Мышьяқ үш оксиді: қасиеттері, қолданылуы және қауіптері
Arsenic trioxide
Арсенит триоксиді – өнеркәсіптік химиялық зат, дәрі ретінде қолданылады. Раққа қарсы, ағаш сақтау, пестицидтерде пайдалы. Қауіптілігіне байланысты реттеулер бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық қосылыс (өнеркәсіптік химиялық зат және дәрілік зат)
Chemical compound (industrial chemical and medication)
Арсен триоксиді – формуласы As₂O₃ болатын бейорганикалық қосылыс. Өнеркәсіптік химиялық зат ретінде, оның негізгі қолданылулары ағаш сақтағыштарын, пестицидтерді және шыны өндірісін қамтиды. Ол Trisenox брендінің астында және басқа да атаулармен сатылады. Осы мақсатта ол көкейкеште инъекция арқылы беріледі. Оның қатерлі ісікті емдеу механизмі толыққанды түсініксіз. Жылына шамамен 50 000 тонна өндіріледі. Оның уыттылығына байланысты көптеген елдерде оның өндірісі мен сатылуын реттейтін қағидалар бар.
Arsenic trioxide is an inorganic compound with the formula As an industrial chemical, its major uses include the manufacture of wood preservatives, pesticides, and glass. It is sold under the brand name Trisenox among others For this use it is given by injection into a vein. Its mechanism in treating cancer is not entirely clear. Approximately 50,000 tonnes are produced a year. Due to its toxicity, a number of countries have regulations around its manufacture and sale.
Медициналық
Арсен триоксиді третиноинмен бірге, жаңа диагностикаланған, төмен тәуекелді жедел промиелоциттік лейкемиясы бар ересектерді емдеу үшін қолданылады, егер олардың жедел промиелоциттік лейкемиясы t(15;17) транслокациясының немесе PML/RAR альфа генінің экспрессиясының болуымен сипатталса; сондай-ақ, ретиноидты және антрациклиндік химиотерапияға төзімді болған немесе қайталаған жедел промиелоциттік лейкемиясы бар пациенттерде ремиссияны және консолидацияны индукциялау үшін, олардың жедел промиелоциттік лейкемиясы t(15;17) транслокациясының немесе PML/RAR альфа генінің экспрессиясының болуымен сипатталса. Арсен триоксиді жедел промиелоциттік лейкоз (ЖПЛ) деп аталатын қатерлі ісік түрін емдеуге пайдаланылады. Оның тиімділігі Realgar/Indigo naturalis сияқты, оны ауызға қабылдауға болады және ол арзан, бірақ қолжетімділігі шектеулі. Ол ретиноик қышқылының альфа рецепторының протеосомалық ыдырауын күшейту арқылы, ақуызды ядролық матрицаға жылжыту және оның убиквитинделуін арттыру арқылы әрекет етеді. 1970 жылдары қытай ғалымы Чжан Тингдун және оның әріптестері осы қолданылуын анықтады. 2000 жылы ол АҚШ-та лейкемияны емдеуге бекітілді. Гонконг университеті ауызға қабылдауға болатын арсен триоксидінің сұйық түрін жасады. Органоарсендік қосылыстар, мысалы, мал азырауларына қосылатын (роксарсон) және дәрілік препараттар (неосалварсан) арсен триоксидінен алынады.
Arsenic trioxide is indicated in combination with tretinoin for treatment of adults with newly diagnosed low risk acute promyelocytic leukemia whose acute promyelocytic leukemia is characterized by the presence of the t(15;17) translocation or PML/RAR alpha gene expression; and for induction of remission and consolidation in patients with acute promyelocytic leukemia who are refractory to, or have relapsed from, retinoid and anthracycline chemotherapy, and whose acute promyelocytic leukemia is characterized by the presence of the t(15;17) translocation or PML/RAR alpha gene expression. Arsenic trioxide is used to treat a type of cancer known as acute promyelocytic leukemia (APL). Effectiveness appears similar to Realgar/Indigo naturalis, which can be taken by mouth and is less expensive but is less available. It works by encouraging the proteosome breakdown of retinoic acid receptor alpha, by moving the protein on to the nuclear matrix and increasing ubiquitination. In the 1970s, Chinese researcher Zhang Tingdong and colleagues discovered this use. It was approved for leukemia treatment in the United States in 2000. University of Hong Kong developed a liquid form of arsenic trioxide that can be given by mouth. Organoarsenic compounds, such as feed additives (roxarsone) and medication (neosalvarsan), are derived from arsenic trioxide.
Өңдеу
Өнеркәсіптік қолданылуы: орман шаруашылығы өнімдерін дайындаудағы алғыр материал ретінде, түссіз шыны өндірісінде және электроника саласында.
Industrial uses include usage as a precursor to forestry products, in colorless glass production, and in electronics.
Токсикология
Арсен триоксиді ас қорыту жүйесімен оңай сіңіріледі. Тек 0,1 грамм мөлшерінен де аз мөлшерін жұтса, өлімге әкелуі мүмкін. Кен орны жабылғаннан кейін қалған триоксид қалдықтары қоршаған ортаға қауіп тудырады (мысалы, Гигант кені сияқты). Арсен кентастары тек Қытайда ғана қасақана өндіріледі, сондай-ақ оның натрийлі аналогы – торециллазит.
Arsenic trioxide is readily absorbed by the digestive system. Ingestion of as little as 0.1 grams can be fatal. and after the mine is closed, the leftover trioxide waste will present environmental hazard (as was the case with the Giant Mine, for example). Only in China are arsenic ores intentionally mined. and its sodium analogue torrecillasite.
Қоршаған ортаға әсері
Қоршаған ортаға қауіп төндіретін мышьяқ үш тотығы (арсенит) балқыту және кенді өңдеу процестерінің нәтижесінде көбінесе пайда болады. Мысалы, Канададағы "Гигант" кенішінде арсенопирит қоспасы бар алтын кендерінің көп мөлшері өңделген.
Smelting and related ore processing often generate arsenic trioxide, which poses a risk to the environment. For example, the Giant Mine in Canada processed substantial amounts of arsenopyrite contaminated gold ores.
Арсенмен улану әдебиетте және қоғамда
Арсеннің уытты қасиеттері туралы кең көлемді әдебиеттер бар. Австрияда "Штириялық мышьяк жеушілер" деп аталатын адамдар өмір сүрді, олар арсен триоксидінің өлімге жеткізетін дозасынан әлдеқайда көп мөлшерін ешқандай зиянсыз қабылдады. Арсеннің биік тауларда, мысалы Альпіде, қажырлы еңбек етуге мүмкіндік беретіні айтылады.
The poisonous properties of arsenic are the subject of an extensive literature. In Austria, there lived the so called "arsenic eaters of Styria", who ingested doses far beyond the lethal dose of arsenic trioxide without any apparent harm. Arsenic is thought to enable strenuous work at high altitudes, e. g. in the Alps.