Иоганнес Брамс: өмір және шығармашылық жолы

Кіріспе

Неміс композиторы және пианиношы (1833–1897)

Иоганнес Брамс (; 7 мамыр 1833 – 3 сәуір 1897) – романтизм дәуірінің ортасында өмір сүрген неміс композиторы, пианиношы және дирижер. Гамбургте лютерандық отбасында дүниеге келген ол өзінің кәсіби өмірінің көп бөлігін Венада өткізді. Ол кейде Иоганн Себастьян Бах пен Людвиг ван Бетховенмен бірге музыканың "Үш Б" деп аталатын үштігіне жатқызылады, бұл пікірді алғаш рет 19 ғасырдың дирижері Ханс фон Бюлов айтқан. Брамс симфониялық оркестр, камералық ансамбльдер, фортепиано, орган, дауыс және хор үшін шығармалар жазды. Виртуоз пианиношы болған ол көптеген өзінің туындыларын тұңғыш рет орындады. Ол өз заманының жетекші орындаушыларымен, соның ішінде пианиношы Клара Шуман және скрипкашы Джозеф Йоахиммен (үшеуі жақын дос болған) жұмыс істеді. Оның көптеген шығармалары қазіргі заманғы концерттік репертуардың негізгі бөлігіне айналды. Брамс замандастары мен кейінгі жазушылар үшін дәстүрді сақтаушы да, инноватор да болды. Оның музыкасы классикалық шеберлердің құрылымдары мен композициялық әдістеріне негізделген. Осы құрылымдардың ішінде терең романтикалық мотивтер жатыр. Кейбір замандастары оның музыкасын тым ғылыми деп тапса да, оның еңбегі мен шеберлігі Арнольд Шенберг және Эдвард Элгар сияқты түрлі кейінгі тұлғалардың құрметіне бөенді. Брамстың шығармаларының егжей-тегжейлі құрылысы композиторлардың бір буыны үшін бастау және шабыт көзі болды.

Алғашқы жылдары (18331850)

Брамстың әкесі Иоганн Якоб Брамс Голштейндегі Хайде қаласынан шыққан. Отбасының тегі кейде "Брамст" немесе "Брамс" деп те жазылатын, және ол "Брам" сөзінен туындайды, ол неміс тілінде жусан бұтасын білдіреді. Отбасының қалауына қарамастан, Иоганн Якоб музыка саласында мансап құрды, 1826 жылы Гамбургке келіп, жұмысшы музыкант және струн және үрмелі аспаптарда ойнаушы ретінде жұмыс тапты. 1830 жылы ол өзінен 17 жас үлкен Йоханна Хенрика Кристиан Ниссен есімді тігіншіге үйленді. Сол жылы ол Гамбург қалалық милициясында мүйізші болып тағайындалды. Кейін ол Гамбургтегі Штадт-театр мен Гамбург филармониясының контрабасшысы болды. Иоганн Якобтың жағдайы жақсара түскен сайын, отбасы жылдар бойы Гамбургте одан да жақсы тұрғын үйге көшіп келді. Иоганн Брамс 1833 жылы дүниеге келді; оның әпкесі Элизабет (Элиза) 1831 жылы, ал кіші інісі Фриц Фридрих (Фриц) 1835 жылы дүниеге келді. Фриц де пианист болды; ағасының көлеңкесінде қалып, 1867 жылы Каракасқа көшіп барды, кейіннен Гамбургке мұғалім ретінде оралды. Иоганн Якоб ұлына алғашқы музыкалық білім берді; Иоганн скрипкада ойнауды және виолончель ойнаудың негіздерін үйренді. 1840 жылдан бастап Ото Фридрих Виллибальд Коссельмен фортепианода сабақтар алды. 1842 жылы Коссель Брамстың "өте жақсы орындаушы бола алатынын, бірақ ол ешқашан аяқталмайтын композицияларын тоқтатпайтынын" айтып шағымданды. 10 жасында Брамс жеке концертте Бетховеннің фортепиано мен үрмелі аспаптарға арналған квинтетін Op. 16 және Моцарттың фортепиано квартетін орындады. Ол сондай-ақ Анри Герцтің этюдын жеке туынды ретінде орындады. 1845 жылы ол G-минорда фортепиано сонатасын жазды. Ата-анасы оның композитор ретінде алғашқы әрекеттерін мақұлдамады, өйткені оның орындаушы ретінде мансап құруға жақсы мүмкіндіктері бар деп ойлады. 1845 жылдан 1848 жылға дейін Брамс Коссельдің мұғалімі, пианист және композитор Эдуард Маркссенмен бірге оқыды. Маркссен Бетховен мен Шубертпен жеке таныс болған, Моцарт пен Гайдннің шығармаларын бағалаған және Дж. С. Бахтың музыкасына адал жандардың бірі болған. Маркссен Брамсқа осы композиторлардың дәстүрін жеткізді және Брамстың өзінің шығармаларының осы дәстүрге негізделгенін қамтамасыз етті. 1847 жылы Брамс Гамбургте жеке пианист ретінде алғаш рет сахнада өнер көрсетті, ол Зигмунд Тальбергтің фантазиясын орындады. 1848 жылы оның алғашқы толық фортепианолық концертіне Бахтың фугасы, Маркссеннің және Якоб Розенхайн сияқты қазіргі заманғы виртуоздардың шығармалары кірді. 1849 жылы сәуірде екінші концертте Бетховеннің Вальдштейн сонатасы мен өзінің құрамындағы вальс фантазиясы орындалды және газеттерде оң пікірлер жиналды. Брамстың осы кезеңдегі шығармалары арасында фортепиано, камералық музыка және ерлер хорына арналған шығармалар бар. "G. W. Marks" псевдониммен, 1849 жылы Гамбургтегі Кранц фирмасы фортепианолық аранжировкалар мен фантазиялардың бірнешеуін жариялады. Брамстың ең алғашқы еңбектері (оның Scherzo Op. 4 және "Хеймверк" Op. 7 № 6) 1851 жылы жазылған. Алайда, Брамс кейіннен өзінің барлық ерте шығармаларын жоюға тырысты; тіпті 1880 жылы ол өзінің досы Элис Гиземанға хорлық музыканың қолжазбаларын жою үшін жіберуге жазды. Кедей жасөспірім Брамстың барларда және жезөкше үйлерде ойнағаны туралы тараған әңгімелердің негізі тек анекдоттық, және көптеген қазіргі заманғы ғалымдар оларды жоққа шығарады; Брамс отбасы салыстырмалы түрде жақсы жағдайда болды, ал Гамбург заңнамасы жезөкше үйлерде музыка ойнатуға немесе кәмелетке толмағандарды кіргізуге қатаң тыйым салды.

