Кіріспе
Американдық экономист және ғалым (1891–1979)
Рексфорд Гай Тугуэлл (10 шілде 1891 – 21 шілде 1979) – американдық экономист, Франклин Д. Рузвельттің алғашқы «Ақыл-ой тобының» құрамына кірген, Колумбия университетінің ғалымдарынан тұратын топ, Рузвельттің «Жаңа саясат» әзірлеуіне көмектескен. Тугуэлл 1936 жылға дейін Ф.Д.Р. әкімшілігінде қызмет етті. Ол жоспарлау саласындағы маман болды және үкімет экономиканы Ұлы депрессиядан шығару үшін ауқымды жоспарлар жасауы керек деп сенді, себебі жеке бизнес осы жұмысты атқаруға тым бекініп қалған. Ол «Жаңа саясат» егін шаруашылығы бағдарламасын және шаруаларды шағын жалға берілетін фермаларға, қатаң бақылауда көшіруді жүзеге асырған Қоныс аудару басқармасын жобалауға көмектесті. Оның қала маңындағы жоспарлау жөніндегі идеялары Гринбельт қаласының (Мэриленд штаты) құрылысына әкелді, онда мұқтаж отбасыларға қолжетімді бағада пәтерлер ұсынылды. Ол консерваторлар тарапынан Ұлы депрессияны жеңу үшін мемлекеттік басқарудағы экономикалық жоспарлауды қолдағаны үшін сынға ұшырады. Рузвельт Тугуэллді Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1941–1945 жж.) Пуэрто-Риконың губернаторы етіп тағайындады. Ол Чикаго университеті мен Санта-Барбарадағы Калифорния университетінде ұзақ жылдар бойы профессор болып қызмет етті. Ол жиырма кітап жазды, онда «Жаңа саясаттың» саясаты, көрнекті саясаткерлердің өмірбаяндары, жоспарлау мәселелері және оның өзінің тәжірибелері жайлы айтылған.
Ерте өмір және білім
Рексфорд Тагвелл 1891 жылы Нью-Йорк штатының Синклервилл қаласында дүниеге келген. Жастық шағында ол Аптон Синклер, Джеймс Брайс, Эдвард Беллами, Фредерик Уинслоу Тейлор және Чарльз Ричард ван Хайздың еңбектері арқылы жұмысшылардың құқықтарын және либералды саясатты ұқты. Тагвелл Пенсильвания университетінің Уортон мектебінде экономика мамандығы бойынша аспирантурада оқыды және Колумбия университетінде докторлық диссертациясын қорғады. Университетте ол Скотт Ниринг пен Саймон Паттеннің сабақтарына, сондай-ақ Джон Дьюидің философиялық жазбаларына ерекше назар аударды.
Академиялық экономист
Бітіргеннен кейін Тугуэлл Вашингтон университетінде, Париждегі Америка университетінде және Колумбия университетінде кішігірім оқытушылық қызмет атқарды. Колумбия университетінде ол 1920 жылдан 1932 жылға дейін экономика пәнінен сабақ берді. Тугуэллдің экономикаға қатысты көзқарасы тәжірибеге негіделген болды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстағы өнеркәсіптік жоспарлауды табысты тәжірибе деп есептеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін астық артығынан туындаған ауылдық кедейлікті тоқтату үшін өнеркәсіп басшылығымен ауыл шаруашылығын жоспарлауды қолдады. Өндіріс, баға және шығындарды бақылаудың осы әдісі Ұлы экономикалық дағдарыс басталғанда айрықша маңызға ие болды.
