Қытай императорының адал қызметшісі Ван Шичэн

Кіріспе

Қытай императоры (567–621)

610 жылы император Янның Цзяндудағы сарайының бақылаушысы Чжан Хенг (張衡) император Янның ықыласынан айырылып, Ван оны алмастырды. Император Ян жиі Цзяндуға келетіндіктен, Ван императорға жағымпаздануда шебер болған, сондай-ақ сарайды сәнді безендіріп, императордың құрметіне ие болды. Ван Суй империясының алауыздыққа ұшырайтынын сезіп, батыл адамдармен байланыс жасауға тырысты. Түрмеге қамалғандарды босату арқылы олардың алғысын алуға ұмтылды. 613 жылы генерал Ян Сюаньань шығыс астанасы Луоян маңында көтеріліс ұйымдастырғанда, Янцзы өзенінің оңтүстігіндегі шаруалар да Лиу Юаньцзинь (劉元進) басшылығымен көтерілді. Император Ян бастапқыда Лиуге қарсы Туван Сю (吐萬緒) және Ю Юлуо (魚俱羅) генералдарды жіберді, бірақ олар Лиуді толық жеңе алмады. Император Ян Юны өлімге кесті, ал Туван қорқып қайтыс болды. Император Ян оның орнына Ванды жіберді, ол Лиуді жеңіп, өлтірді. Ван Лиудің әскерін өлтірмеймін деп уәде бергенімен, олар берілген соң оларды таңсылдырды. Бірақ император Ян Ванның қабілетті генерал екеніне сеніп, оған одан да көп құрмет көрсетті. 614 жылы бас көтерілісші Мэн Ранг (孟讓) өзінің Ци командалығынан (қазіргі Цзинань, Шандун) оңтүстікке қарай Хюйиге (қазіргі Хуайань, Цзянсу) қарай жорық жасады. Ван Мэнгә қарсы әскерін басқарып, оның жолын кесу үшін бес бекініс салды, әлсіздік танытты. Мэн Ванды бейшара азамат деп есептеп, күштерін таратып, Ванға ғана емес, аймақты тонауға да жіберді. Ван Мэнді күтпеген жерден шабуылдап, жеңіске жетіріп, қашуға мәжбүр етті. 615 жылдың күзінде император Ян, император әйел Сяо және Суй сарайының көп бөлігі солтүстік шекарадағы Янмен командалығын аралап жүргенде, ханшайым Иченгтен оның күйеуі Шиби ханның аймаққа шабуыл жасағаны туралы хабар алды. Олар Шаньсидегі Дайсянға асықты, түріктер 11 қыркүйекте оны қоршап алды. Император құтқарушыларына жоғарылау мен байлық уәде етіп, көмекке шақырды. Ван Цзяндудан Янменге қарай әскерін аттандырды. Жолда ол жиі жылап, шаршап, императордың қауіпсіздігінен қорқып жүрді. Қоршауды ханшайым Иченгтің опасыздық арқылы бұзуының нәтижесінде (ол күйеуіне ханның жоқ кезінде солтүстіктен шабуыл жасалғанын айтқан), император Ян Су Вэй сияқты кеңесшілердің кеңесімен оған көмекке келген әскерлерге сыйлық бермеді, олардың көптерін жоғарылатпады, бұл әскерилер арасында наразылық тудырды. Бірақ Ванның үлкен қиындықтарын естіген император оның адалдығына сеніп, 616 жылы оны Цзянду губернаторының міндетін атқарушы етіп тағайындады. Генерал Ян Ичен көтерілісші генерал Ге Цянды (格遷) жеңіп, өлтіргеннен кейін Ван Гедің қалған күштерін, сондай-ақ Лу Мингюэнің (盧明月) күштерін талқандады. Император Ян оның жетістігіне риза болып, оған шарап сыйлады.

