Кіріспе

Неміс композиторы (1840–1876)
ғалым және мұражай директоры

Герман Густав Гёц (7 желтоқсан 1840 – 3 желтоқсан 1876) – мансабының көп бөлігін Швейцарияда өткізген неміс композиторы. Ол ең белгілісі 1872 жылғы «Der Widerspänstigen Zähmung» операсымен танымал, ол Шекспирдің «Қызба жұлдызды бағындыру» пьесасына негізделген.

Өмір

Гёц Пруссия провинциясындағы Кёнигсберг қаласында дүниеге келді. Саудагердің ұлы болғандықтан, ол өмірінің басында-ақ музыкамен танысты. Дегенмен, ол өзінің алғашқы фортепиано сабағын 1857 жылға дейін алмады, ал одан бұрын бірнеше жылдар бойы шығармалар жазуды бастаған еді. 1850-ші жылдардың соңында математика мамандығы бойынша оқуға түсті, бірақ үш семестрден кейін Берлиндегі Стерн консерваториясына ауысып, онда Ханс фон Бюловтан фортепиано және композиция сабақтарын алды. 1862 жылы консерваторияны бітірді. Содан кейін 1863 жылы Швейцарияға көшті. Келесі жылы Гёц Швейцариядағы Винтертур қаласының органшысы болып тағайындалды (Карл Рейнеке көмегімен), онда фортепианодан сабақ берді және композитор ретінде таныла бастады. 1868 жылы үйленді, екі жылдан кейін Хотинген ауылына (қазіргі Цюрих қаласының маңы) көшіп барды, бірақ 1872 жылға дейін Винтертурда жұмыс істеді. 1870-1874 жылдары музыкалық журналда рецензиялар жазды. Он жыл сыншы, пианист және дирижер болып жұмыс істегеннен кейін, өмірінің соңғы үш жылын композиторлық жұмыстарға арнады. 1850-ші жылдардан бері дертімге айналған туберкулездің күшеюіне байланысты Гёц оқытудан және концерттік өнерден қол үзді. Дирижер Феликс Вайнгартнер оның шаттыққа толы комедиялық операсы "Der Widerspänstigen Zähmung" репертуарынан толығымен жоғалып кетуін түсінбеді. Гёцтің шығармаларын жоғары бағалаған тағы бір адам – Джордж Бернард Шоу. Ол Гёцтің Ф мажордағы симфониясын Мендельсон, Шуман және Брамстың осы жанрдағы барлық шығармаларынан жоғары қойды. Гёц 35 жасында Хотингенде туберкулезден қайтыс болды.

Стиль

Гёц өзінің заманының маңызды көркемдік бағыттарына белсенді қызығушылық танытқанмен (бір жағынан Лист пен Вагнер, екінші жағынан Брамс), оның композиторлық стиліне көбірек Моцарт пен Мендельсон, ал Шуман аз дәрежеде әсер еткен. Гёцтің музыкасы лирикалық әсемдігімен және айқындығымен ерекшеленеді, және жалпы алғанда тыныш, ішкі толқынысқа толы деп сипаттауға болады. Гёц ерекше әсерге ұмтылмады. Оның стиліне композициялық шеберліктің жоғары деңгейі тән, бұл мотивтердің байланысы мен бөлімдердің техникалық тереңдігінде ерекше көзге түседі. Гёц жаңа музыкалық жолдарды радикалды түрде іздемеді, ол композициялық техникасын толық бақылайтын композитор болды. Ұзақ жылдар бойы ол ұмытылған болатын, бірақ Густав Малер оның бірнеше шығармаларын орындады; тек 1990 жылдардан бастап оның туындылары қайта жанданды.

Шығармалары

Гёцтің шығармаларына симфония, екі фортепиано концерті, бір бөлімді скрипка концерті, көптеген фортепиано туындылары, фортепиано триосы, фортепиано квартеті, фортепиано квинтеті және екі орындаушыға арналған фортепиано сонатасы кіреді. Сонымен қатар, екі опера бар: "Der Widerspänstigen Zähmung" (Шекспирдің "Жақсы мінезді қызға үйрету" пьесасы негізінде) және, одан әлдеқайда сәтті болмаған, үш актілік "Франческа фон Римини" операсы, либреттосын композитор мен Джозеф Виктор Уайлдман Дантенің "Тозақ" поэмасы бойынша жазған (премьерасы Маннхаймда 30 қыркүйек 1877 жылы өтті).