Brahms's father, Johann Jakob Brahms, was from the town of Heide in Holstein. The family name was also sometimes spelt 'Brahmst' or 'Brams', and derives from 'Bram', the German word for the shrub broom. Against the family's will, Johann Jakob pursued a career in music, arriving in Hamburg in 1826, where he found work as a jobbing musician and a string and wind player. In 1830, he married Johanna Henrika Christiane Nissen, a seamstress 17 years older than he was. In the same year he was appointed as a horn player in the Hamburg militia. Eventually he became a double bass player in the Stadttheater Hamburg and the Hamburg Philharmonic Society. As Johann Jakob prospered, the family moved over the years to ever better accommodation in Hamburg. Johannes Brahms was born in 1833; his sister Elisabeth (Elise) had been born in 1831 and a younger brother Fritz Friedrich (Fritz) was born in 1835. Fritz also became a pianist; overshadowed by his brother, he emigrated to Caracas in 1867, and later returned to Hamburg as a teacher. Johann Jakob gave his son his first musical training; Johannes also learnt to play the violin and the basics of playing the cello. From 1840 he studied piano with Otto Friedrich Willibald Cossel. Cossel complained in 1842 that Brahms "could be such a good player, but he will not stop his never ending composing." At the age of 10, Brahms made his debut as a performer in a private concert including Beethoven's quintet for piano and winds Op. 16 and a piano quartet by Mozart. He also played as a solo work an étude of Henri Herz. By 1845 he had written a piano sonata in G minor. His parents disapproved of his early efforts as a composer, feeling that he had better career prospects as a performer. From 1845 to 1848 Brahms studied with Cossel's teacher, the pianist and composer Eduard Marxsen. Marxsen had been a personal acquaintance of Beethoven and Schubert, admired the works of Mozart and Haydn, and was a devotee of the music of J. S. Bach. Marxsen conveyed to Brahms the tradition of these composers and ensured that Brahms's own compositions were grounded in that tradition. In 1847 Brahms made his first public appearance as a solo pianist in Hamburg, playing a fantasy by Sigismund Thalberg. His first full piano recital, in 1848, included a fugue by Bach as well as works by Marxsen and contemporary virtuosi such as Jacob Rosenhain. A second recital in April 1849 included Beethoven's Waldstein sonata and a waltz fantasia of his own composition and garnered favourable newspaper reviews. Brahms's compositions at this period are known to have included piano music, chamber music and works for male voice choir. Under the pseudonym 'G. W. Marks', some piano arrangements and fantasies were published by the Hamburg firm of Cranz in 1849. The earliest of Brahms's works which he acknowledged (his Scherzo Op. 4 and the song Heimkehr Op. 7 no. 6) date from 1851. However, Brahms was later assiduous in eliminating all his early works; even as late as 1880 he wrote to his friend Elise Giesemann to send him his manuscripts of choral music so that they could be destroyed. Persistent stories of the impoverished adolescent Brahms playing in bars and brothels have only anecdotal provenance, and many modern scholars dismiss them; the Brahms family was relatively prosperous, and Hamburg legislation very strictly forbade music in, or the admittance of minors to, brothels.

Еңбек жолының алғашқы жылдары (1850-1862)

1850 жылы Брамс венгр скрипачисі Эде Ременьимен танысып, келесі бірнеше жыл бойы оны бірқатар концерттерде сүйемелдеді. Бұл оның "цыган стиліндегі" музыкамен, мысалы, чардашпен танысуы болды, ол кейіннен оның ең табысты және танымал композицияларының – екі жиынтық Венгриялық билердің (1869 және 1880) – негізіне айналды. 1850 жылы Брамс Роберт Шуманмен алғаш рет байланысқа түсті (әйткені бұл байланыс сәтті болмады). Сол жылы Шуман Гамбургке келгенде, достары Брамсты өзінің бірнеше шығармаларын жіберуге көндірді, бірақ пакет ашылмай қайтарылды. 1853 жылы Брамс Ременьимен бірге концерттік турнеге шықты. Мамыр айының соңында екеуі де Ганноверде скрипкашы және композитор Йозеф Иоахимді кездестірді. Брамс бұрын Иоахимнің Бетховеннің скрипкалық концертіндегі солистік бөлімін орындағанын естіп, оған қатты әсер еткен. Брамс Иоахимге өзінің бірнеше фортепианолық шығармаларын орындап берді, ал ол елу жылдан кейін: «Менің өмірімде ешқашан осылай толыққанды әсер алған емеспін» деп есіне алды. Бұл – өмір бойы сақталған достықтың бастамасы болды, бірақ 1883 жылы ажырасу ісінде Брамс Иоахимнің әйелінің жағын алғанда бұл достық уақытша үзіліске ұшырады. Брамс Иоахимді композитор ретінде де жоғары бағалады, ал 1856 жылы олар өзара білімдерін арттыру үшін бірлескен жаттығуларға кірісті (Брамстың сөзімен айтқанда) «қос контрапункт, канон, фуга, прелюдия немесе кез келген басқа да нәрсе». Бозарт «Брамстың келесі бірнеше жылдағы контрапункт және ерте музыканы зерттеуінің нәтижесінде билік шығармалары, органға арналған прелюдиялар мен фугалар, нео-Ренессанс және нео-барокколық хорлық шығармалар жазылды» деп атап өтті. Мұндай мақтау Брамстың өзіне сын көзбен қарауын күшейтіп, оның сенімділігін төмендеткен болуы мүмкін. 1853 жылғы қарашада Шуманға жазған хатында ол: «Сіздің мақтауыңыз халық арасында осындай үлкен үміттер тудырады, мен оларды қалай орындай алатынымды білмеймін» деп жазды. Дюссельдорфта Брамс Шуманмен және Шуманның шәкірті Альберт Дитрихпен бірге Иоахимге арналған скрипкалық сонатаның бір бөлімін жазуға қатысты, бұл сонатаның әріптері Иоахимнің жеке ұраны «Frei aber einsam» («Азат, бірақ жалғыз») сөзінің бас әріптерінен құралған «F A E Сонатасы» деп аталды. Шуманның мақтауы Брамстың шығармаларын өзінің атымен алғаш рет жариялауға мүмкіндік берді. Брамс Лейпцигке барып, Breitkopf & Härtel компаниясы оның Op. 1–4 (Фортепиано сонаталары №1 және №2, Op. 3-тегі «Алты ән» және Op. 4-тегі Scherzo) шығармаларын жариялады, ал Bartholf Senff Op. 5-тегі үшінші фортепианолық соната мен Op. 6-тегі «Алты ән» шығармаларын жариялады. Лейпцигте ол өзінің алғашқы екі фортепианолық сонатасын қоса алғанда, концерттер берді және Фердинанд Давид, Игнац Мошелес және Гектор Берлиоз сияқты композиторлармен кездесті. 1854 жылғы ақпанда Шуманның өзін-өзі өлтіруге талпынуынан кейін және Бонн маңындағы психиатриялық санаторияда жатқаннан кейін (ол 1856 жылы пневмониядан қайтыс болды), Брамс Дюссельдорфқа көшіп, онда Клараның үй шаруашылығына көмектесіп, оның атынан бизнес мәселелерін шешті. Клара Роберттің қайтыс болуына екі күн қалғанға дейін оны көруге рұқсат алмады, бірақ Брамс оны көріп, араласушы рөлінде болды. Брамс Клараға терең сезімдермен қарасты, ол оған әйелдіктің идеалды бейнесін білдірді. Олардың терең эмоционалдық, платондық қарым-қатынасы Клараның өмірінің соңына дейін сақталды. 1854 жылғы маусымда Брамс өзінің Op. 9, Шуманның бір тақырыбы бойынша вариацияларын Клараға арнады.