Рузвельт әкімшілігі
1932 жылы Тагвелл президент Франклин Рузвельттің «Ақыл-ойлар тобы» деп аталатын кеңесшілер тобына шақырылды. 1933 жылы Рузвельт президенттік лауазымға келгеннен кейін, Тагвелл алдымен Министрдің көмекшісі, ал 1934 жылы АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің Төменгі хатшысы болып тағайындалды. Ол Ауыл шаруашылығын реттеу басқармасын (AAA) құруға көмектесті және оның директоры болды. AAA-ның құрамында фермерлерге өнімді шамамен 30%-ға азайту үшін төлем жасалатын отандық квоталау бағдарламасы болды, бұл өнімнің азаюы арқасында олардың алған бағасының өсуіне әкелетін еді. Бұл бағдарлама ауыл шаруашылығы тауарларын өңдейтін компаниялардан алынатын салық есебінен қаржыландырылды. Тагвеллдің басқармасы негізгі дақылдардың өндірілін өндіріссіздікке берілетін субсидияларды реттеу арқылы басқарды. 1936 жылы «АҚШ-қа қарсы Батлер» ісінде Жоғарғы Сот бұл заңды конституцияға қайшы деп шешті және 1938 жылы жаңа заңмен алмастырылды. Тагвелл 1933 жылы Топырақ сақтау қызметін құруға да белсенді түрде қатысты, оның мақсаты егістік жерлерді шектеу, нашар сапалы жерді қалпына келтіру және фермерлерге топырақты сақтау үшін жақсы ауыл шаруашылығы тәжірибесін енгізу болды. Бұл, әсіресе 1930 жылдардағы шаңды дауылдардың кең ауқымды зиянына байланысты қажеттілік тудырды. Ол сонымен қатар 1938 жылғы Федералды азық-түлік, дәрі-дәрмек және косметика туралы заңды жасауға маңызды үлес қосты. 1935 жылдың сәуір айында Тагвелл мен Рузвельт Федералдық төтенше жағдайларды жою басқармасының құрамындағы Қайта қоныстандыру басқармасын (RA) құрды. Тагвеллдің басшылығымен RA ауылдық аймақтардағы жұмыссыздарды жаңа қауымдарға көшіру арқылы және оларға қалалық мүмкіндіктерге қол жеткізуге көмектесу арқылы жаңа, дамыған қауымдар құруға тырысты. RA-ның қызметтері жерді сақтау және ауылдық аймақтарға көмек көрсетумен байланысты болды, бірақ ең маңыздысы жаңа қала маңындағы қалаларды салу болды. Жазушы Джейн Джейкобс өзінің «Американың ірі қалаларының өлімі мен өмірі» атты кітабында бағдарламаға қатысты Тагвеллдің сөздерін сынға алды: «Менің ойымша, халық көп тұратын орталықтардың сыртындағы жерлерге барып, арзан жерді сатып алып, толыққанды қауым құрып, адамдарды оған тарту керек. Содан кейін қалаларға оралып, барлық шаруашылықсыз аудандарды бұзып, олардың орнына саябақтар салу керек». Ол күрделі қалалық қауымдастықтардың күшін төмен бағалап, ықтимал жаңартылатын аудандарды «бұзу» арқылы әлеуметтік орын ауыстыруға себеп болды. Бұл қаланың орталық аудандарына үлкен зиян келтірді. RA үш «Жасыл белдеу» қаласын аяқтады, бірақ Колумбия округінің апелляциялық соты бағдарламаны конституцияға қайшы деп тапты. Ол тұрғын үй құрылысы штаттың құзырында екенін және RA Федералдық төтенше жағдайларды жою басқармасының өкілеттіктерін заңсыз түрде иеленгенін мәлімдеді. Бұрын Тагвелл «Қызыл Рекс» деп аталған. RA-ның қала маңындағы қоныс аудару бағдарламасы оның әлеуметтік жоспарлау аспектілеріне байланысты оны коммунист және америкалық емес деп айыптауға себеп болды. Тарихшылар оның әрқашан адал америкалық болғанына және ешқашан Коммунистік партиямен байланысы болмағанына келіседі.
Американың меласс компаниясы
Оның саясатына қарсылық туғандықтан, Тьюгуэлл 1936 жылдың соңында Рузвельт әкімшілігінен қанағаттану үшін кетіп қалды. Ол Америкалық моласс компаниясының вице-президенті қызметіне тағайындалды. Осы уақытта ол алғашқы әйелінен ажырасып, бұрынғы көмекшісі Грейс Фалькке үйленді.
Нью-Йорк қаласының жоспарлау комиссиясының директоры
1938 жылы Тагвелл Нью-Йорк қаласының жоспарлау комиссиясының алғашқы директоры болып тағайындалды. Нью-Йорктің реформатор мэрі Фиорелло ЛаГуардия комиссияны қалалық хартаны реформалаудың бір бөлігі ретінде құрды, мақсаты – сыбайлас жемқорлықты және тиімсіздікті азайту болатын. Жоспарлау комиссиясының өкілеттігі салыстырмалы түрде шектеулі болды: барлық әрекеттер заң шығарушы сметалық кеңестің бекітуін қажет етті. Тагвелл комиссияның құзырын күшейтуге тырысты. Ол халықтың немесе заңның қолдауы болмаса да, жерді пайдаланудың бұрынғы қағидаларын кері күшімен қолдануға ұмтылды. Оның комиссиясы орташа тығыздықтағы қоғамдық тұрғын үйлер салуға тырысты, бірақ FHA-ның жоғары тығыздыққа қатысты өтініштерін бірнеше рет мақұлдады. Роберт Мозес Тагвелл ұсынған 50 жылдық бас жоспарды ашық кеңістіктерді қорғауға байланысты өткір сынмен тоқтатып жіберді.
