктер

Оуэн тауының, Лайелл тауының және Седжвик тауының етегі өрт пен ХХ ғасырдың басындағы қорыту фабрикаларынан шыққан түтін салдарынан қураған орман ағаштарының түптерімен жабылған. Куинстаун кен орындарындағы өндіріс жұмыстарына жақын орманның жойылғаны 1890 жылдардан бастап айқын байқалды және ХХ ғасырдың соңына дейін жалғасты. Рид тауының етегінде едәуір жасы бар Huon Pine ағаштары табылды. Өрт, кен өндіру және адамның түрлі әрекеттері салдарынан Батыс жағалау қатарындағы өсімдік аймақтарының көп бөлігі өзгертілген деп есептеледі, ал еуропалықтар келгеннен бері өзгермеген өсімдік қалдықтары өте сирек кездеседі. Осы қатардың шығыс жағы Фрэнклин-Гордон табиғи өзендері ұлттық паркінің батыс шекарасында орналасқан, сондықтан бұл жерлердегі орман жағдайы жақсырақ. Аймақтық орман шартнамасына (АОШ) сәйкес, оның бойында орманды сақтау аймақтары құрылған.

Тарих және зерттеу

Еуропалықтардың бұл жотаға жасаған алғашқы зерттеулерін зерттеушілер мен Сара аралындағы Маккуори порты жазалау орындасынан қашқан сотталғандар жүзеге асырды. Көбісі он тоғызыншы ғасырдың соңында болды, бірақ 1940 жылдарға дейін кейбір мемлекеттік карталарда "зерттелмеген", немесе "жеткіліксіз зерттеу", немесе осы сияқты сөздер кездесетін. Маккуори портынан көрінетін таулардың көпшілігі Чарльз Дарвиннің 19 ғасырдың соңында ұсынған идеяларын қолдаған және қарсыласқан адамдардың есімдерімен байланысты. Томас Батер Мур Дарвин, Гейки және Рид, сондай-ақ Тиндалл жотасын атады. Чарльз Гулд 1860-1862 жылдар аралығында Мерчисон, Седжвик, Лайелл және Оуэн деп атады; ал Хаксли мен Жукс кейінірек аталды. Тиндаллда, Дарвин және Жукс тауларында өте шағын кеншілердің қоныстары болды, сонымен қатар басқа жерлерде қысқа мерзімге шағын лагерьлер орналасқан болуы мүмкін. Линда аңғарындағы Линда, бұл жотадағы аңғарда халық тұратын жалғыз белгілі бір жер болып табылады. Куинстаун Куинс-Ривер аңғарында, Оуэн тауының батыс немесе Лайелл тауының оңтүстік-батыс беткейінде орналасқан және іс жүзінде тау жотасының 'сыртында' жатыр.

Тау-кен өндірісі

Тасманияның Тау-кен департаменті (соңғы жүз жылда әртүрлі атаулармен) Тасманияда кездесетін минералдар туралы нұсқаулықтар жариялап келді. Олардың көпшілігі Батыс жағалау аймағында табылады, оларға Барий, Мыс, Алтын, Пирит, Күміс, Цинк кіреді. Дарвин тауының және Жукс тауының жоғарғы бөліктерінде көбінесе қысқа мерзімді ғана жұмыс істеген кен орындары бар. Лайл тауының ортаңғы беткейлерінде (солтүстік, батыс және оңтүстік жақтарында) және Ред тауының ортаңғы және жоғарғы беткейлерінде ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген кендер болды. Уақыт өте келе, аталған таулардың беткейлерінде минералдарды іздеу жұмыстары жүргізілген. Соңғы онжылдықтардағы табиғатты қорғау шаралары Лайл тауындағы зиянды қайталамау үшін осы қызметке ерекше шектеулер қойды. Сезімтал аймақта кен өндіруге болатынын көрсететін жақсы мысал – тау тізбегінің солтүстік жағында орналасқан Хенти алтын кеніші.

