Кіріспе
Хорватия саясаткері Анте "Мико" Трипало (16 қараша 1926 – 11 желтоқсан 1995) – югославиялық хорват саясаткері. Ол Хорватия көктемінің белсенді қатысушысы болды, бұл қозғалыс СФР Югославия құрамындағы Хорват ССР-ның автономиясын кеңейтуді мақсат еткен.
Ante "Miko" Tripalo (16 November 1926 – 11 December 1995) was a Yugoslavian Croatian politician. He was one of the members of Croatian Spring, a movement for higher level of autonomy of SR Croatia within SFR Yugoslavia.
Өмірбаян
Синьж қаласының маңындағы бай шаруалар отбасының ұлы болған ол 1941 жылы Югославия Коммунистік Жастар Одағына және Иосип Броз Титоның партизандық отрядына қосылды. Соғыс жылдарында 8-ші Далматин корпусының комиссары болды. Кейін Югославия Коммунистік партиясына мүше болып, қатарында өсіп, Югославиядағы маңызды лауазымдарға ие болды. Бірте-бірте Трипало Югославиядағы екінші буын коммунистік басшылардың қатарына көтеріліп, танымал болды. Олар Титоның иәлігімен 1960 жылдардың соңында түрлі экономикалық және саяси реформаларды енгізуге тиіс болды. Трипало Савка Дабчевич-Кучармен бірге Хорватия Коммунистік партиясының жетекшілерінің біріне айналды. 1970 жылы Трипало мен Дабчевич-Кучар Хорватияның Югославия құрамында кеңірек автономия алуын талап ететін жаңа партиялық бағдарлама ұсынды. Бұл бағдарлама көпшілік митингілер арқылы насихатталды, көп ұзамай халықтық қозғалысқа айналып, кейін «Хорватия көктемі» деп аталды. Дабчевич-Кучар мен Трипало сол кезде Хорватиядағы ең танымал саясаткерлер еді. Жаңа саясатқа партияның консервативті және Югославия Халық Армиясының өкілдері қарсы болды, сонымен қатар Хорватиядағы серб халқы көп шоғырланған аймақтарда этникалық шиеленістер тудырды. Бұл және хорват студенттерінің одан да радикалды талаптары Титоны 1971 жылғы желтоқсанда Караджорджевода өткен партия конференциясында Дабчевич-Кучар мен Трипалоға қарсы шығуға мәжбүр етті. Дабчевич-Кучар мен Трипало партиялық лауазымдарынан тез алынып, ақыры қоғамдық өмірден шеттетілді. 1989 жылы Хорватияда көппартиялық демократия орнағаннан кейін Трипало хорват саясатына оппозицияның жетекші тұлғаларының бірі ретінде қайта оралды. Ол «Хорватия көктемі» атты кітап жариялады, онда бұрын Маспок деп белгілі болған қозғалыс Прага көктемінен шабыттандырылып, сол сияқты жойылғанын мәлімдеді. Трипало мен Дабчевич-Кучар өздерін хорват оппозициясының нақты көшбасшылары деп есептеді, бірақ жеке партия құрудан бас тартты. Олардың орнына 1990 жылғы парламент сайлауында жетекшілік еткен, негізінен орташа ұлтшыл партиялардың кең коалициясын – «Халықтық келісім» коалициясын құруды бастады. Олардың үміттері сайлау заңдары ең күшті екі партияны ғана қолдағандықтан, тез арада сөнді. Олардың бірі – Хорватия Коммунистік партиясы, жақында Хорватияның Социал-демократиялық партиясы болып қайта аталды. Екіншісі, коммунизм мен Югославияға наразылықты, сондай-ақ серб ұлтшылдығының күшеюінен қорқуды пайдалана алатын Франьо Туджман басқаратын Хорватия Демократиялық Одағы еді. Коалиция үшінші орынды иеленді және тек бірнеше мандат ұтып алды. Бірнеше айдан кейін, 1990 жылдың күзінде Трипало мен Дабчевич-Кучар ақыры өз партиясын құруды бастады, ол кейін Хорватия Халық партиясы болып өсті. Келесі бірнеше жылда Трипало, әрқашан харизматикалық және танымал Дабчевич-Кучардың көлеңкесінде, ұзақ жылдар бойы серіктесінен алыстай бастады. Бұл 1992 жылдан кейін және Дабчевич-Кучардың парламенттік және президенттік сайлаудағы сәтсіздігінен кейін, ХДЗ ішіндегі қатал ұлтшыл фракцияның күшеюімен бірге болды. Трипало, Дабчевич-Кучардан айырмашылығы, Хорватияның оң жаққа қарай бұрылуынан және ХНС-тің оңшыл тенденцияларға қарсы тұрмауынан алаңдады. 1994 жылы ол ХНС-тен шығып, жаңадан құрылған солшыл партия – Хорватияның Социал-демократиялық әрекетіне (ASH) қосылды. Партия 1995 жылғы парламент сайлауында көзге түсе алмады.
Өлім
Трипало денсаулығы нашарлағаннан кейін бірнеше жыл өткен соң қайтыс болды.