Кіріспе

Нил жыланы — Уильям Каслдың 1953 жылғы американдық Technicolor тарихи оқиғалар фильмі. Оны Сэм Кацман продюсерлік еткен, ал режиссерлігін Уильям Касл жүзеге асырған. Фильмде Ронда Флеминг, Реймонд Бёрр, Уильям Лундиган және Майкл Ансара түскен. Актриса Джули Ньюмар (Жули Ньюмейер деп тізілген) алғашқы рөлінде тек алтын бояумен (және 1950-жылдар басындағы стильдегі алтын матадан жасалған бикинимен) киінген экзотикалық биші болып көрінеді. Сондай-ақ, Луцилий рөлінде Уильям Лундиган және Октавиус рөлінде Майкл Фокс ойнаған.

Сюжет

Фильм 44 жылға дейін, Юлий Цезарь қаза болғаннан кейін басталады және Мысыр патшасы Клеопатраның (Флеминг) және римдік генерал Марк Антонийдің (Бурр) арасындағы қарым-қатынасты баяндайды. Люцилий бұрын Юлий Цезарьмен бірге Мысырға сапар шегіп, Цезарь мен Клеопатраның махаббатының куәсі болғандықтан, Клеопатраның жеке мақсатына жету үшін ер адамдарды өз қалауынша пайдалану шеберлігіне ие әйел деп санайды. Осы жағдайда, ол Марк Антонийді Римнің патшайымы болуға және Цезарьдың ұлын Рим империясының билеушісі етуге көндіруді көздейді. Осы уақытта Люцилий Клеопатраның Антонийді той-думандар мен зәулімдікпен әуелендіріп жатқанын, ал Мысыр халқы аштық пен кедейлікте күресіп жатқанын байқайды. Люцилий алаңдаушылығын Клеопатраға жеткізгенде, ол оны өз жағына тарту үшін сүйкімдеуге тырысады, бірақ әрекеті сәтсіз аяқталады. Клеопатра Антонийді барлық наразылықтың себебі оның кіші қарындасы Арсиноя екендігіне сендіреді, ал Люцилий оған қарсы жорыққа жіберіледі, онда Арсиноя (тарихи деректерге сәйкес келмейтіндей) қаза табады. Люцилий Клеопатраның сарбаздарынан жарақаттанып, одан да күдікпен оралады және құрметті тұтқын ретінде өз бөлмесіне қамалады. Антоний одан әрі той-думандар мен ішімдікке беріліп, (айтылмаса да) Клеопатрамен дене жақындығына түседі. Бірақ Антоний Римге деген міндеттерін орындамағанын, әсіресе биліктегі үштік кеңестің мүшесі ретіндегі рөлін орындамағанын түсінеді. Клеопатра оны Римді жаулап алып, оны патша, өзін патшайым етіп, Цезарьдың ұлын Римнің келесі абсолютті билеушісі ету үшін пайдалануды жоспарлап отырғанын біледі, бірақ римдіктер мұндай жағдайды қабылдамайтынын сезеді. Сондықтан ол Люцилийге қашуға рұқсат береді және Октавиусқа Мысырда болып жатқан жағдайды хабарлау үшін Римге оралуын тапсырады. (Элизабет Тейлордың нұсқасынан айырмашылығы, бұл Клеопатра Антонийге шын сүйіспеншілікпен қарамайды, ол оны тек бір қадам ретінде пайдаланады). Біраз уақыттан кейін Октавиус римдік әскерін Мысырға әкеліп, осы бастама көтерілісті басып тастауға тырысады. Фильмде Антоний Клеопатраның сарайында қалып, сүйікті Римге қарсы египеттік әскерге жетекшілік етуден бас тартады. Октавиус жақындағанда Антоний өзін-өзі пышақтап жараланады, Люцилий сарай қақпаларын бұзып, өліп бара жатқан Антонийді Клеопатраның бөлмесіне жеткізеді. Клеопатраның барлық армандарының күйреуіне ұшырағанын сезіне, ол жыланның уытын ішіп өзіне-өзі қол жұмсайды. Осылайша фильм Клеопатраның өлімін көрсетпей аяқталады.

Өндіріс

1951 жылғы қарашада Кацман Х. Райдер Хаггардтың «Клеопатра» романы негізінде фильм түсіретінін жариялады. Бұл Колумбия студиясында түсірілген сегіз фильмнің бірі болды, соның ішінде Пауль Хенридпен бірге «Пираттардың ханзадасы», «Вавилон құлдары», «Кайродан Суэцке», «Джек Макколл», «Десперадо», «Жолбасшы», «Бағдаттың сиренасы» және «Калкутта оты» кіретін. 1952 жылғы мамырда Кацман фильмнің тамызда басталатынын айтты. Бірақ ол 1953 жылға дейін түсірілмеді, ол Уильям Каслдың Универсал студиясында бірнеше жыл жұмыс істегеннен кейін Колумбияда түсірген алғашқы фильмі болды. Каслдың сөзіне қарағанда, Кацман режиссерге бұл оның ең жосперлі жобасы екенін айтқан. Касл фильмді «2 жыл дайындалды» деп сатқан, бірақ шындығында Кацман оны туралы екі жыл бойы әңгімелеген. Каслдың пікірінше, дұрыс жарнамалық мәтін «2 жыл әңгімелесуде. Он бес күн түсіруде» болуы керек еді. Шілде айына қарай Ронда Флеминг пен Уильям Лундиган басты рөлдерге келісім берді. Фильмнің атауы, көрінеу, Шекспирдің «Антоний мен Клеопатра» пьесасының бірінші актісінің бесінші көрігінен алынған. Фильмнің бюджеті өте төмен болды. Ол Рита Хейворттың «Саломе» фильмінен қалған декорацияларда түсірілді. Бір эпизодта Мысыр құмы арқылы көлік алыстағы құм төбесіне қарай шапқанда бейнеленген, оның артында пирамида көрінеді. Бұл композицияның (басқалары сияқты) матты түсірілім екені анық көрінеді: фондағы пирамида – қосылған сурет, ал құм төбесі түсірілім және матты түсірілім арасындағы біріктіруді жасырады. Фильмнің басқа эпизодтарында Ронда Флемингтің Клеопатра рөлінде 1950 жылдары танымал болған «пулядан жасалған бюстгальтер» кигені анық көрінеді, ал египеттік бишілер сол дәуірдің бикинилерін киеді.