In 1850 Brahms met the Hungarian violinist Ede Reményi and accompanied him in a number of recitals over the next few years. This was his introduction to "gypsy style" music such as the csardas, which was later to prove the foundation of his most lucrative and popular compositions, the two sets of Hungarian Dances (1869 and 1880). 1850 also marked Brahms's first contact (albeit a failed one) with Robert Schumann; during Schumann's visit to Hamburg that year, friends persuaded Brahms to send the former some of his compositions, but the package was returned unopened. In 1853 Brahms went on a concert tour with Reményi. In late May the two visited the violinist and composer Joseph Joachim at Hanover. Brahms had earlier heard Joachim playing the solo part in Beethoven's violin concerto and been deeply impressed. Brahms played some of his own solo piano pieces for Joachim, who remembered fifty years later: "Never in the course of my artist's life have I been more completely overwhelmed". This was the beginning of a friendship which was lifelong, albeit temporarily derailed when Brahms took the side of Joachim's wife in their divorce proceedings of 1883. Brahms also admired Joachim as a composer, and in 1856 they were to embark on a mutual training exercise to improve their skills in (in Brahms's words) "double counterpoint, canons, fugues, preludes or whatever". Bozarth notes that "products of Brahms's study of counterpoint and early music over the next few years included "dance pieces, preludes and fugues for organ, and neo Renaissance and neo Baroque choral works". This praise may have aggravated Brahms's self critical standards of perfection and dented his confidence. He wrote to Schumann in November 1853 that his praise "will arouse such extraordinary expectations by the public that I don't know how I can begin to fulfil them". While in Düsseldorf, Brahms participated with Schumann and Schumann's pupil Albert Dietrich in writing a movement each of a violin sonata for Joachim, the "F A E Sonata", the letters representing the initials of Joachim's personal motto Frei aber einsam ("Free but lonely"). Schumann's accolade led to the first publication of Brahms's works under his own name. Brahms went to Leipzig where Breitkopf & Härtel published his Opp. 1–4 (the Piano Sonatas nos. 1 and 2, the Six Songs Op. 3, and the Scherzo Op. 4), whilst Bartholf Senff published the Third Piano Sonata Op. 5 and the Six Songs Op. 6. In Leipzig, he gave recitals including his own first two piano sonatas, and met with Ferdinand David, Ignaz Moscheles, and Hector Berlioz, among others. After Schumann's attempted suicide and subsequent confinement in a mental sanatorium near Bonn in February 1854 (where he died of pneumonia in 1856), Brahms based himself in Düsseldorf, where he supported the household and dealt with business matters on Clara's behalf. Clara was not allowed to visit Robert until two days before his death, but Brahms was able to visit him and acted as a go between. Brahms began to feel deeply for Clara, who to him represented an ideal of womanhood. Their intensely emotional platonic relationship lasted until Clara's death. In June 1854 Brahms dedicated to Clara his Op. 9, the Variations on a Theme of Schumann.

Мерзімі (1862-1876)

Брамс Гамбург филармониясының дирижері болуға үміттенген, бірақ 1862 жылы бұл лауазым баритон Юлиус Стокгаузенге берілді. (Брамс осы лауазымға үміттенуін жалғастырды; бірақ 1893 жылы директорлық қызметке ұсынылғанда, ол «басқа жолмен жүру идеясына үйренгендіктен» тартынды.) 1862 жылдың күзінде Брамс алғаш рет Венаға барып, қыста сол жерде қалды. Ол жерде Вагнердің айналасындағы екі жақын досы, бұрынғы досы Петер Корнелиус пен Карл Таусиг, сондай-ақ Жозеф Хеллмесбергер аға мен Юлиус Эпштейн, тиісінше Вена консерваториясының директоры және скрипка класын, фортепиано класын басқарды. Брамстың ортасына белгілі сыншы (және «Жаңа неміс мектебінің» қарсыласы) Эдуард Ханслик, дирижер Герман Леви және хирург Теодор Биллрот кірді, олар оның ең жақын қолдаушыларының бірі болды. Ол сондай-ақ Таусигтен Вагнердің «Таннхойзер» операсының бір бөлігінің қолжазбасын алды (Вагнер оны 1875 жылы қайта талап етті). Гендельдің вариациялары, алғашқы фортепианолық квартетімен бірге, оның алғашқы веналық концерттерінде орындалды, онда оның орындауы музыкасынан гөрі тыңдаушылар мен сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. Брамс басқа жерде дирижерлік қызметке түсуді ойластырса да, Венада көбірек уақыт өткізіп, оны өз үйіне айналдырды. 1863 жылы ол Вена ән академиясының дирижері болып тағайындалды. Ол тыңдаушыларын Генрих Шюц және И. С. Бах сияқты ерте неміс сазгерлерінің, сондай-ақ Джованни Габриели сияқты басқа да ерте композиторлардың көптеген шығармаларымен таң қалдырды; соңғы музыканы Бетховен мен Феликс Мендельсонның шығармалары ұсынды. Брамс хор үшін де шығармалар жазды, оның ішінде Op. 29 мотеті. Бірақ бұл лауазым композицияға қажетті уақытын тым көп жеп қойғанын сезіп, 1864 жылдың маусымында хордан кетіп қалды. 1864 жылдан 1876 жылға дейін ол көптеген жаздарын Лихтентальде өткізді, онда Клара Шуман мен оның отбасы да уақыт өткізді. Оның Лихтентальдағы үйі, онда ол «Неміс реквиемі» және орта кезеңдегі камералық шығармалары сияқты көптеген маңызды шығармаларын жазды, қазір музей ретінде сақталған. 1865 жылдың ақпанында Брамстың анасы қайтыс болды, ол «Неміс реквиемі» Op. 45 атты үлкен хорлық шығармасын жазуға кірісті, оның алты бөлімі 1866 жылға дейін аяқталды. Алғашқы үш бөлімнің премьерасы Венада өтті, бірақ толық шығарма алғаш рет 1868 жылы Бременде үлкен табысқа ие болды. Жетінші бөлім («Ihr habt nun Traurigkeit») Лейпцигтегі премьерада (1869 жылдың ақпаны) қосылды. Бұл шығарма Германияда, Англияда, Швейцарияда және Ресейде концерттік және сыншылар тарапынан мақтауға ие болды, Брамстың әлемдік аренаға шығуына белгі берді. 1869 жылы Брамс Шуманның қызы Джулияға (сол кезде 24 жаста, ол 36 жаста) ғашық болғанын сезінді, бірақ өзін жарияламады; сол жылы Джулия граф Марморитоға күйеуге шыққандығы жарияланғанда, ол Клараға өзінің Альто рапсодиясының (Op. 53) қолжазбасын жазып берді. Клара күнделігіне «ол оны өзінің үйлену әні деп атады» деп жазды және «мәтін мен музыканың терең қайғысын» атап өтті. 1872 жылдан 1875 жылға дейін Брамс Венаның Musikfreunde қоғамының концерттерінің директоры болды. Ол оркестрдің тек кәсіби музыканттардан тұруын қамтамасыз етті және Бахтан бастап «Жаңа неміс мектебіне» жатпайтын 19 ғасыр композиторларының репертуарын жүргізді; оларға Бетховен, Франц Шуберт, Мендельсон, Шуман, Йоахим, Фердинанд Хиллер, Макс Брух және өзі (әсіресе оның ірі хорлық шығармалары, «Неміс реквиемі», «Альто рапсодиясы» және 1870/71 жылғы Франко-прусс соғысындағы Пруссияның жеңісін тойлаған патриоттық «Триумфлид», Op. 55) кірді. Осы кезде Брамс өзінің имиджін өзгертуді де шешті. Әрқашан қырық жасқа дейін сақалды болған ол 1878 жылы достарын сақал қойып таң қалдырды, қыркүйек айында дирижер Бернхард Шолцкеге былай деп жазды: «Мен үлкен сақалмен келемін! Әйеліңді қорқынышты көрініске дайында!» Әнші Джордж Хеншель концерттен кейін «Мен танымайтын, орташа бойлы, шашы ұзын, сақалды, сәл тоқ кісіні көрдім. Ол өзін өте терең және қарлы дауыспен «Musikdirektor Müller» деп таныстырды, бір сәттен кейін біз Брамстың маскировкасының керемет табысына қатты күлдік». Бұл оқиға Брамстың әзіл-қалжыңға құштар екенін де көрсетеді. 1882 жылы Брамс өзінің 2-ші фортепианолық концертін аяқтады, Op. 83, ұстазы Маркссенге арналған. Сол жылы Брамс Гамбургтің құрметті азаматы атанды.

