Кіріспе

Жануарларда бұйра жүн немесе қауырсынды пайда ететін генетикалық мутация. Рекс мутациясы – сүтқоректілерде жұмсақ, бұйра жұнды тудыратын генетикалық өзгеріс. Бұл эффекттер шаш топтарының құрылымы мен жеке шаштың көлденең қимасының өзгеруіне байланысты. Рекс түктері ерекше, бірақ мысықтарда, егеуқұйрықтарда, қояндарда, жылқыларда және иттерде кездеседі (және сақталған). Мутациялар сирек және спонтанды түрде әртүрлі гендерде және генетикалық реттеуші құрылымдарда пайда болады. Генетикалық факторлардың алуан түрлілігі түк қалыңдығы мен тығыздығының, сондай-ақ түк ұзындығының өзгеруіне әкеледі. Ұқсас мутация құстардың қауырсындарына да әсер етуі мүмкін.

Мысықтар

Халықаралық деңгейде танылған төрт негізгі рекс мысық тұқымы бар: Корнуолл рексі, Девон рексі, Лаперм және Селькирк рексі. Рекс тұқымдарын кейде "пудль мысықтары" немесе "пудлециттер" деп атайды, бұл иттің тобының бұйра жамылғысынан алынған лақап. Рекс жамылғысы бар, сирек кездесетін, жақсы танылмаған немесе дамып келе жатқан тұқымдар да бар, олардың ішінде неміс рексі, Урал рексі, Теннесси рексі, Тасман рексі тобы және Скоукум. Мэн-кун мен парсы мысықтарында, сондай-ақ Огайо рексі, Орегон рексі және Калифорния рексі сияқты табиғи түрде өсірілген мысықтарда спонтанды рекс нұсқалары да байқалды, бірақ осы түрлерді дамытуға немесе тануға айтарлықтай күш жұмсалмады және көпшілігі жойылып кетті. Теннесси рексі – 2004 жылы Франклин Уиттенбург тапқан, табиғи мутация нәтижесінде пайда болған мысық тұқымы. Рекс тұқымдары сыртқы түрі жағынан әртүрлі болады, Корнуолл рексінің әдемі, жіңішке дене бітімінен бастап, ірі, тығыз және сүйегі ауыр Селькирк рексіне дейін. Олардың әрқайсысы ортақ атадан тумаған, жеке мутация нәтижесінде пайда болған. Әр мутация шаш түбіршіктерінің қалыпты дөңгелек пішінінің орнына, овалды пішінде болуына себеп болады, нәтижесінде шаштар тік өспей, иіліп өседі. Көптеген басқа спонтанды рекс мутациялары да пайда болды және кейбіреулері негізгі төрт тұқыммен бір генге ие екені анықталды. Мысалы, голланд рексі сияқты кейбір мутациялар басқарылуы қиын немесе тартымсыз жүнді болғандықтан тұқым ретінде дамытылмады. "Рекс" атауы қоян шаруашылығынан алынған, себебі алғаш дамытылған рекс мысық тұқымы – Корнуолл рексінің жүні рекс қоянның жүніне ұқсас, ол тек астыңғы жүнді қамтиды және сыртқы қабатты қамтимайды.

Қоян

Рекс қоянның ішінде үлкен әртүрлілік бар. Олар өте тығыз және қысқа түкті сорттардан (Standard Rex) ұзын және иілімді түкті сорттарға (Astrex) дейін өзгеріп отырады. Рекс қоянды 1919 жылы Аббе Гилле спонтанды мутациядан пайда болған түр ретінде енгізді. Келесі рекс қоян 1926 жылы Германияның Любек қаласындағы шаруаның қорасында табылды. Бұл сорт бастапқыда Deutsch Kurzhaar деп аталды және r2 (dek) геніне байланысты пайда болды. 1927 жылы француз селекционері мадам дю Баридің қорасында, Гималай қояндарының (ch) жанкүйері, тағы бір қысқа түкті қоян табылды. Бұл сорт Норманн Куржаар деп аталды және r3 (nok) геніне байланысты пайда болды. Рекс қоянның үш генетикалық түбірінің ішінде r1 геніне байланысты пайда болған түрі әуесқойлар арасында ең танымал және автосомдық рецессивтің қарапайым Мендель мұрагерлік үлгісіне ие. Ол кезде басқа белгілі гендермен байланысы болмады, бірақ кейіннен ол r2 сияқты байланыс тобында екені анықталды. r1 және r2 фенотипі – мүлдем қалыпты түк, бірақ r1 немесе r2 ғана қысқа түк пен иілімді кірпіктерді тудырады. Әр геннің фенотипі бірдей болғанымен, байланыс қашықтығы кейін анықталды.