By 610, after Zhang Heng (張衡), the supervising official of Emperor Yang's palace at Jiangdu (江都, in modern Yangzhou, Jiangsu), fell from Emperor Yang's grace, Wang replaced him. As Emperor Yang frequently visited Jiangdu, Wang was said to be skillful at flattering the emperor as well as decorating the palace in an extravagant manner, bringing favor from the emperor. It was further said that Wang understood that Sui was soon to be in disturbance, and therefore carefully cultivated relationships with brave men. Whenever people were imprisoned, he would often find ways to free them, to gain their gratitude. In 613, when the general Yang Xuangan rebelled near the eastern capital Luoyang, agrarian rebels south of the Yangtze River rose as well, with Liu Yuanjin (劉元進) as their leader. Emperor Yang initially sent the generals Tuwan Xu (吐萬緒) and Yu Juluo (魚俱羅) against Liu, but Tuwan and Yu were not able to defeat Liu conclusively. Emperor Yang executed Yu, and Tuwan died in fear. Emperor Yang instead sent Wang, and Wang defeated Liu, killing him. Wang initially promised not to kill Liu's soldiers, and they surrendered, but he slaughtered them after they surrendered. However, Emperor Yang, believing that Wang was a capable general, bestowed even greater favor on him. In 614, the major rebel leader Meng Rang (孟讓) advanced south from his home commandery, Qi Commandery (roughly modern Jinan, Shandong), advancing to Xuyi (盱眙, in modern Huai'an, Jiangsu). Wang led his army against Meng and built five fences to block Meng's path, while feigning weakness. Meng, believing Wang to be an incompetent civilian, spread his forces, not only to attack Wang, but also to pillage the area. Wang, catching Meng by surprise, struck back, defeating Meng and forcing him to flee. In the fall of 615, Emperor Yang, Empress Xiao, and much of the Sui court was touring Yanmen Commandery on the northern frontier when it received word from the Chinese princess Yicheng that her husband, Shibi Khan, was launching a surprise attack on the area. They hurried to the commandery seat at present day Daixian in Shanxi; the Turks besieged it on September 11. The emperor sent out messages of distress, promising promotion and riches to his saviors. Wang launched his army from Jiangdu toward Yanmen Commandery despite the long distance. During the journey, he often wept and was disheveled, stating his fear for the emperor's safety. Because the siege was lifted largely through the treacherous deception of Princess Yicheng, who told her husband that the khaganate had come under attack from the north in his absence, Emperor Yang followed the advice of councilors like Su Wei and gave no rewards and few promotions to the soldiers who had come to his assistance, causing great resentment among the military. Hearing of Wang's great personal distress, however, the emperor believed in his loyalty and promoted him to acting governor of Jiangdu in 616. After the general Yang Yichen defeated and killed the rebel general Ge Qian (格遷), Wang crushed the remainder of Ge's forces, and also those of Lu Mingyue (盧明月). Emperor Yang was impressed with his success and personally awarded him wine.