Brahms had hoped to be given the conductorship of the Hamburg Philharmonic, but in 1862 this post was given to the baritone Julius Stockhausen. (Brahms continued to hope for the post; but when he was finally offered the directorship in 1893, he demurred as he had "got used to the idea of having to go along other paths".) In autumn 1862 Brahms made his first visit to Vienna, staying there over the winter. There he became an associate of two close members of Wagner's circle, his earlier friend Peter Cornelius and Karl Tausig, and of Joseph Hellmesberger Sr. and Julius Epstein, respectively the Director and head of violin studies, and the head of piano studies, at the Vienna Conservatoire. Brahms's circle grew to include the notable critic (and opponent of the 'New German School') Eduard Hanslick, the conductor Hermann Levi and the surgeon Theodor Billroth, who were to become amongst his greatest advocates. and being rewarded by Tausig with a manuscript of part of Wagner's Tannhäuser (which Wagner demanded back in 1875). The Handel Variations also featured, together with the first Piano Quartet, in his first Viennese recitals, in which his performances were better received by the public and critics than his music. Although Brahms entertained the idea of taking up conducting posts elsewhere, he based himself increasingly in Vienna and soon made it his home. In 1863, he was appointed conductor of the Wiener Singakademie. He surprised his audiences by programming many works by the early German masters such as Heinrich Schütz and J. S. Bach, and other early composers such as Giovanni Gabrieli; more recent music was represented by works of Beethoven and Felix Mendelssohn. Brahms also wrote works for the choir, including his Motet, Op. 29. Finding however that the post encroached too much of the time he needed for composing, he left the choir in June 1864. From 1864 to 1876 he spent many of his summers in Lichtental, where Clara Schumann and her family also spent some time. His house in Lichtental, where he worked on many of his major compositions including A German Requiem and his middle period chamber works, is preserved as a museum. In February 1865 Brahms's mother died, and he began to compose his large choral work A German Requiem, Op. 45, of which six movements were completed by 1866. Premieres of the first three movements were given in Vienna, but the complete work was first given in Bremen in 1868 to great acclaim. A seventh movement (the soprano solo "Ihr habt nun Traurigkeit") was added for the equally successful Leipzig premiere (February 1869). The work went on to receive concert and critical acclaim throughout Germany and also in England, Switzerland and Russia, marking effectively Brahms's arrival on the world stage. During 1869 Brahms had felt himself falling in love with the Schumann's daughter Julie (then aged 24 to his 36) but did not declare himself; when later that year Julie's engagement to Count Marmorito was announced, he wrote and gave to Clara the manuscript of his Alto Rhapsody (Op. 53). Clara wrote in her diary that "he called it his wedding song" and noted "the profound pain in the text and the music". From 1872 to 1875, Brahms was director of the concerts of the Vienna Gesellschaft der Musikfreunde. He ensured that the orchestra was staffed only by professionals, and conducted a repertoire which ran from Bach to the nineteenth century composers who were not of the 'New German School'; these included Beethoven, Franz Schubert, Mendelssohn, Schumann, Joachim, Ferdinand Hiller, Max Bruch and himself (notably his large scale choral works, the German Requiem, the Alto Rhapsody, and the patriotic Triumphlied, Op. 55, which celebrated Prussia's victory in the 1870/71 Franco Prussian War). At this time Brahms also chose to change his image. Having been always clean shaven, in 1878 he surprised his friends by growing a beard, writing in September to the conductor Bernhard Scholz: "I am coming with a large beard! Prepare your wife for a most awful sight." The singer George Henschel recalled that after a concert "I saw a man unknown to me, rather stout, of middle height, with long hair and a full beard. In a very deep and hoarse voice he introduced himself as 'Musikdirektor Müller' an instant later, we all found ourselves laughing heartily at the perfect success of Brahms's disguise". The incident also displays Brahms's love of practical jokes. In 1882 Brahms completed his Piano Concerto No. 2, Op. 83, dedicated to his teacher Marxsen. In that same year, Brahms was named an honorary citizen of Hamburg.