Пуэрто-Риконың губернаторы
Тугуэлл 1941 жылдан 1946 жылға дейін Пуэрто-Риконың соңғы тағайындалған американдық губернаторы болды. Ол 1942 жылы Пуэрто-Риконың жоспарлау, қала құрылысы және жер участақтарын бөлу жөніндегі кеңесін құру үшін заң шығарушы органмен жұмыс істеді. Тьюгуэлл 1948 жылы Органикалық заңға түзетулер енгізу арқылы Пуэрто-Риконың өзін-өзі басқаруын қолдады, бірақ "Пуэрто-Риконың көпшілігі осындай қызметтерге мұқтаж болса да, олар астанада тұрмайды" деген себеппен Сан-Хуан қаласынан тыс мемлекеттік агенттіктер мен қызметтерді орталықсыздандыруға қатысты түрде қарсылық көрсетті. Бір жағдайда ол Пуэрто-Рико заң шығарушы жиналысының екі палатасы да мақұлдаған және 77 муниципалитеттің 59-ы қолдаған заң жобасына вето қойды, ол Понсе қаласында мемлекеттік медицина мектебін құруды "аумақтық бөлінушілік" деп атады. Ол Комонвелт мәртебесін қалаған Луис Муньос Маридің Халықтық демократиялық партиясын ашық қолдады. Губернаторлық қызметтен зейнетке шығуға дайындалғанда, Тугуэлл Пуэрто-Рикодан алғашқы ресми тағайындалған адам, Вашингтондағы Резидент комиссары қызметін атқарып жүрген Хесус Т. Пиньероның тағайындалуына белсенді түрде көмектесті. Тугуэлл сондай-ақ Пуэрто-Рико университетінің ректоры болып та қызмет етті.
Академияға оралу
Губернаторлық қызметтен кейін Тугуэлл әртүрлі оқу орындарында оқытумен айналысты. Ол Чикаго университетінде көп жылдар бойы қызмет етті, онда олардың жоспарлау бағдарламасын дамытуға көмектесті. Ол Гринбельдке (Мэриленд штаты) көшті, бұл оның басшылығымен Жаңадан орналастыру басқармасы жобалаған және салған жаңа қалашықтардың бірі еді. Хиросима мен Нагасакиге атом бомбалары тасталғаннан кейін, Тугуэлл ядролық апатты болдырмаудың жалғыз сенімді жолы – жаһандық жоспарлау деп ойлады. 1945-1948 жылдары ол Әлемдік конституцияны жасау комитетінің жұмысына қатысты. Ол сондай-ақ экономикалық жоспарлауды іске асыру үшін ұлттық конституцияға түзетулер енгізу қажет деп санды.
Прогрессивті партия (1948)
1948 жылы Тагуэлл Прогрессивті партияның платформалық комитетінің төрағасы болды. Партияның съезінде (1948 жылдың 23-25 шілдесі) ол 1942 жылы президенттікке кандидат Франклин Д. Рузвельтпен болған әңгімесін еске алды, онда Рузвельт Демократиялық партияны құлди алатын, бірақ сонымен қатар "Прогрессивті партияны" құруға мүмкіндік беретін ішкі қайшылықтар туралы ескерткен. Рузвельт өзінің сөздерімен "қазір біз қосылып жатқан қозғалысты осылай басқарар едім" деп қосты. Тагуэлл "Нью-Йорк Таймс" газетінің "солшылдардың шетелдік саясатын қолдау" деп баяндаған платформа негізінде партия бірлігіне шақырды.
Кейінгі өмірі
Өмірінің соңына таман Тьюгуэлл Американың Жаңа Штаттары үшін конституция жобасын жасады. Онда жоспарлау федералдық үкіметтің реттеу және сайлау тармақтарымен қатар жаңа саласы болар еді. Осы кезеңде ол бірнеше кітап жазды, соның ішінде Гровер Кливлендтің өмірбаяны, "Дағдарыс кезінде өзінің талғампаз адалдығы мен тұтастығы Американы құлатқан президенттің өмірбаяны" (1968) деген қосымша тақырыппен жарық көрді. Оның Франклин Д. Рузвельт туралы өмірбаяны FDR: An Architect of an Era деп аталды. "Зардап шеккен ел" – ол Пуэрто-Рикодағы жылдары туралы естеліктері. Бұл кітап 2007 жылы Муньос Маринь қорымен қайта басылды.