Ли Миге қарсы күрес

617 жылдың күзінде Луоян қаласына Ли Мидің көтерілісі қауіп төндірген кезде, император Ян Луоянның жанындағы ірі азық-түлік қоймаларын басып алып, Цзяндудағы Суй әскерлерін аштырып, аштан қинауды бастады. Император Ян Цзяндудан Ван Шичхонгты бірнеше басқа генералдармен бірге жіберді. Олар Сюэ Шисионгтың (薛世雄) басшылығында болды, оған Чжуо округінен (涿郡, қазіргі Пекинге жуық) әскерін Луоянға жеткізу бұйырылды. Бірақ Сюэ Ду Цзяньдемен кездесіп, жеңіліске ұшырады және Чжуо округіне қайта оралуға мәжбүр болды, сонда қайтыс болды, қалған генералдар басшысыз қалды. Ван Шичжун, Ван Бьян және Вэй Луоянға келгенде, Лимен Луо өзенінің арғы бетінде тік тұрып, император Ян Суй әскерлерін Ван Шичхонгтың басшылығына тапсырды. Келесі бірнеше ай бойы ол Лимен шайқасты, екеуі де жеңіске жетсе де, нәтижелер көбінесе шешімсіз болды, бірақ Ванның әскері шығынның көп бөлігін көтерді. Осы уақытта Ли мен оның басты генералы Чжай Рангтың ақырында татулықтарын жойып, оның артықшылығын пайдалана аламын деп үміттене берді, бірақ 617 жылдың қысында Ли Чжайды Ванның араласу мүмкіндігінсіз өлтірді. 618 жылдың көктемінде, Ванның әскері император Янның немересі Ян Тонг, Юэ патшасының жіберген 70 мың әскермен күшейтілгеннен кейін, Луоянға үлкен шабуыл жасады, бірақ Лиден жеңіліске ұшырады, содан кейін Ли қалған Суй әскерлерін де талқандады. Жеңіске жеткен соң, көптеген Суй генералдары мен көтерілісші генералдар Лиге бағынып, императорлық атақ беруді сұрады, бірақ Ли бас тартты. Ван Луоянға шегінді және біраз уақытқа дейін Лимен қайтадан қақтығысуға батыл болмады. 618 жылдың көктемінде император Ян Цзяндуда генерал Ювен Хуацзи бастаған төңкеріс кезінде қаза тапты. Бұл жаңалық Луоянға жеткенде, Луояндағы Суй шенеуніктері, Ван да оның ішінде, Ян Тонгты император деп жариялады. Ван имтихан бюросының (門下省, Менся Шэн) басшыларының бірі болып тағайындалды және Чжэн герцогі атанды. Ол және тағы алты лауазымды тұлға, Дуань Да (段達), Юань Вэньду (元文都), Хуанфу Уйи (皇甫無逸), Лу Чу (盧楚), Го Вэньи (郭文懿) және Чжао Чанвэнь (趙長文) бірлесіп басшылық құрып, «жеті ақсүйек» деп аталды. Ювен элиталық Сяогу әскерін (驍果) солтүстікке қарай Луоянға қарай бастағанда, Луояндағы Суй шенеуніктері де, Ли де Ювеннің жоспарларынан қорқып қалды. Жазда Юань мен Лу жоспарды қолдағаннан кейін Ян Тонг Лимен бейбіт келісімге келді, онда Ли Суй атақтарын қабылдап, Ян Тонгқа номиналды түрде бағынды. Ли кейіннен Ювеннің шабуылдарын тойтарды, ал бұл жаңалық Луоянға жеткенде, шенеуніктер көбінесе қуанышты болды, бірақ Ван: «Неге олар бандитке лауазымдар мен атақтар береді?» деді. Бұл Юань мен Лудың Ванның қаланы Ювенге тапсыруға ниеттенгеніне күдік тудырды. Содан кейін «жеті ақсүйек» бір-бірінен күдік көре бастады. Ван өз әскерлерін Лидің тұзағына түсіп қалуы мүмкін екенін айтып, оларды қоздыра бастады, және егер Ли оларға басшылық алса (Лиге қарулы күштердің жоғарғы қолбасшысы лауазымы берілген), ол оған қарсылық көрсеткендерін үшін оларды өлтіретінін айтты. Юань Ванның осылай істеп жатқанын білгенде, оған тұзақ құрып, шабуыл жасауды жоспарлады. Бірақ Дуань бұл жоспарды Ванға жеткізді, Ван Луны өлтіріп, сарайды қоршауға алып, төңкеріс жасады. Хуанфу Тан императоры Гаоцзудың (Ли Юань) елордасы Чанъанға қашып кетті. Ол бұрынғы Суй генералы, император Янның немересі Ян Юды (Император Гун) император ретінде бастап қолдаған, бірақ 618 жылдың басында Тан әулетін құру үшін таққа отырған. Ванның талабы бойынша Ян Тонг Юаньды тапсырды, ол Ян Тонгқа: «Егер мен таңертең өлсем, сіздің императорлық билігіңіз кешке құлайды» деді. Ян Тонг жылады, бірақ Юаньды Ванға жіберді, ол Юаньды өлімге кесті. Ван содан кейін Ян Тонгпен кездесіп, өзіне адал болуға ант берді, өзінің мақсаты тек өзін және империяны құтқару екенін айтты. Ян Тонг Ванды сарайға алып кіріп, анасы Лю Жүсіппен кездестірді, және Ван оның алдында да ант берді. Дегенмен, осы сәттен бастап барлық билік Ванның қолында болды, ал Ян Тонгтың өзі әлсіз қалды. Го мен Чжао да тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Бірақ бастапқыда Ван жас императорға сырттай құрмет көрсетуді жалғастырды, ал ол Лиу императрицасына асырап алуға ұсыныс жасап, оны «Сяңган императрицасы» (聖感皇太后) деген атақпен құрметтеді.