Соңғы жылдары (18901897)

Брамс 1870 жылдары өзінен сегіз жас үлкен Иоганн Штраус II-мен танысқан, бірақ олардың тығыз достығы 1889 жылдан кейін басталды. Брамс Штраустың музыкасының көп бөлігін жоғары бағалап, композиторды өзінің баспагері Симрокпен келісімшарт жасасуға ынталандырды. Штраустың әйелі Адельге автограф жазып, "Көк Дунай" вальсінің алғашқы ноталарын жазған Брамс, "Өкінішке орай, бұл Йоханнес Брамсқа тиесі емес" деген сөздерді қосты. 1890 жылы Венадағы екінші скрипкалық квинтетінің, Op. 111, табысты премьерасынан кейін 57 жастағы Брамс композиторлық қызметтен зейнетке шығуды ойлады, достарына "жетістікке жеттім, енді мен тыныш қарттануға және оны тамашалауға лайықпын" деді. Ол меццо-сопрано Элис Барбиге серіктесуден демеу алды және оған үйлену ұсынысын жасаған болуы мүмкін (ол кезде оның жасы 28-де еді). Майнинген оркестрінің кларнетшісі Рихард Мюльфельдке деген құрметі оның композиторлыққа деген қызығушылығын қайта оятып, 1891 жылы Кларнет триосы, Op. 114; 1891 жылы Кларнет квинтеті, Op. 115; және 1894 жылы екі Кларнет сонатасы, Op. 120 жазуына әкелді. Брамс сонымен қатар осы кезеңде фортепианолық шығармалардың соңғы циклдарын, Op. 116–119 және "Төрт қасиетті ән" (Vier ernste Gesänge), Op. 121 (1896) жазды, олар Клара Шуманның қазасына байланысты жазылып, оның үлкен жанкүйері болған суретші Макс Клингерге арналған. Органға арналған он бір хоральдық прелюдияның соңғысы, Op. 122 (1896) – "O Welt ich muss dich lassen" ("О, әлем, мен сені тастауым керек") және Брамстың жазған соңғы ноталары. Осы туындылардың көп бөлігі 1882 жылы алғаш рет келген және 1889 жылдан бастап әр жазды өткізген Бад-Ишльдегі үйінде жазылды. 1896 жылдың жазында Брамсқа сарқас және бүйрек қатерлі ісігі диагнозы қойылды, ал сол жылы оның веналық дәрігері оған бауыр қатерлі ісігі (оның әкесі Якоб осы аурудан қайтыс болған) диагнозын қойды. Оның соңғы ресми пайда болуы 1897 жылдың 7 наурызында Ханс Рихтердің 4-ші симфониясын дирижерлік еткенін көру болды; төрт бөлімнен кейін әрқайсысынан құрметпен қарсы алынды. Ол өлімінен үш апта бұрын 1897 жылдың наурыз айында Иоганн Штраустың "Ақылдың құдайы" (Die Göttin der Vernunft) опереттасының премьерасына қатысуға тырысты.

Brahms had become acquainted with Johann Strauss II, who was eight years his senior, in the 1870s, but their close friendship belongs to the years 1889 and after. Brahms admired much of Strauss's music, and encouraged the composer to sign up with his publisher Simrock. In autographing a fan for Strauss's wife Adele, Brahms wrote the opening notes of The Blue Danube waltz, adding the words "unfortunately not by Johannes Brahms". After the successful Vienna premiere of his Second String Quintet, op. 111, in 1890, the 57 year old Brahms came to think that he might retire from composition, telling a friend that he "had achieved enough; here I had before me a carefree old age and could enjoy it in peace." He also began to find solace in escorting the mezzo soprano Alice Barbi and may have proposed to her (she was only 28). His admiration for Richard Mühlfeld, clarinettist with the Meiningen orchestra, revived his interest in composing and led him to write the Clarinet Trio, Op. 114 (1891); Clarinet Quintet, Op. 115 (1891); and the two Clarinet Sonatas, Op. 120 (1894). Brahms also wrote at this time his final cycles of piano pieces, Opp. 116–119 and the Vier ernste Gesänge (Four Serious Songs), Op. 121 (1896) which were prompted by the death of Clara Schumann and dedicated to the artist Max Klinger who was his great admirer. The last of the Eleven Chorale Preludes for organ, Op. 122 (1896) is a setting of "O Welt ich muss dich lassen" ("O world I must leave thee") and is the last notes that Brahms wrote. Many of these works were written in his house in Bad Ischl, where Brahms had first visited in 1882 and where he spent every summer from 1889 onwards. In the summer of 1896 Brahms was diagnosed with jaundice and pancreatic cancer, and later in the year his Viennese doctor diagnosed him with liver cancer (from which his father Jakob had died). His last public appearance was on 7 March 1897 when he saw Hans Richter conduct his Symphony No. 4; there was an ovation after each of the four movements. He made the effort, three weeks before his death, to attend the premiere of Johann Strauss's operetta Die Göttin der Vernunft (The Goddess of Reason) in March 1897.

