1350-1700 жылдар аралығындағы ағылшын тілінің дауыстық өзгеруі
Great Vowel Shift
Ағылшын тілінде 14-17 ғасырларда болған үндік өзгерістер – Ұлы дауыстық ығысу. Тіл біліміндегі маңызды өзгеріс, ағылшын жазуының қалыптасуына әсер етті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын тіліндегі айтылудың өзгеруі 1350 және 1700 жылдар аралығында
Pronunciation change in English between 1350 and 1700
Ұлы дауыстылар ауысуы – ағылшын тілінің айтылуындағы өзгерістердің сериясы, ол негізінен 1400 және 1700 жылдар аралығында Англияның оңтүстігінде басталып, қазіргі күні ағылшын тілінің барлық диалектілеріне тиімді әсер етті. Осы дауыстылардың ауысуы арқылы орта ағылшын тіліндегі барлық ұзын дауыссыздардың айтылуы өзгерді. Кейбір дауыссыз дыбыстар да өзгерді, әсіресе үндемегендері; «Ұлы дауыстылар ауысуы» термині кейде осы дауыссыз өзгерістерді де қамтиды. Ағылшын тілінің орфографиясын стандарттау 15 және 16 ғасырларда басталды; Ұлы дауыстылар ауысуы – ағылшын тілінің орфографиясының қазіргі айтылудан айтарлықтай өзгеше болуының басты себебі. Ұлы дауыстылар ауысуын алғаш рет Дания лингвисті және ағылшын тілі маманы Ото Джесперсен (1860–1943) зерттеді және осы терминді ұсынды.
The Great Vowel Shift was a series of changes in the pronunciation of the English language that took place primarily between 1400 and 1700, beginning in southern England and today having influenced effectively all dialects of English. Through this vowel shift, the pronunciation of all Middle English long vowels were changed. Some consonant sounds also changed, particularly those that became silent; the term Great Vowel Shift is sometimes used to include these consonantal changes. The standardization of English spelling began in the 15th and 16th centuries; the Great Vowel Shift is the major reason English spellings now often deviate considerably from how they represent pronunciations. The Great Vowel Shift was first studied by Otto Jespersen (1860–1943), a Danish linguist and Anglicist, who coined the term.
Себептер
Ұлы дауыстылар ауысуының себептері белгісіз және ғалымдардың қызу пікірталастарының нығаны болды; әзірге нақты келісімге қол жеткізілген жоқ. Ең ірі өзгерістер 15- және 16-ғасырларда орын алды, олардың бастауы кем дегенде ішінара фонетикалық. Халықтың көші-қоны: Бұл ең қабылданған теория; кейбір ғалымдар Англияның шығысы мен орталық аймақтарынан Англияның оңтүстік-шығысына қара өлімнен кейін халықтың жылдам көшіп келуі Лондон тұрғындарының өзге ағылшын қалаларынан келген көшпендерден сөйлеуін дауысты жүйесін өзгерту арқылы ажыратуға мәжбүр еткен диалектілердің қақтығысын тудырды деп санайды. Француз тілінен алынған сөздер: Тағы бір топ ғалымдар француз тілінен алынған сөздердің көптеп енуі осы ауысудың маңызды факторы болды деп есептейді. Орта таптың гиперкоррекциясы: Кейбір ғалымдар орта тап арасында француз тілінің беделінің артуына байланысты (мүмкін, сол кезде ағылшын аристократиясының француз тілінен ағылшын тіліне өтуімен байланысты), гиперкоррекция процесі француз тілінің дұрыс емес имитациясынан туындаған дауыстылардың айтылуына әкеп соққан ауысуды бастауы мүмкін деп тұжырымдайды. Франциямен соғыс: Қарсы пікір бойынша, Франциямен соғыс және жалпы французға қарсы көңіл-күй ағылшын тілін француз тілінен ерекшелендіру үшін әдейі гиперкоррекция жасауға себеп болды.
The causes of the Great Vowel Shift are unknown and have been a source of intense scholarly debate; as yet, there is no firm consensus. The greatest changes occurred during the 15th and 16th centuries, and their origins are at least partly phonetic. Population migration: This is the most accepted theory; some scholars have argued that the rapid migration of peoples to the southeast of England from the east and central Midlands of England following the Black Death produced a clash of dialects that made Londoners distinguish their speech from the immigrants who came from other English cities by changing their vowel system. French loan words: Others argue that the influx of French loanwords was a major factor in the shift. Middle class hypercorrection: Yet others assert that because of the increasing prestige of French pronunciations among the middle classes (perhaps related to the English aristocracy's switching from French to English around this time), a process of hypercorrection may have started a shift that unintentionally resulted in vowel pronunciations that are inaccurate imitations of French pronunciations. War with France: An opposing theory states that the wars with France and general anti French sentiments caused hypercorrection deliberately to make English sound less like French.
Жалпы және келтірілген дереккөздер
Интернетте фонетиканы оқу. (Ұзақ дыбысты дауыс үндері туралы талқылау үшін 2-томды, 594–713 беттерді қараңыз)
Studying Phonetics on the Net. (See vol. 2, 594–713 for discussion of long stressed vowels)