In fall 617, with Luoyang under the threat of the rebel leader Li Mi the Duke of Wei, who had captured the large food storages that Emperor Yang had built near Luoyang and begun to starve the Sui defense forces at Luoyang, Emperor Yang, then at Jiangdu, sent Wang Shichong, along with several other generals, Wang Shilong (王士隆), Wei Ji (韋霽), and Wang Bian (王辯), from various locations of the empire, to aid Luoyang. They were under the command of Xue Shixiong (薛世雄), who was ordered to take his forces from Zhuo Commandery (涿郡, roughly modern Beijing) to Luoyang was well. However, Xue was intercepted and defeated by Dou Jiande and forced to return to Zhuo Commandery, and died there, leaving the other generals without a central commander. When Wang Shichong, Wang Bian, and Wei arrived at Luoyang, they stalemated with Li across the Luo River, and Emperor Yang put the Sui forces under Wang Shichong's command. For the next several months, he battled with Li, and while each had victories, the results were generally indecisive, although Wang's forces took the brunt of the losses. Meanwhile, he had hoped that Li and his key general Zhai Rang would eventually have a fallout and that he could use the fallout to his advantage, but in winter 617 Li assassinated Zhai without Wang's being able to take advantage. In spring 618, after his forces were reinforced by 70,000 men sent by Emperor Yang's grandson Yang Tong the Prince of Yue, who was nominally in command at Luoyang, Wang launched a major attack on Li, but was defeated by Li, allowing Li to then crush the other Sui forces as well. In light of the victory, a number of Sui generals and rebel generals all submitted to Li, requesting Li to take imperial title, but Li declined. Wang retreated to Luoyang, and for a while did not dare to engage Li again. Later in spring 618, Emperor Yang was killed at Jiangdu in a coup led by the general Yuwen Huaji. When the news reached Luoyang, the Sui officials at Luoyang, including Wang, declared Yang Tong emperor. Wang was made one of the heads of the examination bureau (門下省, Menxia Sheng) and created the Duke of Zheng. He and six other officials, Duan Da (段達), Yuan Wendu (元文都), Huangfu Wuyi (皇甫無逸), Lu Chu (盧楚), Guo Wenyi (郭文懿), and Zhao Changwen (趙長文), formed a collective leadership and were known as the "seven nobles." With Yuwen leading the elite Xiaoguo Army (驍果) back north toward Luoyang, both the Sui officials at Luoyang and Li were apprehensive of Yuwen's plans. In summer, after Yuan and Lu advocated the plan, Yang Tong entered into a peace agreement with Li, where Li accepted Sui titles and nominally submitted to Yang Tong. Li was subsequently able to repel Yuwen's attacks, and when the news reached Luoyang, the officials were largely pleased—but Wang was not, stating, "Why are they giving offices and titles to a bandit?" This drew suspicions from Yuan and Lu that Wang was intending to surrender the city to Yuwen. The "seven nobles" thereafter came to suspect each other. Wang began to incite his troops by telling them that they would soon fall into Li's trap, and that if Li received the command over them (as Li was nominally bestowed the office of supreme commander of the armed forces), he would surely slaughter them for having resisted him. When Yuan received news that Wang was doing this, he planned to ambush Wang. However, Duan revealed the plot to Wang, and Wang started a coup himself first, killing Lu and surrounding the palace. Huangfu fled to Chang'an, the capital of Emperor Gaozu of Tang (Li Yuan), a former Sui general who had first nominally supported Emperor Yang's grandson Yang You (Emperor Gong) as emperor, but who had taken the throne himself earlier in 618 to establish Tang Dynasty. At Wang's insistence, Yang Tong surrendered Yuan, who remarked to Yang Tong, "If I die in the morning, Your Imperial Majesty will die in the evening." Yang Tong wept, but still sent Yuan to Wang, who executed Yuan. Wang then met Yang Tong and pledged his loyalty, swearing that all he intended was to save himself and save the empire. Yang Tong took Wang inside the palace to meet Yang Tong's mother Empress Dowager Liu, and Wang swore before her as well. Nevertheless, from this point, all power was in Wang's hands, and Yang Tong himself was powerless. Guo and Zhao were also seized and executed. However, initially Wang continued to be outwardly respectful to the young emperor, while he flattered Empress Dowager Liu by offering to be her adopted son and honoring her with the title of "Empress Dowager Shenggan" (聖感皇太后).