Стиль және әсерлері

Брамс өзінің шығармаларында классикалық форма мен тәртіп сезімін сақтады, бұл оның көптеген замандастарының музыкасының көркемдігінен ерекшеленді. Осылайша, көптеген жақтастары (бірақ Брамс өзі емес) оны бағдарламалық музыканы қабылдаған «Жаңа неміс мектебіне» қарсы дәстүрлі формалар мен «таза музыканың» жақтасы ретінде қарастырды. Брамс Бетховенге құрметпен қарады; композитордың үйінде Бетховеннің мәрмәр бюсті оның шығарма жазған орнына қарап тұрды, ал оның шығармаларындағы кейбір бөлімдер Бетховеннің стилін еске түсіреді. Брамстың Бірінші симфониясы Бетховеннің Бесінші симфониясының күшті ықпалында жасалған, себебі екі шығарма да до минор тонында жазылған және до мажор тонындағы жеңіске ұмтылыспен аяқталады. Бірінші симфонияның финалының басты тақырыбы Бетховеннің Тоғызыншы симфониясының финалының басты тақырыбын еске түсіреді, және Брамсқа осы ұқсастық туралы айтқанда, ол «кез келген білгіш адам оны көре алады» деді. 1876 жылы шығарма Венада алғаш орындалғанда, ол бірден «Бетховеннің оныншы симфониясы» деп жарияланды. Шындығында, Брамстың музыкасының Бетховеннің кейінгі шығармаларына ұқсастығы алғаш рет 1853 жылдың қараша айында Альберт Дитрихтің Эрнст Науманға жазған хатында айтылған. Брамс контрапункт шебері болды. «Брамс үшін контрапункттің ең күрделі формалары оның сезімдерін білдірудің табиғи құралы болды», - деп жазады Гейрингер. «Палестрина мен Бах өнерлеріне рухани мағына бергендей, Брамс та канонды motu contrario немесе канонды per augmentationem түрінде лирикалық поэзияға айналдыра алды». Брамс туралы жазғандар оның контрапункт қолдануына назар аударды. Мысалы, Op. 9, Роберт Шуманның тақырыбына жасалған вариацияларында Герингер Брамстың «контрапункт өнерінің барлық мүмкіндіктерін көрсеткенін» жазады. А мажорлық фортепианолық квартетінің 26-шы бөлімінде Ян Сваффорд үшінші бөлімнің «Хайднның «Қызыл шеңбер» деп аталатын атақты мінуетін еске түсіретін, зұлым канондық екенін» айтады. Сваффордтың пікірінше, «тақырыптық даму, контрапункт және форма – Брамстың музыка туралы ойлау кезіндегі басты техникалық ұғымдар болды». Контрапункттегі шеберлігімен қатар, ол ритм мен метрді де шебер меңгерген. The New Grove Dictionary of Music венгр және цыган халық музыкасымен жас кезінде танысқанының «оның шығармаларындағы ретсіз ырғақтар, үштік фигуралар және рубато қолдануға деген өмір бойы қызығушылығына» әкелгенін болжайды. Венгр билері – Брамстың ең бағаланған шығармаларының бірі. «Тек бір композитор ғана оның ритмикалық ойлауының жетілгендігімен бәсекелесе алады, ол – Стравинский». Оның контрапункт пен ритмдегі шеберлігі «Неміс реквиемінде» айқын көрінеді, бұл шығарма 1865 жылы анасының қайтысынан (сол кезде ол екінші бөлімнің негізіне айналатын жерлеу маршын жазды) шабыттандырылған, бірақ сонымен қатар 1854 жылы бастап, Шуманның өзін-өзі өлтіруге тырысуынан кейін тасталған симфониядан алынған материалды да қамтиды. Ол бірде реквиемнің «Шуманға тиесілі екенін» жазған. Тасталған симфонияның бірінші бөлімі Бірінші фортепиано концерті ретінде қайта өңделді. Брамс классикалық композиторлар Моцарт пен Гайднды жақсы көретін. Ол Моцартқа ерекше құрметпен қарады, тіпті өмірінің соңғы жылдарында оны ең ұлы композитор деп жариялаған. 1896 жылдың 10 қаңтарында Брамс Берлинде Академиялық фестивальдің овертурасын және екі фортепиано концертін дирижерлік етті, ал келесі той кезінде Брамс Йоахимнің тостысын «Толық дұрыс; Моцарттың денсаулығына!» деп үзіп қалды. Брамс сондай-ақ 1896 жылы Ричард Хьюбергерге жазған хатында Моцартты Бетховенмен салыстырды, соңғысының кемшілігін көрсетіп: «Моцарт қолданғандай шынайы диссонанс, Бетховенде жоқ. Идоменьеоға қараңыз. Бұл керемет ғана емес, сонымен қатар Моцарт оны жазғанда әлі жас және еріншек болғандықтан, бұл мүлдем жаңа нәрсе болды. Бетховеннен үлкен музыканы тапсырыс беруге болмайды, өйткені ол тек тапсырыс бойынша кішігірім шығармалар жасады – оның әдеттегі шығармалары, вариациялары және т.б.» Брамс Моцарт пен Гайдн шығармаларының алғашқы басылымдарын және автографтарын жинады және орындаушылық басылымдарын редакциялады. Ол классикалық композиторларға дейінгі композиторлардың музыкасын зерттеді, оның ішінде Джованни Пьерлуиджи да Палестрина, Джованни Габриели, Иоганн Адольф Хассе, Генрих Шуц, Доменико Скарлатти, Джордж Фридерик Гендель және әсіресе Иоганн Себастьян Бах. Оның достарына жетекші музыкологтар кірді, Фридрих Крайсандермен бірге Франсуа Куперен шығармаларының басылымын редакциялады. Брамс сондай-ақ С.Е. Бах және В.Ф. Бах шығармаларын редакциялады. Ол контрапункт өнерінде шабыт алу үшін көне музыкаға жүгінді; оның кейбір шығармаларының тақырыптары Бахтың «Фуга өнері» сияқты барокко көздеріне негізделген, мысалы, виолончель сонатасының №1 фугалық финалында немесе Төртінші симфонияның финалындағы пассакалия тақырыбында осы композитордың 150-ші кантатасы. Питер Филлипс Брамстың ритмдік қуатты контрапункттік текстуралары мен Джованни Габриели және Уильям Бёрд сияқты Ренессанс шеберлерінің арасындағы ұқсастықтарды байқады. Бёрдтің «Амариллис биі» туралы айта келіп, Филлипс осы шығармадағы қиылысқан ырғақтар Э.Х. Фэллоустың Брамстың композициялық стиліне теңеуіне себеп болғанын атап өтеді. Ерте романтик композиторлар Брамсқа үлкен әсер етті, әсіресе Шуман, ол жас композитор ретінде Брамсты қолдады. 1862–63 жылдары Венада болған кезде Брамс Франц Шуберттің музыкасына ерекше қызығушылық танытты. Шуберттің ықпалы Брамстың осы кезеңдегі шығармаларында көрінеді, мысалы, екі фортепианолық квартет Op. 25 және Op. 26, сондай-ақ Шуберттің Квартет және фортепиано төрт қолына арналған үлкен дуэттеріне сілтеме жасайтын фортепианолық квинтет. Шопен мен Мендельсонның Брамсқа тигізген әсері аз, бірақ кейде оның шығармаларында олардың біреуіне сілтеме табуға болады (мысалы, Брамстың Scherzo, Op. 4, Шопеннің B-bemol минорындағы Scherzo-сына сілтеме жасайды; Брамстың F минорындағы фортепианолық сонатасының Op. 5, scherzo бөлімі Мендельсонның C минорындағы фортепианолық триосының финалына сілтеме жасайды). Брамс басқа композиторлардың кеңейтілген тоналдылықтағы жаңалықтары тоналдылық ережесінің бұзылуына әкелгенде композициядан бас тартуды қарастырды. Вагнер Брамстың даңқы мен танымалдылығы артып келе жатқанда оған қатысты қатал сынға ұшырады, бірақ оның «Гендель тақырыбына жасалған вариациялар мен фугасын» ынталы түрде қабылдады; Брамс өзі, көптеген деректерге сәйкес, Вагнердің музыкасына терең құрметпен қарады, оның амбиваленттілігін Вагнердің теориясының драматургиялық қағидаттарымен ғана шектеді. Брамс 144 неміс халық әнінің фортепиано мен дауысқа арналған нұсқаларын жазды, ал оның көптеген лиддері халық тақырыптарын көрсетеді немесе ауылдық өмірдің көріністерін бейнелейді.

