Кіріспе

Суй әулетінің үшінші императоры, Суй императоры Гун (隋恭帝) (605 ж.). Император Ян жиі елорда Чанъаньда болмағандықтан, 613 жылдан бастап сегіз жасар Ян Юды Чанъаньға номиналды түрде жауапты етіп тағайындады, бірақ қаланың нақты басқаруын ресми Вэй Вэньшенге (衛文昇) қалдырды. Сол жылы генерал Ян Сюань көтеріліс жасап, шығыс астанасы Луоянға шабуыл жасағанда, Вэй Луоянның қорғанысына көмектесу үшін Чанъаньнан әскерлерді басқарып келді. 617 жылы генерал Ли Юань, император Янның Туцзюе шабуылдарына қарсы тұра алмағаны және болашақ императордың Ли есімді болатыны туралы болжамдарға байланысты оған деген наразылығынан қорқып, Тайюаньдағы (太原, қазіргі Тайюань, Шаньси) штабында көтеріліс жасады. Ли, император Яннан алыстауға және Суй әскерлеріне өзінің Суйге адал екенін жеткізуге тырысып, мақсаты Ян Юды император етіп қолдау және Ян Гуанды Цзяндудан (江都, қазіргі Янчжоу, Цзянсу) Тайшань Хуан (зейнеткер император) ретінде қайтаруға көндіру екенін мәлімдеді. Ли Чанъаньға жылдам жорық жасады, осы жорық барысында Вэй қайтыс болды. Вэйдің лейтенанттары Ин Шиши (陰世師) және Гу И (骨儀) қаланың және Ян Юдың қауіпсіздігіне жауапты қалдырылды. 617 жылдың қысында Лидің әскерлері Чанъань қорғанысын бұзып өтті. Ли Ян Юды алып, оны император деп жариялады (император Гун ретінде), император Янға Тайшань Хуан атағын берді, бірақ Лидің бақылауындағы территориялар ғана Ян Юды император ретінде мойындады.

Билік

Император Гун император болған кезде, нақты билік Ли Юаньның қолында болды, және Ли Юань Ян Юға оны Тан патшасы етіп тағайындады. Көп ұзамай, қазіргі Шаньси, Сычуань және Чунцин провинцияларының көп бөлігі Ли Юаньға бағынды. 618 жылдың көктемінде, көтерілісші Ли Ми Луоянға шабуыл жасағанда, Ли Юань өзінің ұлдары Ли Цзяньчэн мен Ли Шимин басқаратын әскерді қорғануға көмектесу үшін жіберді. Бірақ Луояндағы Суй әскерлері Ли Юаньның билігін мойындамады және Ли Цзяньчэн мен Ли Шиминнің әскерімен байланыс жасаған жоқ. Олар Ли Мидің әскерімен қысқаша шайқасқаннан кейін кері шегінді. 618 жылдың жазында, Ян Юань императорлық атақ алғаннан кейін алты ай өткен соң, Ли Юань Ян Юаньға тақты өз қолына беруге мәжбүр етті, осылайша Тан әулетін құрып, өзін Император Гаозу деп жариялады.

Билік еткеннен кейін

Жаңа император бұрынғы императорды Си герцогы етіп тағайындады. Герцог 619 жылдың күзінде қайтыс болды, және дәстүрлі тарихтар тікелей көрсетпесе де, оның Тан императорының бұйрығымен өлтірілгенін аңғартуда. Оның ұлдары болмады, ал оның құрметті атағын шалқыған туысы Ян Синцзи (楊行基) мұраға алды.