Кіріспе

XIX ғасырдағы символизм қозғалысының қызметі мен оқиғалары Ресей символизмі – XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында үстемдік құрған интеллектуалдық, әдеби және көркем ағым. Ол Батыс Еуропа символизмінен тәуелсіз туындады және бөгделендіруді (дефамиларизацияны) және софиологияның мистикалық сипатын баса назар аударды.

Бейнелеу өнері

Мүмкін, ең маңызды орыс символизмі суретшісі Михаил Врубель болды, ол "Жын отырған" (1890) атты үлкен мозаика сияқты туындысымен танымал болды және динамикалық әрі қатігез "Құлаған жын" (1902) жұмысын аяқтау кезінде ақылынан айрылды. "Көркем әлем" журналымен байланысты басқа символистік суретшілер: Пувис де Шаваннның ізбасарлары Виктор Борисов-Мусатов және Кузьма Петров-Водкин; орта ғасырлық Ресей тарихынан діни сюжеттерді суреттеген Михаил Нестеров; "қалалық қиялдарымен" әйгілі Мстислав Добужинский және суреттері герметикалық немесе эзотерикалық деп сипатталатын Николай Рерих. Кеңес кезеңінің соңында орыс символизмінің дәстүрін Константин Васильев жаңартып, оның стиліне орыс неоромантизмінің суретшісі Виктор Васнецов, сондай-ақ Михаил Нестеров пен Николай Рерих үлкен ықпал етті.

Музыка және театр

Символизмнің ең көрнекті композиторы Александр Скрябин өзінің Бірінші симфониясында өнерді бір түрлі дін ретінде мадақтады. "Ле Дивин Поэма" (1902–1904) "адам рухының пантеизмнен ғаламмен біртүтас болуға дейінгі эволюциясын" көрнектеуге тырысты. 1910 жылы жазылған "Промет" (1915 жылы Нью-Йоркте қойылған) экранға күрделі түрде таңдалған түс проекцияларымен қоса көрсетілді. Скриабиннің синтетикалық өнер көрсетулерінде музыка, поэзия, би, түстер және иістер "жоғары, соңғы қуатты сезімді" тудыру үшін қолданылды. Андрей Белый мен Василий Кандинский "барлық өнердің сахнадағы бірігуі" туралы ұқсас идеяларды айтты. Ал дәстүрлі театрға келсек, ықпалды аудармашы Пауль Шмидт Антон Чеховтың "Шәшімдік бақшасы" және басқа кейбір соңғы пьесаларының Символизм қозғалысының ықпалында жазылғанын жазды. Константин Станиславскийдің алғашқы қойылымы мүмкіндігінше шынайы болды. Станиславский 1911–12 жылдары ағылшын театр шебері Эдвард Гордон Крейгпен бірлесіп "Гамлеттің" маңызды қойылымын жасады, ол сахналық шешімінде символистік монодраманы негіз ретінде пайдаланды. Екі жылдан кейін Станиславский Мәскеу өнер театрында Морис Матерлинктің "Көк құсын" сахнаға қойып, халықаралық деңгейде танымал атанды. Николай Евреинов – театрдың символистік теориясын дамытқан жазушылардың бірі. Евреинов әлемдегі барлық нәрсенің "театр" екенін, ал табиғаттың театрлық конвенцияларға толы екенін айтты, мысалы, шөл гүлдерінің тас сияқты болуы, мысықтардың тырнақтан құтылу үшін өлімдік сырғануы және кейбір құстардың күрделі билері. Евреинов үшін театр – өмірдің әмбебап символы еді.