Билік

Ван Шичжун ұлын Ван Сюаньинді тәжді ханзада етіп, Ван Сюаньшуды Хан ханзадасы етіп тағайындады. Ол тағы 19 туысын ханзада етіп тағайындады, ал бұрынғы император Ян Тунғды Лу Герцогы етіп тағайындады. Оның бекітілген кеңсесі болған жоқ; керісінше, ол қаладағы бірнеше кеңседе жұмыс істеді және адамдардан жеке ұсыныстар қабылдауды әдетке айналдырды, бұл оның ұсыныстарға ашық екенін көрсету үшін жасалды, бірақ бұл идея күтпеген салдарға әкелді, өйткені көптеген адамдар өтініштер жіберді, сондықтан олардың бәрін оқуға үлкермеді. Сонымен қатар, императорлық кеңестерде ол тым көп сөйлейтін, олардың ұзаққа созылуына себеп болатын. Осы арада, оның таққа отыруына байланысты, Ян Тунғға бағынышты болған бірқатар округтер Тан немесе Сяға бағынды, ал Ду Цзяньде Ванмен ресми түрде байланысын үзді және императорлық атақ алмаса да, императорлық мәртебеге ие болды. 619 жылғы қыста Ванның Сядан тартып алған Лиянға (黎陽, қазіргі Хэби, Хэнань) шабуыл жасауынан кейін, Ду Инь округіне (殷州, шамамен қазіргі Синьсян, Хэнань) қарсы шабуыл жасап, жауап берді, осылайша екі жақ арасында дұшмандық қарым-қатынас орнады. Бір айдан кейін Пей Жэньцзи және оның ұлы Пей Синъян (裴行儼), сондай-ақ Ювэнь Жутун (宇文儒童), Ювэнь Вэнь (宇文溫, Ювэнь Жутунның інісі) және Цуй Дэбэнь (崔德本) Ванды өлтіріп, Ян Тунғды қалпына келтіру үшін сөз байласты. Бұл жаңалық тарады және заговоршылар отбасыларымен бірге қырғынға ұшырады. Ван Шичжунның інісі Ван Шиюнь (王世惲), Ци ханзадасы, Ван Шичжунды соттың қайталануын болдырмау үшін Ян Тунғды өлімге кесу қажет екеніне көндірді. Ван Шичжун келісті және өзінің жүйесі Ван Жэньцзэ (王仁則), Тан ханзадасы және оның қызметшісі Лян Байнианды (梁百年) Ян Тунғды у ішуге мәжбүрлеуге жіберді. Ян Тунғ Ван Шичжунның оны тірі қалдыруға уәде бергенін еске салып, соңғы өтініш жасады. Лян Ван Шичжуннан растау сұраған, бірақ Ван Шиюнь бас тартты. Ян Тунғ Буддаға құрбандық шалып, «Егер мен императорлық үйге қайта туылмасам екен» деп дұға етті. Ол у ішкен, бірақ бірден өлмеді. Ван Шиюнь оны дарға асуға бұйырды. Осы уақытта Чжэн мен Тан Луоян маңында, сондай-ақ батыста және оңтүстікте үздіксіз шайқастар жүргізілді, екі тарап жеңіс пен жеңіліске ұшырады. 620 жылдың күзінде Тан императоры Гаоцзу өзінің ұлы Ли Шиминді Цинь ханзадасы етіп тағайындап, Луоянға шабуыл жасау үшін әскер берді, ал Ван Шичжун өз күштерін қорғануға және қарсы шабуыл жасауға дайындады. Ван Ли Шиминьмен бейбіт келісімге келуге тырысты, бірақ Ли Шиминь бас тартты және Чжэн қалаларын бірінен соң бірін басып алды немесе олардың берілуін қабылдады. 620 жылдың қысында Чжэнь қиын жағдайға түсті, Ван Шичжун Ся күштерінен көмек сұрап, хабаршыларын Дуға жіберді. Ду, егер Тан Чжэнді жойса, өзінің Ся мемлекеті қиын жағдайға түседі деп сеніп, келісті және Ли Шиминді әскерін кері қайтаруға көндіруге тырысты, бірақ Ли Шиминь қайтадан бас тартты. 621 жылдың көктемінде Ли Шиминь Луоянды қоршауға алды. Ван әскерлерінде күшті катапульттар мен арбалеттер болды, олар Тан әскерлеріне көп шығын келтірді, сонымен қатар көптеген Тан генералдары кері шегіп кетуді қалады. Алайда Ли Шиминь Луоянның жақын арада құлайтынына сенді, сондықтан бас тартты. Ду әскері жақындап келе жатқанын естігеннен кейін, ол шығысқа қарай жылжуды шешті және Ду келгенге дейін Хулао өткелінде қорғаныс позициясын алды, Луоянда салыстырмалы түрде аз Тан әскерін, өзінің інісі Ли Юаньцзи, Ци ханзадасының басқаруында қалдырды. Ван Ли Шиминьнің әскер қозғалысын байқады, бірақ жағдай қандай екеніне сенімді болмағандықтан, Ли Шиминьнің артқы жағына шабуыл жасамады (кейбір Ли Шиминь генералдары қорқып отырды). Осы арада Ду, өзінің стратегиялық кеңесшісі Лин Цзин (凌敬) мен әйелі Императрица Цаоның кеңесіне қарсы, 621 жылдың жазында Хулаоға қарай жылды. Ли Шиминь бастапқыда оған қарсы тұрудан бас тартты, әскерін шаршатып, содан кейін қарсы шабуыл жасап, жеңіске жетіп, тұтқынға алды. Ли Шиминь тұтқынға алынған Ду мен Ванның елшілері Ван Ван (王琬), Дай ханзадасы (Ван Шичжунның жүйесі) және Чжансун Анши (長孫安世) Ван Шичжунға көрсету үшін Луоянға алып барды. Ван Шичжун Думен сөйлескеннен кейін жылап жіберді. Ол қоршаудан шығып, Сианьянға қашуды ойлады, оны өзінің жүйесі Ван Хунли (王弘烈), Вэй ханзадасы қорғады. Оның генералдары Ся көмегіне тәуелді екенін және Ду тұтқынға алынғандықтан, енді ештеңе істеуге болмайтынын айтты. Сондықтан Ван қаладан шығып, Ли Шиминьге берілді. Ли Шиминь өзінің бірқатар жоғары лауазымды шенеуніктерін өлімге кесті, бірақ Ванның өзін, оның отбасын және қалған шенеуніктерін құтқарды.

