Кіріспе

Неміс композиторы және дирижер Иоганн Карл Готфрид Лоуэ (; 30 қараша 1796 – 20 сәуір 1869), көбінесе Карл Лоуэ деп аталады (кейде Карл Лоуэ деп те кездеседі), неміс композиторы, тенор әншісі және дирижері болған. Өмірінде оның әндері ("Балладен") жеткілікті деңгейде танымал болды, тіпті оны "Солтүстік Германияның Шуберті" деп атады, ал Хьюго Вольф оның туындыларын жоғары бағалады. Қазір ол бұрынғыдай танымал емес, бірақ оның 400-ден астам балладасы мен әні кейде орындалады.

Өмір және мансап

Лоуэ Лёбежюн қаласында дүниеге келді және алғашқы музыка сабақтарын әкесінен алды. Ол Кёттенде, ал кейін Галледе хор ұлы болды, онда гимназияға оқыды. Лоуэдің дауысының әдемілігі мадам де Стальдің назарына ілікті, ол оған сол кездегі Вестфалия патшасы Жером Бонапарттан зейнетақы алды, бұл оған музыка білімін одан әрі жетілдіруге және Галле университетінде теологияны оқуға мүмкіндік берді. 1810 жылы ол Галледе Даниэль Готлоб Тюрктан сабақ ала бастады. Бұл 1813 жылы патша қашқанда аяқталды. 1820 жылы ол Пруссиядағы Штеттинге (қазір Польшадағы Щецин) көшіп, органшы және мектептің музыка директоры болып жұмыс істеді. Ол 1824 жылы Гётенің "Erlkönig" (1817/18 ж. жазылған) туындысын жариялап, композиторлық қызметінің көп бөлігін осы жерде жасады, оның кейбір нұсқалары Шуберттің әйгілі нұсқаларымен теңестіріледі. Ол Фридрих Реккерт сияқты көптеген ақындардың шығармаларын, сондай-ақ Уильям Шекспир мен Лорд Байронның аудармаларын музыкаға қойды. 1821 жылы ол Джули фон Якобқа үйленді, ол 1823 жылы қайтыс болды. Оның екінші әйелі, Аугуста Ланге, талантты әнші болды, және олар оның ораториялық өнерлерінде сәтті өнер көрсетті. 1827 жылдың 20 ақпанында ол 18 жасар Феликс Мендельсонның «Жазғы түнгі арман» увертюрасының тұңғыш қойылымын өткізді, Op. 21. Лоуэ мен Мендельсон 2 фортепиано мен оркестрге арналған Мендельсонның Ля мажордағы концертінде солист ретінде де өнер көрсетті. Өмірінің соңында Лоуэ композитор және әнші ретінде зор танымаллыққа ие болды. Жастық шағында ол жоғары сопранолық дауысқа ие болды (ол бала кезінде «Сақыллы флейтадағы» Түн патшайымының партиясын орындай алды), ал дауысы әдемі тенорға айналды. 1840 және 1850 жылдары ол әнші ретінде Англия, Франция, Швеция және Норвегия сияқты елдерге гастрольдік сапарлар жасады. Соңында ол Германияға оралып, Штеттиндегі 46 жылдық қызметінен кейін Кильге көшіп, 1869 жылдың 20 сәуірінде инсульттан қайтыс болды. Лоуэ музыканы оқытумен де айналысты. Оның ең белгілі шәкірті, 1841-1847 жылдары композицияны оқытқан Эмили Майер болды, ол туралы ол «Оның сияқты Құдайдан берілген талантты басқа ешкімге бермеген» деді. Кейіннен Майер Берлинде тәуелсіз композитор ретінде сәтті мансапқа ие болды, соңында «әйел Бетховен» деген лақап атын алды.

Шығармалары

Лоуэ бес опера жазды, оның тек біреуі ғана – «Die drei Wünsche» 1834 жылы Берлинде үлкен жетістікке ие болмай орындалды; он жеті оратория, олардың көпшілігі ғана еркек дауыстарына сүйенетін, немесе тек қысқа аспаптық аралықтары бар; хор балладалары, кантаталар, үш скрипкалық квартет (оның 24-ші туындысы) және фортепиано триосы; кларинет пен фортепианоға арналған шығарма, композитор қайтыс болғаннан кейін жарық көрді; және бірнеше фортепиано сололары. Бірақ оның өнерінің ең танымал саласы – фортепианомен сүйемелдемелі соло баллада. Оның ұзақ повестьтік өлеңдерін драмалық және лирикалық стильдердің шебер үйлесімімен жазуы, сөзсіз, Иоганн Рудольф Цумштегтің балладаларынан үлгі алған және оның замандастары көптеген композиторлар одан көшіріп алған. Оның «Erlkönig» (өте ерте мысал), Теодор Фонтанның мәтініне негізделген «Archibald Douglas», «Heinrich der Vogler», Иоганн Готтфрид Гердердің британдық балладасының аудармасы бойынша «Edward» және «Die verfallene Mühle» шығармалары ерекше жақсы. Лоуэдің кем дегенде екі симфониясы бар – бірі, D минорында, Koch Schwann лейблінде Лоуэнің екінші фортепиано концертінің (A мажорда) кем дегенде екі CD-сімен бірге жазылған, ал екіншісі, E минорында, 170 жылдан кейін алғаш рет 2004 жылдың қараша айында орындалды. (Лоуэнің толық балладаларын қамтитын cpo сериясына екі фортепиано сонатасы және «сонаталық формадағы поэма» кірген, сонаталардың бірі – 1829 жылғы E мажор – сопрано және баритонға арналған вокалдық бөлігімен.) 1875 жылы Байройтте Рихард Вагнер Лоуэ туралы: «Ха, das ist ein ernster, mit Bedeutung die schöne deutsche Sprache behandelnder, nicht hoch genug zu ehrender deutscher Meister, echt und wahr!» деген пікір білдірді. (Ау, бұл – мағыналы түрде әдемі неміс тілін қолданатын, жеткілікті құрмет көрсетілмейтін, шын және адал неміс шебері!).

Стиль

Лоуэдің ең алғашқы әндері, мысалы, Acht Jugenlieder және Anakreontische Lieder, 18 ғасырдың соңындағы музыкалық дәстүрді ұстанады, бір мелодиялық желі, қарапайым сүйемелдеу және көбінесе строфикалық және өзгертілген строфикалық формаларды қолданады. Зумштегтің ықпалымен Лоуэ баллада түрін вокалдық әндеріне енгізіп, дамытуға кірісті. Басқа Лидер композиторларымен салыстырғанда, Лоуэдің рапсодиялық композициялық стилінде "органикалық музыкалық дамудың айқын жетіспеушілігі" байқалады. Оның поэзияны музыкаға қоюы поэтикалық ойларды бөліп, біріктіруші мотивтерді пайдаланудың орнына эпизодтық түрде қарастырды (әріптесі, Лидер композиторы Франц Шуберт сияқты). Лоуэдің композитор ретіндегі күшті жақтары – оның "көркем және кейде қауесетті" сүйемелдеулері, олар көбінесе атмосфералық болды және фортепианоның дыбыстық және тональдық мүмкіндіктерін толық пайдаланды. Щецин-Каменьск митрополиясы тағайындаған арнайы комиссия тарихи жазбалар мен бағандағы жазуға сүйене отырып, шұқада Карл Лоуэнің жүрегі бар деген қорытындыға келді.