Brahms maintained a classical sense of form and order in his works, in contrast to the opulence of the music of many of his contemporaries. Thus, many admirers (though not necessarily Brahms himself) saw him as the champion of traditional forms and "pure music", as opposed to the "New German" embrace of programme music. Brahms venerated Beethoven; in the composer's home, a marble bust of Beethoven looked down on the spot where he composed, and some passages in his works are reminiscent of Beethoven's style. Brahms's First Symphony bears strongly the influence of Beethoven's Fifth Symphony, as the two works are both in C minor and end in the struggle towards a C major triumph. The main theme of the finale of the First Symphony is also reminiscent of the main theme of the finale of Beethoven's Ninth, and when this resemblance was pointed out to Brahms he replied that any dunce could see that. In 1876, when the work was premiered in Vienna, it was immediately hailed as "Beethoven's Tenth". Indeed, the similarity of Brahms's music to that of late Beethoven had first been noted as early as November 1853 in a letter from Albert Dietrich to Ernst Naumann. Brahms was a master of counterpoint. "For Brahms, the most complicated forms of counterpoint were a natural means of expressing his emotions," writes Geiringer. "As Palestrina or Bach succeeded in giving spiritual significance to their technique, so Brahms could turn a canon in motu contrario or a canon per augmentationem into a pure piece of lyrical poetry." Writers on Brahms have commented on his use of counterpoint. For example, of Op. 9, Variations on a Theme by Robert Schumann, Geiringer writes that Brahms "displays all the resources of contrapuntal art". In the A major piano quartet Opus 26, Jan Swafford notes that the third movement is "demonic canonic, echoing Haydn's famous minuet for string quartet called the 'Witch's Round. Swafford further opines that "thematic development, counterpoint, and form were the dominant technical terms in which Brahms thought about music". Allied to his skill in counterpoint was his subtle handling of rhythm and meter. The New Grove Dictionary of Music speculates that his contact with Hungarian and gypsy folk music as a teenager led to "his lifelong fascination with the irregular rhythms, triplet figures and use of rubato" in his compositions. The Hungarian Dances are among Brahms's most appreciated pieces. According to "only one composer rivals him in the advanced nature of his rhythmic thinking, and that is Stravinsky." His consummate skills in counterpoint and rhythm are richly present in A German Requiem, a work that was partially inspired by his mother's death in 1865 (at which time he composed a funeral march that was to become the basis of Part Two, "Denn alles Fleisch"), but which also incorporates material from a symphony which he started in 1854 but abandoned following Schumann's suicide attempt. He once wrote that the Requiem "belonged to Schumann". The first movement of this abandoned symphony was re worked as the first movement of the First Piano Concerto. Brahms loved the classical composers Mozart and Haydn. He especially admired Mozart, so much so that in his final years, he reportedly declared Mozart as the greatest composer. On 10 January 1896, Brahms conducted the Academic Festival Overture and both piano concertos in Berlin, and during the following celebration, Brahms interrupted Joachim's toast with "Ganz recht; auf Mozart's Wohl" (Quite right; here's Mozart's health). Brahms also compared Mozart with Beethoven to the latter's disadvantage, in a letter to Richard Heuberger, in 1896: "Dissonance, true dissonance as Mozart used it, is not to be found in Beethoven. Look at Idomeneo. Not only is it a marvel, but as Mozart was still quite young and brash when he wrote it, it was a completely new thing. You couldn't commission great music from Beethoven since he created only lesser works on commission—his more conventional pieces, his variations and the like." Brahms collected first editions and autographs of Mozart and Haydn's works and edited performing editions. He studied the music of pre classical composers, including Giovanni Pierluigi da Palestrina, Giovanni Gabrieli, Johann Adolph Hasse, Heinrich Schütz, Domenico Scarlatti, George Frideric Handel, and, especially, Johann Sebastian Bach. His friends included leading musicologists, and, with Friedrich Chrysander, he edited an edition of the works of François Couperin. Brahms also edited works by C. P. E. Bach and W. F. Bach. He looked to older music for inspiration in the art of counterpoint; the themes of some of his works are modelled on Baroque sources such as Bach's The Art of Fugue in the fugal finale of Cello Sonata No. 1 or the same composer's Cantata No. 150 in the passacaglia theme of the Fourth Symphony's finale. Peter Phillips hears affinities between Brahms's rhythmically charged contrapuntal textures and those of Renaissance masters such as Giovanni Gabrieli and William Byrd. Referring to Byrd's Though Amaryllis dance, Philips remarks that "the cross rhythms in this piece so excited E. H. Fellowes that he likened them to Brahms's compositional style." The early Romantic composers had a major influence on Brahms, particularly Schumann, who encouraged Brahms as a young composer. During his stay in Vienna in 1862–63, Brahms became particularly interested in the music of Franz Schubert. The latter's influence may be identified in works by Brahms dating from the period, such as the two piano quartets Op. 25 and Op. 26, and the Piano Quintet which alludes to Schubert's String Quintet and Grand Duo for piano four hands. The influence of Chopin and Mendelssohn on Brahms is less obvious, although occasionally one can find in his works what seems to be an allusion to one of theirs (for example, Brahms's Scherzo, Op. 4, alludes to Chopin's Scherzo in B flat minor; the scherzo movement in Brahms's Piano Sonata in F minor, Op. 5, alludes to the finale of Mendelssohn's Piano Trio in C minor). Brahms considered giving up composition when it seemed that other composers' innovations in extended tonality resulted in the rule of tonality being broken altogether. Although Wagner became fiercely critical of Brahms as the latter grew in stature and popularity, he was enthusiastically receptive of the early Variations and Fugue on a Theme by Handel; Brahms himself, according to many sources, deeply admired Wagner's music, confining his ambivalence only to the dramaturgical precepts of Wagner's theory. Brahms wrote settings for piano and voice of 144 German folk songs, and many of his lieder reflect folk themes or depict scenes of rural life.

