Кіріспе
Сигай, ресми түрде Сигай муниципалитеті () – Филиппиннің Илокос Сур провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 2 552 адамды құрайды, бұл оны провинциядағы ең азат халық саны бар муниципалитет етеді.
Sigay, officially the Municipality of Sigay (; ), is a 5th class municipality in the province of Ilocos Sur, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 2,552 people, making it the least populated municipality in the province.
Тарих
Жергілікті тұрғындар Сигайдың испандық билік кезінде негіделген провинциядағы басқа да елді мекендермен бірдей ескі екенін айтады. Бірақ оның тарихына қатысты жазба деректер әлі табылмаған. Дегенмен, ауызша дәстүр бойынша, қаланың аты «сигай» – иллокано тіліндегі балық тұзағы деген сөзден шыққан. Ескі заманда Барангай Мабилегтегі Баньо көлі ауылдың балыққа ең бай көзі болған. Сол маңдағы әйел балық аулауға арналған тұзаққа балық ұстап, базарға алып барады. Бір испандық келіп, ол балықты қайдан алғанын сұрайды. Ол жат адам балық аулаған құрал-жабдық туралы сұрап отыр деп ойлап, «Сигай» деп жауап береді. Осы оқиғадан бастап қала осы атпен таныла бастады. Этимологияның тағы бір нұсқасы аңызды аң аулау үшін «сигайды» қайта ойлап табу қажет болған кездегі оқиғаға байланыстырады. Сол кезде ауыл әлі де тайпалардан тұратын. Әдеттегідей, әр тайпа ең күшті, батыл және қайсар басшыны сайлап алатын. Басшылардың бірі мен аңшылары тауға аң аулауға шығады. Орманда аңды қуғаннан гөрі тұзаққа түсіру оңай болғандықтан, аңшылар «сигай» (балық тұзағы/тор) сияқты үлкен тор ойлап тапты. Осылайша аң аулау әлдеқайда жеңіл болды. «Сигайдың» су мен орманды жерлерде кеңінен қолданылуына байланысты, осы жерге келген жазық жердегі халық оны Сигай деп атай бастады. Сигайға алғаш қоныстанғандар – игороттар, олар атамекендерінен – Тау провинциясынан солтүстік-батысқа қарай Илокос таулы аймақтарына көшіп келген. Олардың көптегені Сигай тауларында баспана тапты. Біраз жылдар өткен соң, жергілікті тұрғындардың ұрпақтары илокана қыздарына үйленді. Олардың балалары – ақ терілі, қызыл ерінді, қызғылт жақты және қоңыр шашты метистер – «Жаңа Илокано» деп аталды. 1700 жылы, христиан діні ішкі қалаларға енгізілген кезде, крещение алған балалар «Жаңа Христиандар» деп жарияланды, ал тагалог тілінде – «Баго». Бүгінгі күнге дейін Сигайда игороттардың ұрпақтары, баго тайпалары өмір сүруде. Аумақтың көп бөлігі жаңартылса да, жергілікті әдет-ғұрыптар мен сенімдердің іздері сақталған. Мысалы, «Тәдек» биі үйлену тойларында орындалады. Көптеген ауылдарда, әсіресе үй салу кезінде немесе егін егу және жинау маусымдарында, барианхан рухы үстемдік табады. Дегенмен, қаңлау сияқты ескі рәсімдердің кейбіреулері қажет болмаса орындалмайды. Сигаиден шыққан баго тайпасының көптеген өкілдері 1940 жылдары және 1950 жылдары Калинга-Апаяо провинциясының астанасы Табук муниципалитетіне көшіп келді. Олар Сигайден келген қоныс аударушылардан тұратын елді мекендерді тапты, олардың ең танымалсы – Касигаян барангайы (атында Сигай сөзі сақталған), ол сөзбе-сөз «Сигай халқының жері» дегенді білдіреді.
Муниципалитетті құру
Испандықтар бұл аймаққа келген кезде Илокос-Сурдың барлық ішкі қалалары Монтаноса немесе Тау провинцияларының құрамына кірді. Монтаносаның бір бөлігі – Амбураян, ол сауда және коммерцияның маңызды аймағы болды, оған Грегорио-дель-Пилар, Квирино, Сервантес, Лидлидда және Сан-Эмилио қалалары кірді. Амбураян аты осы аймақтан өтетін үлкен Амбураян өзенінен шыққан. Амбураян – бұл жергілікті тұрғындардың мықты бекінісі болды; өзеннің бастауы шығыстағы таулардан шыққан бұлақтарда болды, ол кең болатын, және шетелдік кемелер жергілікті тұрғындармен сауда жасау үшін осы жерге тоқтаған. Испандықтар Сиудад Фернандинаны (Виган) құрғаннан кейін, Сигайды қоса алғанда, барлық ішкі қалалар Монтаносадан бөлініп, Илокос Сур провинциясының бір бөлігіне айналды. Алғашқы тұрғындар – жергілікті тайпалар, олардың сыртқы келбеті игороттарға ұқсас болды. 1800 жылдары испан үкіметі оны муниципалды округ ретінде мойындағанмен, Сигай 1960 жылы ғана толыққанды муниципалитет болып құрылды. Бұл 1959 жылғы 12 қарашада өткен жергілікті билік органдарының алғашқы сайлауынан кейін болды. Ұзақ жылдар бойы жергілікті биліктің орталығы Абакан қаласында орналасқан. Кейіннен қала әкімі Симеон Вандас (1960–1977) Мадайауда қалалық әкімдік ғимаратын салуға шешім қабылдады және барлық жергілікті мемлекеттік кеңселерді осы жерге көшірді.
