Кіріспе

1929 жылы Нью-Гэмпшир Жоғарғы сотының ісі

Хокинс МакГиге қарсы, 84 N. H. 114, 146 A. 641 (N. H. 1929) – Нью-Гэмпшир Жоғарғы сотының келісімшарттар бойынша залапты өтеу туралы маңызды ісі. Ол осы жағдайдың мән-жайларына байланысты "Жүні бар қол" ісі деп белгілі болды, себебі кейінгі шешімде осы тіркес қолданылды. Бұл іс Джон Джей Осборнның "Қағаз іздері" романында және оның фильмдегі нұсқасында, сондай-ақ құқық білімінде пайдаланылуымен әйгілі.

Өмірбаян

Джордж А. Хокинстің қолы 11 жасында (1915) отбасылық үйінің ас үйінде шамды жаққан кезде электр сымына тиюден жараланған. Оның әкесі Чарльз, Нью-Гэмпшир штатының Берлин қаласындағы жергілікті дәрігер Эдвард Р. Б. МакГиге жараларды жою туралы жүгінді. МакГи жарақат алған қолын "жүз пайыз жақсы қолға" айналдыруға кепілдік берді. МакГи өзі білмейтін "тері егу" әдісін қолданды және жараларды жоюға сәтсіз аяқтады. МакГи Хокинстің кеудесінен тері алғандықтан, егу нәтижесінде Хокинстің алақанында қалың түк өсті. Хокинс 1926 жылы шартты бұзу негізінде сотқа жүгінді және операциядан болған ауырсыну мен қолына келген зиян үшін өтемақы алды. Сот алдындағы мәселе – қандай зиянды өтеу керектігі болды. Апелляцияда Нью-Гэмпшир Жоғарғы соты Хокинске уәде берілген "жүз пайыз жақсы қол" мен ол шын мәнінде алған "түкті алақан" арасындағы айырмашылыққа, сондай-ақ шарт бұзылудың нәтижесінде туындаған кез келген қосымша шығындарға тең өтемақы төленуі керек деп шешті. Бұл күту үлесі (немесе күту зияны) деп аталады, ол талапкерді шарт бұзылмағанда болатын жағдайға келтіруге бағытталған. Сот ауырсыну мен азап шегу операция шартының ажырамас бөлігі болғандықтан, осыған байланысты зиянды өтеу туралы аргументті қарастырудан бас тартты. Бұл жағдай күту зияны зиянды өтеудің жалғыз дұрыс шарасы деген қағиданы білдірмейді – басқа да көптеген шаралар бар. Мысалы, тағы бірі – қолды жақсарту құны, ал тағы бірі – Хокинс алған мен бұрынғы жағдайы арасындағы айырмашылық. Сот тек осы жағдайда Нью-Гэмпширдегі осыған ұқсас істе зиянды өтеудің дұрыс шарасы осы екенін анықтады.

Кейінгі пайдалану

Бұл іс ондаған жылдар бойы келісім-шарт құқығы бойынша оқулықтардың негізгі мысалы болып келді және кейіннен МакГи АҚШ-тың Fidelity & Guaranty Co. компаниясына қарсы істе (53 F.2D 953, 1-ші айналым, 1931 ж.) қолданылған тіркес арқасында "Жүні бар қол ісі" (немесе кейде "Жүні бар қолдың ісі") деп белгілі болды. Сол істе доктор МакГи өзінің кәсіби кінәсінен туындаған шығындарды өтеу үшін сақтандыру компаниясын сотқа шақырады. Хокинс отбасы бұл істің келісім-шарт оқулықтарындағы маңыздылығын 1964 жылға дейін білмеді, ол кезде Гейл Хокинс Бостон университетінің құқық мектебінде келісім-шарттар бойынша бірінші курс сабағында осы іспен танысты. Профессор Кингсфилд танымал "Қағаз іздеу" фильмінің басында "Жүні бар қол" ісіне сілтеме жасайды. Гарвардта келісім-шарт құқығы сабақтары көп жылдар бойы (және жиі қазір де) Оливер Венделл Холмс кішінің келісім-шарт құқығын бұзылған уәдеге байланысты өтеу шараларын қарастырудан бастау керек деген теориясының аясында осы іспен басталды. Отбасы бұл істің "Қағаз іздеу" фильмінде қолданылғанын Гейлдің анасы Эдит 1973 жылы фильмнің тұңғыш көрсетілімінде көргенге дейін білмеді. 2018 жылғы "Секс негізінде" фильмі де келісім-шарт құқығы сабағында осы іске сілтеме жасайды.