Wang Shichong made his son Wang Xuanying crown prince and Wang Xuanshu the Prince of Han. He made 19 other relatives his princes, and Yang Tong the former emperor the Duke of Lu. He did not have a fixed office; rather, he worked at several offices in the city, and he was in the habit of receiving personal submissions from the people to show that he was open to suggestions, but the idea backfired as too many people submitted petitions, making him unable to read them all. It was also said that he was overly talkative at imperial meetings, causing them to drag on overly long. Meanwhile, in light of his taking the throne, a number of commanderies that had submitted to Yang Tong submitted to either Tang or Xia, and Dou Jiande formally broke with Wang and took imperial style, albeit not imperial title. Further, after Wang attacked Liyang (黎陽, in modern Hebi, Henan), which Xia had seized from Tang, in winter 619, and Dou retaliated by attacking Yin Prefecture (殷州, roughly modern Xinxiang, Henan), the states became enemies. A month later, Pei Renji and his son Pei Xingyan (裴行儼), as well as the officials Yuwen Rutong (宇文儒童), Yuwen Wen (宇文溫, Yuwen Rutong's brother), and Cui Deben (崔德本) plotted to kill Wang and restore Yang Tong. The news leaked, and the conspirators were slaughtered, along with their families. Wang Shichong's brother Wang Shiyun (王世惲) the Prince of Qi persuaded Wang Shichong that in order to avoid a repeat of the plot, he needed to put Yang Tong to death. Wang Shichong agreed, and he sent his nephew Wang Renze (王仁則) the Prince of Tang and his servant Liang Bainian (梁百年) to force Yang Tong to drink poison. Yang Tong made one last plea, pointing out that Wang Shichong had previously promised to keep him alive. Liang considered requesting confirmation from Wang Shichong, but Wang Shiyun refused. Yang Tong set sacrifices for the Buddha and prayed, "May it be that I will no longer again be reborn into an imperial household." He drank poison, but initially did not die. Wang Shiyun ordered that he be strangled. Meanwhile, Zheng and Tang had continuous battles near Luoyang and also to the west and south, with the sides trading victories. In fall 620, Tang's Emperor Gaozu commissioned his son Li Shimin the Prince of Qin with an army to attack Luoyang, and Wang Shichong prepared his own forces to defend and counter. Wang sought to enter into a peace agreement with Li Shimin, but Li Shimin declined, and he captured Zheng cities one by one, either by attacking them or by accepting their surrender. By winter 620, Zheng was in a desperate situation, and Wang Shichong sent messengers to Dou, seeking help from Xia forces. Dou, believing that if Tang destroyed Zheng, his own Xia state would be cornered, agreed, and sought to diplomatically convince Li Shimin to withdraw, but Li Shimin again refused. Meanwhile, in spring 621, Li Shimin put Luoyang under siege. Wang's forces had strong catapults and crossbows, inflicting much casualties on Tang forces, and many Tang generals wished to withdraw. Li Shimin, however, believed that Luoyang would fall soon and therefore refused. Upon hearing that Dou was approaching, he decided to advance east to take up defensive position at the key Hulao Pass in advance of Dou's arrival, leaving a relatively small Tang army, under the command of his brother Li Yuanji the Prince of Qi, at Luoyang. Wang, seeing Li Shimin's troop movement but unsure what the situation was, did not attack Li Shimin's rear (as some of Li Shimin's generals feared). Meanwhile, Dou, against the advice of his strategist Ling Jing (凌敬) and his wife Empress Cao, advanced to Hulao in summer 621. Li Shimin initially refused to engage him, wearing his troops out, and then counterattacked, defeating and capturing him. Li Shimin took the captured Dou and Wang's emissaries Wang Wan (王琬) the Prince of Dai (Wang Shichong's nephew) and Zhangsun Anshi (長孫安世) to Luoyang to display them to Wang Shichong. Wang Shichong, after a conversation with Dou, broke down in tears. He considered fighting his way out of the siege and fleeing to Xiangyang, defended by his nephew Wang Honglie (王弘烈) the Prince of Wei. His generals pointed out that he was dependent on Xia help, and now that Dou had been captured, there was nothing further to be done. Wang therefore exited the city and surrendered to Li Shimin. Li Shimin executed a number of his high level officials, but spared Wang himself, his family, and the rest of the officials.

