Кіріспе

Moorcock (1889) 14 PD 64 – ағылшын келісімшарт құқығының маңызды ісі, ол коммерциялық немесе тұтынушы емес келісімдерде заңның жасырып қосатын негізгі шарттарды анықтау үшін маңызды өлшемді қалыптастырды, әсіресе "іскерлік тиімділікті қамтамасыз ету үшін қажетті және айқын" шарттарды. Шарттар, олар "қажетті және орынды" болғандықтан ғана жасырып қосылмайды. Бұл іс кейінгі көптеген істерде кеңінен сілтеме жасалды және нақтырақ шешімдерде ерекшеленеді.

Фактілер

"Муркок" кемесінің иелері "Муркок" кемесінің жүгін түсіру мақсатында кемежай иесінің пирсінде орын алу үшін келісімшарт жасасты. Кеме тоқтаған кезде, су деңгейі төмендеп, кеменің корпусы тікпаққа соқтығысып, кемеге зақым келтірді. Арыз беруші кемежай операторлары кеме тоқтаған кезде оның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге міндетті екенін мәлімдеді. Кемежай иелері өз қорғаныстарында келісімшартта кеменің қауіпсіздігін қамтамасыз ету туралы ережелер болмағанын және олар кемеге келген зақымды болжай алмағанын айтты. Сот алдындағы мәселе – осы жағдайларды ескере отырып, қандай да бір шартты міндеттеме болуы мүмкін бе деген сұрақ еді. Бірінші инстанция соты шартты міндеттеме бар деп шешім қабылдады.

Үкім

Сот кеме иесінің пайдасына шешім шығарды, кемежайшылардың жағалауға жақын өзен төсегінің жай-күйін анықтау үшін қажетті шаралар қолданғаны туралы шарттың болғанын айтты (жиі айтылғандай, кемежайдың кемелерді қауіпсіз тоқтатуға арналған орын болатыны туралы емес). Егер кемежайшылар осындай жауапкершілікті алған болса, олар тастың тізбегін анықтап, кеме иелерін ықтимал қауіп туралы ескертуге міндетті болар еді. Ескерту бермеу азаматтық құқық бойынша жауапкершілікке әкелер еді. Сондықтан, бұл өте шектеулі шарт кеме иелерін қорғау үшін жеткілікті болды, себебі ол келісімнің тиімділігін қамтамасыз етуге қажетті еді. Боуэн Л.Ж. барлық жасырын кепілдіктер тараптардың болжамды ниеттеріне негізделуі керек екенін мәлімдеді. "Бизнес тиімділігі" үшін және тараптардың болжамды ниетін сақтау үшін келісімшартқа жасырын кепілдік енгізілуі мүмкін. Боуэн Л.Ж. былай деді: "Бұл сияқты коммерциялық мәмілелерде заңның мақсаты – мәмілеге екі тараптың да бизнесмендер ретінде ниеттенгендей, бизнес тиімділігін беру; бір тарапқа мәміледегі барлық тәуекелдерді жүктеу немесе бір тарапты сәтсіздікке ұшырау мүмкіндігінен босату емес, әр тарапты заң бойынша уәде беруге міндеттендіру, екі тараптың да осы тәуекелдер немесе мүмкіндіктер үшін жауапты болуы керек деп ойлағандай." Боуэн Л.Ж. келісімнің болжамды тәуекелдерін және оларды кім көтеруі керек екенін қарастырды. Кемежайшылар кемеге зиян келтіру қаупі бар екенін анықтауға және кеменің қауіпсіздігін бағалауға ең қолайлы жағдайда болды.