Кіріспе

Жоғарғы Демерара-Бербис аймағының қаласы және аймақтық орталығы, Гайана.

Боксит компаниясы

Коммерциялық боксит өндірісі Линденде жүз жыл бұрын басталды. 1916 жылы Demerara Bauxite Company Limited, DEMBA деп белгілі, Канаданың Алюминий компаниясының еншілес компаниясы бокситті өндіру, өңдеу және сату мақсатымен құрылды. Бұл алғашқы жоба астана Джорджтаунның оңтүстігіндегі Демерара өзенінің жағасында орналасқан. Сол кезде аймақта Висмар, Гайана Висмар және Кристианбург аудандарынан басқа елді мекендер болған жоқ. Компанияның операциялық орталығы болған Маккензи қаласының аты 1913 жылы алғаш рет аймақты зерттеп, боксит іздеген шотланд тегіндес американдық геолог Джордж Бэйн Маккензидің құрметіне берілген. 1914 жылы ол қайта оралды, кен өндіру үшін жер сатып алып, Үш достар кенішінің жанындағы өзен жағасында пайдалануға арналған бірнеше 45 тонналық ағаш баржаларын салды – ол кездегі алғашқы кен орны болды. Бастапқыда боксит қазықтармен, балталармен және мул бағытталған арбалармен қазылып алынды. Боксит шикі түрінде баржаларға тиеліп, өзен арқылы Жоржтаун портының ортасында тұрған кемелерге сүйретілді. Осы жылдар ішінде DEMBA кенді ұсақтау, сұрыптау, жуу, кептіру, сақтау және тиеуге арналған жабдықтарды ғана емес, сонымен қатар тұрақты жергілікті және шетелдік жұмысшыларды орналастыруға арналған тұрғын үйлерді де құрды. Сонымен қатар, машина жасау шеберханасы, ағаш өңдеу шеберханасы және электр шеберханасы, электр энергиясын өндіру және тарату жүйесі, ішуге жарамды сумен жабдықтау және аурухананы қамтитын қосымша қызметтер кешені дамытылды. Осы өндірістік, әлеуметтік және физикалық инфрақұрылымның нәтижесінде азық-түлік пен қосалқы бөлшектерді боксит қоғамдастығынан тыс көздерден алатын шағын қалашық – Маккензи құрылды. Ел экономикасының маңызды секторларын бақылау саясатын ұстана отырып, Гайана үкіметі 1971 жылдың 15 шілдесінде DEMBA активтерін мемлекеттік меншікке алды және оны «Гайана боксит компаниясы» (GUYBAU) деп аталатын компаниямен алмастырды. Боксит өнеркәсібін дамыту компаниясы (BIDCO) 1976 жылы Джорджтаунда боксит өнеркәсібінің холдингтік компаниясы ретінде құрылды. 1975 жылдың 1 қаңтарында осындай ұлттандыру актісі Бербицедегі серіктес компания – Рейнольдс Металл Компаниясын – Бербице Майнинг Ентерпрайз Лимитед (BERMINE) компаниясына айналдырды. Гайана үкіметі негізгі акционер ретінде боксит активтерін мемлекеттік меншікке алу шарасы тығыз байланысты бірлік құруға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, GUYBAU және BERMINE функцияларын біріктіру экономикалық тұрғыдан тиімді болды. Бұл боксит өндіру және өңдеу қызметінде қаржылық, материалдық және адам ресурстарын оңтайлы бөлуге мүмкіндік берді. Нәтижесінде екі компания 1977 жылдың қазанында Guyana Mining Enterprise Limited (GUYMINE) деген атпен біріктірілді. Компаниялар Berbice Operations және Linden Operations деп бөлінді. Linden Mining Enterprise 1992 жылдың маусымында құрылды, осы кезде үкімет GUYMINE-ді тарату туралы жарлыққа қол қойды және Berbice Operations және Linden Operations компанияларын жекелендірілген компанияларға айналдырды. Berbice Operations бастапқы атауына – Berbice Mining Enterprise Limited (BERMINE) – қайта оралды, ал Linden Operations Linden Mining Enterprise (LINMINE) деп қайта аталды. LINMINE үш жылға (1992–1995) MINPROC деп белгілі Австралиялық компанияның басқаруына берілді. Линденді құрайтын үш ауыл бұрын Висмар, Маккензи және Кристианбург деп белгілі болған, бірақ 1970 жылы сол кездегі президент Линден Форбс Сампсон Бернхэм, сондай-ақ Форбс Бернхэм деп те белгілі болған, оларды Линден деп аталатын қалашық ретінде қайта атап, біріктірді.

Линден мұражайы

Линденнің орталығында Линденнің әлеуметтік-мәдени мұра мұражайы орналасқан. Мұражай Линден қауымының мәдениеті мен мұрасына қатысты артефакттар мен суреттерді көрсетеді.