Басқа БАҚ-та бейнелеу
Тугвелл туралы Эрни Пайлдың "Туған жер" кітабында еске алынады. Филип К. Диктің "Жоғары қамалдағы адам" (1962) романы, АҚШ Германия мен Жапония басып алған басқаша әлемде өрбиді, ішінде тағы бір роман – "Шегіртке ауыр жатыр" романын қамтиды. Онда Тугвелл 1940 жылы Франклин Д. Рузвельттің орнына АҚШ президенті болып сайланады және Екінші дүниежүзілік соғыста одақтастардың жеңісіне үлкен үлес қосады, содан кейін АҚШ Кеңес Одағы емес, кеңейіп келе жатқан Ұлыбритания империясымен суық соғысқа түседі. Крейг Уэлзбэкер сомдаған Тугвелл 2020 жылғы "Манк" фильмінде шағын эпизодта пайда болады. Тугвелл Джоан Дидионның "Бетлехемге қарай құлау" эсселер жинағындағы "Калифорния арманы" атты туындысында еске алынады.
Тугуэллдің кітаптары мен мақалалары
Қоғамдық мүдделердің экономикалық негізі, Менаша, Висконсин: Джордж Банта баспасы, 1922. Индустрияның ересек шаққа жетуі, Нью-Йорк: Харкорт, Брейс, 1927. "Russian Agriculture", Стюарт Чейз, Роберт Данн және Р. Г. Тугвелл, редакторлар. Екінші онжылдықтағы Кеңес Ресейі: бірінші американдық кәсіподақ делегациясының техникалық қызметкерлерінің бірлескен зерттеуі (Джон Дей Компани, 1928). "Жоспарлау принципі және еркін нарық институты". American Economic Review: American Economic Association-ның қырық төртінші жыл сайынғы жиналысының қосымшасы, мақалалары мен іс қағаздары (1932) 22#1 б. 75–92, JSTOR. "Ресей өнеркәсібіндегі тәжірибелік бақылау". Саяси ғылымдар журналы (1928): 161–187, JSTOR. Хувердің экономикалық саясаты, Нью-Йорк: Джон Дей, 1932. Өнеркәсіптік тәртіп және үкіметтік өнер, Нью-Йорк: Колумбия университетінің баспасы, 1933. Говард Копленд Хиллмен бірге. Біздің экономикалық қоғамымыз және оның проблемалары: американдық өмір сүру деңгейін зерттеу және оны қалай жақсартуға болады (Нью-Йорк: Харкорт, Брейс, 1934). Демократия үшін күрес, Нью-Йорк: Колумбия университетінің баспасы, 1935. Колониялық климатты өзгерту: губернатор Рексфорд Гай Тугвеллдің Біріккен Ұлттар Ұйымына соғыс базасы ретінде қызмет ететін арал иелігіне демократияны әкелуге жасаған тырысы туралы оқиға, оның ресми хабарламаларынан, J. Сан Хуан Лирдің таңдауы және түсіндірмелері: Жеткізулер, баспа және көлік бюросы, 1942. Р. Г. Тугвеллдің Пуэрто-Рикодағы қоғамдық жарияламалары, губернатор, Сан-Хуан: Пуэрто-Рико үкіметінің қызмет кеңсесі, баспа бөлімі, 1945. Губернатордың 45-ші жылдық есебі, 1945, Сан-Хуан: Пуэрто-Рико үкіметі, 1945. "Жараланған жер: Пуэрто-Рико тарихы", Гарден-Сити, Нью-Йорк: Даблдей, 1947. Қоғамдағы жоспарлау орны: Жеті дәріс, Сан-Хуан: Мемлекеттік жоспарлау кеңесінің кеңсесі, 1954. "Қауіп-қатердің хроникасы", 1945–1955, Чикаго: Чикаго университетінің баспасы, 1955. Демократиялық Рузвельт: Франклин Д. Рузвельттің өмірбаяны, Гарден-Сити, Нью-Йорк: Даблдей, 1957. Саясат өнері, үш ұлы американдық: Франклин Делано Рузвельт, Луис Муноз Марин және Фиорелл Х. ЛаГуардия, Гарден-Сити, Нью-Йорк: Даблдей, 1958. Президенттік өкілеттіктің кеңеюі, Гарден-Сити, Нью-Йорк: Даблдей, 1960. "Басқа күндердің жарығы", Гарден-Сити, Нью-Йорк: Даблдей, 1962. "Олар қалай президент болды?", Саймон мен Шустер, 1964. ФДР: "Бір дәуірдің сәулетшісі", Макмиллан, 1967. "Брейнс Траст", Викинг Пресс, 1968. Гровер Кливленд, Макмиллан, 1968. "Рузвельтті іздеу", Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 1972. "Жаңа Конституция", Харпер журналы, 1974. Рексфорд Г. Тугвеллдің