Кіріспе

Шағын шар тәрізді көп түсті кондитерлік безендіргіш

Нонпарель – қант пен крахмалдан жасалған кішкентай шарлардан тұратын сәндік кондитерлік өнім, дәстүрлі түрде опақ ақ түсті, бірақ қазір көптеген түстерде қолжетімді. Австралияда, Жаңа Зеландияда, Оңтүстік Африкада және Ұлыбританияда олар "жүздеген және мыңдаған" деп белгілі. Олардың шығу тегі нақты белгісіз, бірақ олар қантты фармацевтикалық мақсатта қолданудан пайда болған болуы мүмкін, себебі олар комфиттердің кіші нұсқасы еді. Французша атауы торттарды, десерттерді және басқа тәттілерді әшекейлеудегі "теңдессіздігін" және үстелді безендіретін күрделі композицияларды білдіреді деп түсіндіріледі. Нонпарель термині нонпарельдерді пайдаланып жасалған нақты кондитерлік өнімді де білдіруі мүмкін – атап айтқанда, нонпарельдермен жабылған шоколад дискілерін, сондай-ақ "шоколадты нонпарельдер", "шоколадты ұсақ кесектер" немесе "джаззи" деп аталатын өнімдерді де қамтиды.

Тарих

Нонпарелдердің тарихы 17 ғасырға дейін соқталады, француз рецепттерінде қантты алмастыру үшін қолданылатын "нонпарель" деп аталатын өнімнің пайда болуы көрсетілген. 18 ғасырға қарай американдық рецепттерде әшекей үшін нонпарельдерді қолдану туралы ақпарат бар. 19 ғасырдың басында АҚШ-та түрлі-түсті нонпарельдер қолжетімді болған көрінеді. Танымал аспаздық автор Элиза Лесли қызыл және жасыл нонпарельдерді "Королева торттарын" безендіру үшін ұсынады, бірақ фунт тортқа жасалған қызғылт мұздаққа ақ нонпарельдердің көбірек сәйкес екенін айтады. Ол бұл туралы 1828 жылы жарық көрген "75 нан пісіру рецепті, торттар және тәттілер" атты кітабында жазған. 1844 жылы Филадельфиядағы кәсіби кондитерлер отбасынан шыққан Элеонора Паркинсон "Толық кондитер" атты кітабын жариялады, онда ол бірнеше ыстық қазан мен ыстық сиропты қолданатын комфит дайындау әдісі арқылы нонпарель қалай жасалатынын сипаттады. Германияның Гёрлиц қаласы – неміс тілінде "Liebesperlen" (махаббат мұрындары) деп аталатын нонпарельдің неміс нұсқасының туған жері. Кондитер Рудольф Хойнкис (1876–1944) тапқан бұл атау, Хойнкистің әйелімен болған әңгімесінен туындады, онда ол оны осы "мұрындар" сияқты жақсы көретінін айтқан. Ол өзінің бұл өнімін қалай атау керектігін білмей, әйелі оған "махаббат мұрындары" деп атауды ұсынды, және бұл ат қалып қойды. Ол 1896 жылы құрған фабриканы қазір оның шөбересі Матиас басқарады. АҚШ-та 20 ғасырдың ортасында дәстүрлі нонпарельдердің орнына көбінесе "спринклдер" (кейбір аймақтарда "жиммилер" деп те аталады; бірақ, "жиммилер" әдетте мұздықтың үстіне қолданылатын, ұзын, түтікшелі спринклдер) қолданылатын болды. Бұл өнімдер нонпарельдердей кішкентай болғанымен, көбінесе дөңгелек емес, сопақ пішіндес және жұмсақ емес. Нонпарельдер сияқты, олардың да негізгі қызметі әшекейлік, себебі олардың нақты дәмі сезілмейді, ал олар қолданылатын өнімдердің өзінде қанттың мөлшері жоғары болады. Голландияда таңғы асқа нан мен майға берілетін, қантты қабықпен жабылған анис тұқымынан жасалған "муйсхес" кейде дәстүрлі нонпарельдермен шатасады. Алайда, олар көбінесе баланың дүниеге келуіне орай пісіріледі, бұл "beschuit met muisjes" деп аталады. Австралия, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка және Ұлыбританияда шар тәрізді нонпарельдер "жүздеген және мыңдаған" деп танылады. Австралия мен Жаңа Зеландияда олар көбінесе кекстерді (патти торттар) немесе тоффилерді безендіру үшін, немесе балалар мерекелерінде май жағылған ақ наннан жасалған үшбұрыштарды "жұлдызды нан" ретінде қолданылады.

Шоколадты теңестірмейтіндер

"Нонпарелл" термині сонымен қатар нақты бір тәтті тағамды білдіруі мүмкін: үсті жағы нонпареллмен жабылған дөңгелек, жалпақ шоколад тамшысы. Бұл тәтті тағам шоколадты нонпарелл деп те аталады. Ferrero компаниясы кейбір елдерде Sno Caps деп сатылатын түрін шығарады. Австралияда бұл тәттілер шоколадты ұсақ кесектер немесе жай ғана ұсақ кесектер деп белгілі. Нонпареллдер Ұлыбританияда "Jazzies", "Jazzles", "Jazz drops" және "Snowies" (соңғысы ақ шоколадтан жасалған түрі) деген аттармен сатылады. Австралия, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка және Ұлыбританияда осы тәттінің жабыны "жүздеген және мыңдаған" деп аталады. Канадтық Mondoux компаниясы оларды "Yummies" деп сатады.