Кіріспе

Американың орталық-солтүстік аймағының ағылшын тілі – АҚШ-тың жоғарғы орталық-батысында пайда болған американдық ағылшын тілінің диалектісі немесе қалыптасу үстіндегі диалектісі. Бұл аймақ шамалы бөлігімен Шығыс Көлдер аймағындағы жеке дамыған Ішкі Солтүстік диалектісімен шектеседі. Егер Солтүстік Орталық аймақтық диалектін анықтауда қатаң "cot-caught" бірігуі қолданылса, ол Мичиганның жоғарғы түбегін, Висконсиннің солтүстік шекарасын, Миннесотаның жартысын, Оңтүстік Дакотаның солтүстік бөлігін және Солтүстік Дакотаның басым бөлігін қамтиды. Әйтпесе, бұл диалектінің аумағы бүкіл Миннесота, Солтүстік Дакота, Оңтүстік Дакотаның көп бөлігі, Солтүстік Айова және Висконсиннің шығыс жоталары мен жазықтарын қоспағанда, барлық аймағын қамтуы мүмкін.

Тарих және география

Бұл аймақта монофтонгтардың пайда болуы кейде 19-шы ғасырдың соңында Скандинавия және Германиядан осы солтүстік штаттарға қоныс аударудың жоғары деңгейімен байланысты болады. Лингвист Эрик Р. Томас бұл монофтонгтардың тілдердің қарым-қатынасы нәтижесі екенін айтады және олардың кездесетін басқа аймақтарда басқа тілдердің де әсері болған, мысалы, Пенсильвания "голландтарының" аймағы сияқты. Басқаша пікір бойынша, монофтонгталды варианттар тарихи сақталуды көрсетеді, себебі ағылшын тілі тарихында ортаңғы дауыстылардың дифтонгизациясы салыстырмалы түрде жаңа құбылыс болған сияқты, соңғы бірнеше ғасырларда пайда болды және Ұлыбританияның барлық диалектілеріне әсер етпеді. Бұл аймақта естілетін монофтонгтар шотланд-ирландтық немесе осындай формаларды сақтайтын басқа британдық диалектілердің ықпалынан туындауы мүмкін. Монофтонгтардың канадалық ағылшын тілінде де кездесуі осы пікірді қолдайды, себебі шотланд-ирландтық тілі Канадада маңызды ықпал еткені белгілі. Мичиганның Жоғарғы жарты аралында (жергілікті атауы және кейде суб-диалектісі "Йопер" деп аталады, ол "Жоғарғы жарты арал" деген "U.P." аббревиатурасынан шыққан), Мичиганның Төменгі жарты аралының көптеген солтүстік аймақтарында және Солтүстік Висконсинде тұратын адамдардың көпшілігі фин, француз канадалық, корн, скандинавиялық, неміс және/немесе американдық индейлер тегінен шыққан. Солтүстік Орталық диалекті сол аймақтардың тілдерімен және Канадамен тығыз байланысты болғандықтан, басқа аймақтардан келген адамдарға оны түсіну қиын болуы мүмкін. АҚШ-қа көшіп келген финдердің шамамен жартысы Жоғарғы жарты аралда қоныстанды, ал кейбіреулері Миннесотаға көшіп келген скандинавиялықтарға қосылды. Тағы бір суб-диалект Оңтүстік Орталық Алясканың Матануска-Суситна аңғарында қолданылады, себебі ол 1930 жылдары (Ұлы депрессия кезінде) Солтүстік Орталық диалект аймағынан келген иммигранттармен қоныстандырылды.

Ішкі сорттар

Солтүстік Орталық "диалект аралдары" Алясканың оңтүстік-орталық бөлігіндегі Матануска-Суситна аңғарында кездеседі, себебі 1930 жылдары Мичиган, Миннесота және Висконсин штаттарынан көптеген қоныс аударушылар келді. Мичиганның Жоғарғы түбегінде сөйленетін "Yooper" ағылшын тілі және Миннесотаның Месаби темір кені аймағында сөйленетін темір кені ағылшын тілі – Солтүстік Орталық диалектісінің күшті нұсқалары болып табылады, оларға жиырмасыншы ғасырдың басында сол аймақтарға келген фенно-скандинавиялық иммигранттардың ықпалы зор болды. Темір кені ағылшын тілі кейде "Rayncher" ағылшын тілі деп аталады ("Ranger" сөзінің көзбен жазылған түрі).

Жоғарғы жарты арал ағылшынша

Мичиганның Жоғарғы түбегіндегі ағылшын тілі, сондай-ақ Висконсин штатының солтүстік-шығысындағы кейбір көршілес аймақтар, көбінесе U.P. немесе "Yooper" ағылшын тілі, немесе Йопанез деп аталады. Бұл Солтүстік Орталық аймақтың бір түрі, ал аймаққа фин тілінде сөйлейтін иммигранттардың қосымша әсері бар. Дегенмен, соңғы зерттеулерге сәйкес, жас сөйлеушілер жақын жердегі Стандартты Канада ағылшын тіліне көбірек ұқсап келеді. Бұл акцентті "Прайридегі үйлесім" радио бағдарламасындағы көптеген екінші рөлдерден, әсіресе Сью Скотттың дауыстаған кейіпкерлерінен естіуге болады. Ол "New in Town" фильмінде де байқалады.