География
Сигай Кордильера тауларының жанында орналасқан, мұнда сергінтетін салқын ауа мен табиғи көрікті жерлер бар. Табиғатты жақсы көретін, шытырман оқиғаларды іздейтін, кемпинг жасауды және тау шаруаларын ұнататын адамдарға танымал қала, күріш шалабаларының өзіндік нұсқасымен, 43 метрлік (142 фут) Авасен сарқырамасымен, километрлік аспалы көпірмен және әсем өзендерімен келушілерді қызықтырады. Сигай Виган қаласынан және Маниладан шалқары орналасқан. Сигайдың солтүстігінде Грегорио-дель-Пилар муниципалитеті, оңтүстігінде Суйо муниципалитеті, шығысында Кирино муниципалитеті және батысында Санта-Крус муниципалитетімен шектеседі. Сигайға Кандон қаласынан күшті жүргіш көліктерімен 30 шақырымдық жолмен, оның 22 шақырымы бетонды, ал 8 шақырымы қиын жолдардан өтіп, бірнеше рет тасты өзендерді кесіп, таулы жерлерге көтерілуге бір жарым сағатқа уақыт кетеді. Жаңбыр маусымында бұл жер су тасыған өзендер мен лайлы, сырғақ жолдардың салдарынан оқшауланып қалады. Жергілікті тұрғындар қашықтықты жаяу жүру арқылы еңсере алады. Муниципалитет кең таулы аймақта орналасқан, оның орманның көп бөлігі әлі де тиін жоқ. Муниципалитеттің екі шетінде Куинибор өзені (солтүстікте) және Ида мен Суйо өзендері (оңтүстікте) орналасқан. Оның топырағы әртүрлі егін өсіруге өте қолайлы. Қаланың жалпы ауданы 80,28 км² құрайды және жеті ауылдық округтен (барангай) тұрады.
Климат
Сигайдың климаттық ерекшелігі екі айқын маусымға – ылғалды және құрғақ маусымға бөлінеді. Мұндай маусымдық цикл тек жақын жердегі қалаларда ғана емес, бүкіл өңірде де кең таралған. Ылғалды немесе жаңбырлы маусым маусымнан қазанға дейін, ал құрғақ маусым қарашадан мамырға дейін созылады. Қаланың теңіз деңгейінен биік орналасуына байланысты жыл бойы суық болады. Ең суық айлар қарашадан ақпанға дейін.
Демография
2020 жылғы санақта Сигайдың халқы 2 552 адамды құрады. Халық тығыздығы ... 1930 жылғы ұлттық халық санағында муниципалитет халқының саны он бір адамнан басталып, кейінгі санақ жылдарында (1908 жылғы санақ) жылына 33,26% ең жоғары геометриялық өсім қарқынымен 1036 адамға дейін бірте-бірте өсті.
The municipality's population started a total number of eleven inhabitants during the 1930 National Census of Population, and gradually increased to 1,036 in the following years of census (1908 census) with a highest geometric growth rate in its history at 33.26% per year.
Тіл
Бұл жердегі тұрғындар негізгі тіл ретінде илокано тілін қолданады, алайда көптеген тұрғындар, әсіресе жастар, ағылшын және тагалог тілдерін түсініп, сөйлей алады.
Дін
Рим-католик діні халықтың көпшілігі үшін ортақ, ал қалған діндерге Филиппиннің Біріккен Христиан шіркеуі, Құтқару жолы, Жетінші күндік адвентистер, Құдайлардың жиналысы және Жаһова куәгерлері сияқты протестанттық шіркеулер жатады.
Экономика
Сигай қаласы көбінесе ауыл шаруашылығымен айналысатын муниципалитет. Аймақ таулы және қиын болғанымен, ауыл шаруашылығына жарамды кең жазық жерлерге ие. Көптеген тұрғындар темекі мен кофе сияқты егін өндіріп, осы өнімдер негізгі табыс көзі болып табылады. Қалада қазірге дейін мемлекеттік базар жоқ, сондықтан тұрғындар өнімдерін төменгі жазыққа тасымалдап, сатуға және ақшаға айналдыруға мәжбүр, әсіресе жаңбыр маусымында қажетті заттарды сатып алу үшін.
Жергілікті билік
Сигай, Илокос Сур провинциясының екінші конгресс округіне қарасты, жергілікті басшы ретінде тағайындалған әкім мен жергілікті өзін-өзі басқару кодексіне сәйкес заң шығару органы ретінде муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім, вице-әкім және кеңес мүшелері халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, бұл сайлау үш жыл сайын өткізіледі.
Сайланған лауазымды адамдар
+ Қалалық кеңес мүшелері (2019–2022) Лауазым аты Конгрессмен Кристин Сингсон Механ Мэр Карло Крисанто П. Передо Вице-мэр Джовита Д. Гарнасе Кеңесшілер Бал П. Вандас Дионисио М. Лангаи кіші Арис Д. Гэрлан Мардокио Б. Каленг Сиони В. Дилла Иезавель Г. Донглос Фанси В. Рамолет Бенджамин Л. Суен
Білім
Қалалық округте жеті мектеп бар, оның ішінде орта мектеп. Мабилег және Маталлукод ауылдық округтерінде екі бастауыш мектеп орналасқан, ал төрт бастауыш мектеп бар. Олардың бірі – Сан-Рамон ауылдық округінде орналасқан Сигай орталық мектебі. Тағы бірі – Абакан бастауыш мектебі, ал қалған екеуі – Сан-Элиас бастауыш мектебі және Санто-Росарио бастауыш мектебі. Орта мектеп Побласионда орналасқан және ол қазір 8 жылдан бері жұмыс істеп келеді.