Су бөгеттері

Тасманияның батыс жағалауы су электр энергиясын өндіру үшін бөгет салу жоспарларына әрқашан қызығушылық тудырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кинг өзені осы мақсатта зерттелді. Содан кейін 1950-жылдары және 1960-жылдардың басында HEC алғашқы сараптамаларын жүргізді. Пиман су электр станциясы жобасының жоғарғы бөлігі Батыс жағалау тауларының бір бөлігін бөгеді, ал HEC бөгет салу жобасының соңғы, ірі жобалары Хенти және Кинг өзендері жобалары болды.

Пайман өзені жобасы

Пайман өзенінің электр энергиясын өндіру жобасы Батыс жағалау жотасынан басталатын өзендерді тоғандауды қамтыды. Бұл жоба Гордон өзені жобасын жалғастырды және Франклин өзені жобасымен ауыстырылуы тиіс болған, бірақ шындығында Кинг және Хенти өзендері жобалары іске асырылды. Құрылыс 1974 жылы басталды және 1987 жылы аяқталды. Жобаға Мурчисон, Макинтош және Пьеман өзендеріндегі тоғандар кірді. Гидроның негізгі құрылыс қаласы және әкімшілік орталығы Тулла болды. Макинтош тоғаны мен электр станциясы Тулланың солтүстігінде, ал Мурчсон тоғаны мен көлі оңтүстігінде орналасқан. Үшінші тоған – Бастиан тоғаны Розеберидің солтүстігінде, ал Рис тоғаны батысқа қарай, Коринна қаласына жақын жерде салынды.

Кинг өзені жобасы

Кротти бөгеті – Хаксли және Жукс таулары арасындағы Кинг өзенінде орналасқан, 82 метрлік биіктіктегі Hydro Tasmania бөгеті. Дарвин бөгеті – Дарвин тауының етегіндегі құйма бөгет. Екі бөгет те 54 шаршы километрлік Бёрбери көлінің су сақтау аймасын қамтиды.

Көлік

Батыс жағалау аймағына алғашқы қол жеткізу жаяу немесе теңіз арқылы жасалды. Темір жолдар аймаққа жолдардан гөрі әлдеқайда ертерек салынды. Хобарттан келген жол 1930 жылға дейін, ал солтүстік жағалау 1960 жылға дейін жалғанбады.

Жолдар

Линда аңғарындағы Батыс жағалау жотасы арқылы өтетін Лайелл тас жолының жалғасы 1930 жылдарға дейін салынбаған. Квинстаундан Кроттиге (немесе дәлірек айтқанда Линчфорд аймағына) дейінгі жол, 1980 жылдары "Гидро" компаниясы "Кинг өзені" су электр станциясы жобасының аясында "Маунт Жукс жолы" деп салынды. Бұл жол Маунт Жукс тауының солтүстік жағындағы Кинг өзенінің шатқалынан жоғары өтеді. "Гидро" компаниясы Энтони электр станциясын салу кезінде салған Энтони жолы да жотаның солтүстік бөлігінен өтеді, сонымен қатар Тиндаллз көліндегі Вествуд, Селина және Джулия мұздық көлдеріне қол жеткізуді қамтамасыз етеді.

Құрылыс орындары

Қазіргі уақытта тіркелген әуежай ретінде қызмет көрсетілмейтін болса да, Квинстаун әуежайы (1960 және 1970 жылдары жұмыс істеген) қаланың батыс жағындағы ең жақын әуе қызметі көрсету орны болып табылады. Страхан әуежайы – ең жақын тіркелген әуежай. Гидро Тасмания және кен байлықтарын іздеу жұмыстары үшін аймақ бойынша көптеген уақытша тікұшақтарға қону алаңдары пайдаланылған, бірақ олардың тізімі белгілі емес.

Жаяу жүру жолдары

XIX және XX ғасырларда көптеген тарихи жаяу жолдар салынды; кейбіреулері бүгінге дейін сақталған, ал кейбіреулері қалың өсімдіктермен жабылып кеткен. Бұл жолдарды жасағандардың ең белгілісі – Томас Батер Мур. Ол көптеген географиялық нысандарға ат қойды, оның ішінде Стрехан тауы, Тюро төбелері және Тоффт өзені бар.