күнделігі: Жаңа келісім, 1932–1935 (Гринвуд, 1992). Тугвелл сонымен қатар Эдвард С. Банфилдтің алғашқы жарияланған еңбегінің алғы сөзін жазды, "Үкіметтік жоба" (Free Press, 1951), Калифорниядағы Тугвеллдің ұжымдық шаруашылық бағдарламаларының бірінің тарихы. Тугвеллдің автобиографияларына "Басқа күндердің жарығы" (1962), "Морнингсайдтың төменгі биіктіктеріне" (1982), "Жараланған жер" (1947), "Қауіп-қатердің хроникасы" (1955), "Брейнс Траст" (1968), "Бағыттан шығу" (1971) және "Рузвельттің революциясы: бірінші жыл, жеке көзқарас" (1977) кіреді.
"The Principle of Planning and the Institution of Laissez Faire." American Economic Review: Supplement, Papers and Proceedings of the Forty Fourth Annual Meeting of the American Economic Association (1932) 22#1 pp. 75–92 in JSTOR
"Experimental Control in Russian Industry." Political Science Quarterly (1928): 161–187. in JSTOR
Mr. Hoover's Economic Policy, New York: John Day, 1932. The Industrial Discipline and the Governmental Arts, New York: Columbia University Press, 1933.
with Howard Copeland Hill. Our economic society and its problems: a study of American levels of living and how to improve them (NY: Harcourt, Brace, 1934)
The Battle for Democracy, New York: Columbia University Press, 1935. Changing the Colonial Climate: the Story, from His Official Messages, of Governor Rexford Guy Tugwell's Efforts to Bring Democracy to an Island Possession Which Serves the United Nations as a Warbase, selection and explanatory comments by J. San Juan Lear: Bureau of Supplies, Printing, and Transportation, 1942. Puerto Rican Public Papers of R. G. Tugwell, Governor, San Juan: Service Office of the Government of Puerto Rico, Printing Division, 1945. Forty Fifth Annual Report of the Governor, 1945, San Juan: Government of Puerto Rico, 1945. The Stricken Land: The Story of Puerto Rico, Garden City, New York: Doubleday, 1947. The Place of Planning in Society: Seven Lectures, San Juan: Office of the Government Planning Board, 1954. A Chronicle of Jeopardy, 1945–1955, Chicago: University of Chicago Press, 1955. The Democratic Roosevelt: A Biography of Franklin D. Roosevelt, Garden City, New York: Doubleday, 1957. The Art of Politics, As Practiced by Three Great Americans: Franklin Delano Roosevelt, Luis Munoz Marin, and Fiorell H. LaGuardia, Garden City, New York: Doubleday, 1958. The Enlargement of the Presidency, Garden City, New York: Doubleday, 1960. The Light of Other Days, Garden City, New York: Doubleday, 1962. How They Became President, Simon & Schuster, 1964. FDR: An Architect of an Era, Macmillan, 1967. The Brains Trust, Viking Press, 1968. Grover Cleveland, Macmillan, 1968. In Search of Roosevelt, Cambridge, Mass. : Harvard University Press, 1972. The Emerging Constitution, Harper's Magazine Press, 1974. The Diary of Rexford G. Tugwell: The New Deal, 1932–1935 (Greenwood, 1992)
Tugwell also wrote the foreword to Edward C. Banfield's first published work, Government Project (Free Press, 1951), a history of one of Tugwell's collective farm programs in California. Tugwell's autobiographies include The Light of Other Days (1962), To the Lesser Heights of Morningside (1982), The Stricken Land (1947), A Chronicle of Jeopardy (1955), The Brains Trust (1968), Off Course (1971), and Roosevelt's Revolution: The First Year, a Personal Perspective (1977).