Өлім

Ли Шимин Ван Шичон мен Ду Цзяндеді әкесі, император Гаодзуға көрсету үшін Тан астанасы Чанъанға алып келді. Император Гаодзу Ванмен кездесіп, оны сөккенде, Ван: «Менің басымды кесу керек еді, бірақ Цинь ханзадасы мені сақтап қалуға уәде берген» деді. 621 жылдың күзінде император Гаодзу оны өмірге қалдырды, бірақ оны қарапайым халыққа дейін төмендетіп, оны және оның руын қазіргі Сычуаньға жер аударды, ал Доуды өлімге жіберді. Осы уақытта Ван мен оның отбасы мүшелері жер аударылуды күтіп, астаналық префектураның – Юн префектурасының (雍州) казармасында ұсталды. Дугу Цзидің ұлы Дугу Сюдэ император Гаодзу Ван Шичонды көруге ниеттенгенін айтып, казармаға кіруге мүмкіндік алды. Ван Шичон мен оның інісі Ван Шиюн Дугуны қарсы алуға шықты, ал Дугу әкесінің құрметі үшін оларды өлтірді. Император Гаодзу Дугуны Дин префектурасының (定州, шамамен қазіргі Баодин, Хэбэй) префекті лауазымынан алып, жазалады. Ван руының қалған мүшелері жер аударылды, бірақ олар көтеріліс ұйымдастыруға тырысып, барлығы өлім жазасына кесілді. Суй империясы ыдыраған кезде империяны билеуге талапкер болғандардың арасында Ван дәстүрлі тарихшылар тарапынан ең жақтырылмағандарының бірі болды. Кейінгі Цзинь тарихшысы Лю Сюй, «Тан тарихының ескі кітабының» бас редакторы: Ван Шичон – жаман адам, бәсекелес билеушіге тап келген зұлымдық. Ол императорға жалтақтады және байлық пен мәртебе үшін басқалардың істей алмағандарын істеді. Өзінің бағыныштыларына ол өзінің кемшіліктерін жасыру және наразылықты басу үшін дұрыс емес сөздерді қолданды. Соңында ол таққа отырып, жамандықтар жасады және көптеген адамдарды қатыгездікпен өлтірді. Ол шенеуніктерді бақылау үшін жалған сезімталдық білдірді. Оның бағыныштыларының көпшілігі бүлікшілер немесе мұңайған адамдар болды. Ақырында ол Цинь ханзадасына бағынды және көпшілік алдында басы кесілмегеніне шүкіршілік етті.

Жалпы әдебиеттер

Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final Kazakh translation.