Қара Қара тұрғын үй бағдарламасы

Қара Қара тұрғын үй кешені – Линденнің орталық бөлігінде, Радужный Сити мен Ескі Қара Қараның арасында, Сосдайк-Линден тас жолының солтүстігінде орналасқан шағын ауыл. Линденнің 10-шы аймағында боксит кенінің кең ауқымды өндірілісі нәтижесінде бірнеше көк көлдер пайда болды. Ең танымал және қолжетімді көл – Қара Қара көк көлі, көптеген туристер мен жергілікті тұрғындарды демалысқа арналған тамаша орын ретінде тартады. Маккензи бастауыш мектебі Қара Қарада орналасқан және жергілікті балаларға, сондай-ақ Радужный Сити, Ескі Қара Қара сияқты көршілес ауылдарға қызмет көрсетеді. Қара Қара футбол алаңы (немесе Қара Қара стадионы) күннің ыстығы басылғанда, балалар мен жас жігіттердің футбол ойнау үшін жиналатын орын. Қара Қарадағы орта мектеп жасындағы балалар Маккензи орта мектебіне қатысады.

Кристиансбург су дөңгелегі

1895 жылы шотланд инженері Джон Даглиш Паттерсон осы өте үлкен темір дөңгелекті ағаш кесу жабдылысының басқы қозғалтқышы ретінде орнатты. Ағаш кесу зауыты бұзылып, жайылды, бірақ су доңғалағы Линден аймағындағы мол табиғи ресурстарды пайдалану үшін ағаш өнеркәсібінің қалай механикаландырылғанының мысалы ретінде сақталды.

Глюк аралы

Глюк аралы – Есекибо өзеніндегі Рокстоун жанында орналасқан, адам тұрмайтын арал. Ол Есекибо сағасынан шамамен 70 км қашықтықта жатыр. Арал экологиялық туризм орталығы болып табылады, себебі онда түрлі құстар, жануарлар мен флора кездеседі. Мұнда Victoria Regia су лилиясының гүлдегенін тамашалауға болады, оның бір метрден асатын алып жапырақтары көлдерде, жасыл шұбар ортада су бетінде жүзеді. Бұл Джорджтауннан осы табиғи құбылысты табиғи ортасында байқауға болатын ең жақын жер. Австралия және Еуропа ғалымдары осы өсімдікті зерттеу үшін әлемнің осы бөлігіне келеді. Түнде ірі каймандарды, ал таңертеңгісін алып су құйрықтарын көруге болады. Екі қысқа сарапшылық миссиядан кейін 200-ге жуық құс түрі анықталды, оның ішінде аралар, түрлі түлкіқұйрықтар мен қасқырқұйрықтар бар.

Линденнің алауыздығы

1964 жылы Висмарда Висмар қырғыны болды, онда үнді азшылығына бағытталған тәртіпсіздіктер мүліктің кең ауқымда жойылғандығына әкелді. Тәртіпсіздіктер 20 мамырда басталды, 25 мамырда адам өлтіруге ұласты, ал 26 мамырда британдық әскерлер келгенге дейін осы жағдай жалғасты. Осы кезеңде екі жүзден астам үй өртеніп, елуден астам адам физикалық шабуылға ұшырады, оның ішінде кем дегенде жеті зорлау оқиғасы тіркелді. Қырғын бес адамның өмірін қиды: 25 мамырда Висмардың үндістандық тұрғындары Р. Хан мен П. Миргин, сондай-ақ, тонаушы деп күдіктелген Г. Инглиш қаза тапты. Б. Уортон 27 мамырда өрттен, ал И. Бриджвотер 28 мамырда қаза тапты. Висмар қырғыны Висмардағы үнді халқының санын азайтты; қырғынға дейін олардың саны 3000-ға жуық деп есептелді. Көтерілістен кейін 3000-нан астам үндістандық эвакуацияланғандықтан, келесі шілдеде бұл көрсеткіш шамамен 300-ге дейін төмендеді. Висмар қырғынының себебі 1964 жылы Гайанадағы саяси және этникалық шиеленістің жалпы жағдайы болды. Африка текті бір жұп өлтірілді. Африка текті жұп өлтірілген деген қауесет Висмар қырғынының бастауы болды деп саналады. Кеме жарылған кезде тірі қалған тридцать үш адамның көпшілігі осы жағдайды бастан өткерді. "Сан Чэпмен" Хорадиядан шыққаннан кейін жарылып кетті, сондай-ақ, бірнеше шіріген денелер де Хорадияда жерленді. Қырық үш адамның қаза болуымен "Сан Чэпмен" кемесінің афеті – Гайана тарихындағы ең көп адамдық шығынға әкелген оқиға. Құрбандардың көп бөлігі Линден қаласының тұрғындары болды, олар Джорджтауннан Демерара өзені арқылы үйлеріне қайтып бара жатқан еді. 1966 жылы Линден-Создайк тас жолы салынар алдында бұл сапар үшін өзен жиі қолданылатын. Жарылыс бомбадан болған, бірақ жауапты тұлғалар мен қолданылған жарылғыш заттардың түрі әлі белгісіз, бұл бомбалау туралы көптеген теорияларға әкелді.