Шығармалары

Брамс оркестр үшін көптеген ірі шығармалар жазды, соның ішінде төрт симфония, екі фортепиано концерті (No. 1 ре минор; No. 2 B flat мажор), скрипкалық концерт, скрипка мен виолончельге арналған қос концерт және «Трагикалық увертюра», сондай-ақ екі Серенада және «Академиялық фестиваль увертюрасы» сияқты оркестрлік шығармалар. Оның ірі хорлық шығармасы – «Неміс реквиемі» литургиялық «Missa pro defunctis» емес, Брамс Лютер Библиясынан таңдаған мәтіндерге негіделген туынды. Бұл шығарма өмірінің үш кезеңінде жазылған. Екінші бөлімнің алғашқы нұсқасы 1854 жылы, Роберт Шуманның өзін-өзі өлтіруге талпынысынан кейін жазылған, және кейіннен ол өзінің алғашқы фортепиано концертінде қолданылды. Реквиемнің көп бөлігі 1865 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін аяқталды. Бесінші бөлім 1868 жылы ресми премьерадан кейін қосылды, ал шығарма 1869 жылы жарық көрді. Оның вариациялық формадағы шығармаларына Гендельдің тақыбына жазылған «Вариациялар мен фуга» және Паганинидің «Вариациялары» кіреді. Төртінші симфонияның соңғы бөлімі, Op. 98 – пассакалия. Ол көптеген халық әндерін өңдеген. Оның камералық шығармаларына үш скрипкалық квартет, екі скрипкалық квинтет, екі скрипкалық секстет, кларнеттік квинтет, кларнеттік трио, мүйіз триосы, фортепианолық квинтет, үш фортепианолық квартет және төрт фортепианолық трио (төртіншісі композитордың өлімінен кейін жарық көрді) кіреді. Ол фортепианомен орындалатын бірнеше аспаптық сонаталар жазды, соның ішінде скрипкаға арналған үш, виолончельге арналған екі және кларнетке арналған екі соната (содан кейін композитор оларды альтқа бейімдеді). Оның соло фортепианолық шығармалары ерте фортепианолық сонаталары мен балладаларынан бастап кейінгі сипаттамалық пьесаларға дейін жетеді. Брамс 200-ден астам Лидерлер жазған маңызды композитор. Органға арналған хоралдық прелюдиялары, Op. 122, өмірінің соңында жазылған, орган репертуарының маңызды бөлігіне айналды. Олар 1902 жылы композитордың өлімінен кейін жарық көрді. Бұл жинақтың соңғы туындысы – хордың «O Welt ich muss dich lassen» («О, әлем, мен сені тастап кетуім керек») әніне жазылған нұсқасы, және ол жазған соңғы ноталар болды. Брамс өте жоғары талаптар қоятын перфекционист еді. Ол көптеген ерте туындыларын, соның ішінде Ременьи және скрипкашы Фердинанд Давидпен бірге орындаған скрипкалық сонатасын жойды, және 1873 жылы ресми бірінші квартетін шығарғанға дейін 20 скрипкалық квартетті жойғанын айтты. Бірнеше жыл бойы ол ре минор симфониясының бастапқы жобасын өзінің алғашқы фортепиано концертіне айналдырды. Тағы бір егжей-тегжейлілікке берілген мысал ретінде, ол 1861 жылдан 1876 жылға дейін шамамен он бес жыл бойы Бірінші симфонияның ресми нұсқасын жазды. Оның алғашқы орындалуларынан кейін де Брамс бастапқы баяу бөлімін жойып, партитура жарияланғанға дейін басқасын қосты. Оның перфекционизміне Шуманның ерте ынтасы ықпал етті, сондай-ақ Брамстың музыкалық аспаптар арасында мелодиялық фрагменттерді қайта бөлу арқылы сериалистердің әдістерін болжағанын көрсетті, мысалы, Кларнеттік сонатасының бірінші бөлімінде, Op. 120, No. 2. Брамс Германияның құрмет залында, Вальхалла ескерткішінде құрметке ие болды. 2000 жылдың 14 қыркүйегінде ол он алтыншы «rühmlich ausgezeichneter Teutscher» және олардың арасындағы он үшінші композитор ретінде таныстырылды, мүсінші Милан Кноблох жасаған бюстімен.

Brahms wrote a number of major works for orchestra, including four symphonies, two piano concertos (No. 1 in D minor; No. 2 in B flat major), a Violin Concerto, a Double Concerto for violin and cello, and the Tragic Overture, along with somewhat lesser orchestral pieces such as the two Serenades, and the Academic Festival Overture. His large choral work A German Requiem is not a setting of the liturgical Missa pro defunctis but a setting of texts which Brahms selected from the Luther Bible. The work was composed in three major periods of his life. An early version of the second movement was first composed in 1854, not long after Robert Schumann's attempted suicide, and this was later used in his first piano concerto. The majority of the Requiem was composed after his mother's death in 1865. The fifth movement was added after the official premiere in 1868, and the work was published in 1869. His works in variation form include the Variations and Fugue on a Theme by Handel and the Paganini Variations, both for solo piano, and the Variations on a Theme by Haydn (now sometimes called the Saint Anthony Variations) in versions for two pianos and for orchestra. The final movement of the Fourth Symphony, Op. 98, is a passacaglia. He set a number of folksongs. His chamber works include three string quartets, two string quintets, two string sextets, a clarinet quintet, a clarinet trio, a horn trio, a piano quintet, three piano quartets, and four piano trios (the fourth being published posthumously). He composed several instrumental sonatas with piano, including three for violin, two for cello, and two for clarinet (which were subsequently arranged for viola by the composer). His solo piano works range from his early piano sonatas and ballades to his late sets of character pieces. Brahms was a significant Lieder composer, who wrote over 200 of them. His chorale preludes for organ, Op. 122, which he wrote shortly before his death, have become an important part of the organ repertoire. They were published posthumously in 1902. The last of this set is a setting of the choral. "O Welt ich muss dich lassen" ("O world I now must leave thee") and were the last notes he wrote. Brahms was an extreme perfectionist. He destroyed many early works – including a violin sonata he had performed with Reményi and violinist Ferdinand David – and once claimed to have destroyed 20 string quartets before he issued his official First in 1873. Over the course of several years, he changed an original project for a symphony in D minor into his first piano concerto. In another instance of devotion to detail, he laboured over the official First Symphony for almost fifteen years, from about 1861 to 1876. Even after its first few performances, Brahms destroyed the original slow movement and substituted another before the score was published. A factor that contributed to his perfectionism was Schumann's early enthusiasm, has shown how Brahms anticipated the procedures of the serialists by redistributing melodic fragments between instruments, as in the first movement of the Clarinet Sonata, Op. 120, No. 2. Brahms was honoured in the German hall of fame, the Walhalla memorial. On 14 September 2000, he was introduced there as the 126th "rühmlich ausgezeichneter Teutscher" and 13th composer among them, with a bust by sculptor Milan Knobloch [de].

Құралдар

Брамс негізінен неміс және веналық пианиноларда ойнады. Алғашқы жылдары ол Гамбургтегі Baumgarten & Heins компаниясы жасаған фортепианоны пайдаланды. Кейін, 1864 жылы, ол Клара Шуманға Streicher аспаптарына деген тартымдылығы туралы хат жазды. 1873 жылы ол Streicher фортепианосын, op. 6713 нөмірімен алды және өмірінің соңына дейін оны үйінде сақтап тұрды. Ол Клараға былай деп жазды: "Сол жерде [менің Streicher фортепианоымда] мен әрқашан не жазып жатқанымды және неге осылай немесе басқаша жазып жатқанымды дәл білемін".

Нанымдар

Брамс нәресте кезінде лютеран шіркеуінде крещениеден өтті, ал он бес жасында (Гамбургтегі Сент-Михаэль шіркеуінде) конформацияны қабылдады, бірақ оны агностик және гуманист деп сипаттайды. Әулетті католик Антонин Дворжак бір хатында былай деп жазды: "Осындай адам, осындай көркем жан... және ол еш нәрсеге сенбейді! Ол еш нәрсеге сенбейді!" Дирижер Карл Рейнталер одан неміс реквиеміне нақты діни мәтін қосуды сұрағанда, Брамс былай деп жауап бергені айтылады: "Мәтінге келсек, тіпті 'неміс' деген сөзді де алып тастап, оның орнына 'адам' деген сөзді қолдануға дайынмын; сондай-ақ, менің білімім мен ынтаммен Жохан 3:16 сияқты бөлімдерден де бас тартар едім. Бірақ мен бір нәрсені музыкант болғандықтан, маған қажет болғандықтан және құрметті авторларыммен ештеңені жоя алмаймын немесе таласа алмаймын деп таңдадым. Дегенмен, тым көп айтпай тұрып тоқтағаным жақсы болар еді".