Кіріспе

Болинао муниципалитеті (Pangasinan, Филиппин) – Филиппиннің Пангасинан провинциясындағы 1-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 83 979 адамды құрайды. Болинаодағы Силаки аралында теңіз кірпілері тұрақты түрде жиналады. Бұл қала балық аулау аймағы ғана емес, сонымен қатар Филиппиннің тарихи мұражайы болып табылады, төңірегінде тарихи үйлермен қоршалған ежелгі шіркеуі бар. Қала – балық қабыршақтарымен әшекейленген алтын тістері бар Болинао бас сүйектері табылған үңгірдің орналасқан жері. Ғалымдар қаланың мәдени ландшафтын ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізуге ұсыныс жасап келеді.

Этимология

Халық этимологиясы "Болинао" атауын шалқар балық аулау ошағына, тагалогтар, биколандар және висайлықтар "болинао" деп атаған "монамон" балық түрінен байланыстырады. Тағы бір теория бойынша, бұрын-соңда оның жағалауларында "памулинавен" ағаштары қалың өскен, сол себепті Лингаен шығанағын кесіп өткен илокано көшіп келушілері оны өз тіліндегі ағаш атына дыбыстық жағынан ұқсас атаған. Бірақ қазіргі күні мұндай ағаштар осы аймақта көптеп табылмайды.

Испан отарлау дәуірі

Бір деректе Хуан де Сальседо мен оның серіктері Болианоға келгені және жергілікті басшыны ұстаған қытай кемесіне кездейсоқ тап болғаны айтылады. Сальседо мен оның әскері жергілікті халықты босатып, олар бірден Испания короліне адалдыққа ант берді. Ауызша тарих бойынша, Болиано қаласы бұрын Сантьяго аралындағы Бинабалиан ауданындағы шағын елді мекен болған, онда жүз отбасыдан астам тұрған. 1575 жылы капитан Педро Ломби Болиано қаласын негіздегендігі айтылады. Он жыл өткен соң, доминикан монахы Эстебан Марин Болиано халқына христиан дінін таратуға келген алғашқы испан миссионері болды. Ол екі жыл Болианода жұмыс істеді, содан кейін Илокос-Норте штатындағы Батакқа бастық болып тағайындалды.

Жапондықтардың басып алуы

1941 жылдың желтоқсан айында жапон әскерлері Болианоға түсіп, оны басып алды және әскери гарнизон орнатылды. 1945 жылдың қаңтарында америкалық, австралиялық және филиппин ұлттық әскерлерінің біріккен күштері, соның ішінде жергілікті қарсылық көрсетушілер, Болианоны азатқа шығарды.

Бірінші қажылық

2007 жылдың 18 қарашасында Болиано Филиппиндегі алғашқы мисса 1521 жылдың 31 наурызында, Пасха жексенбісінде, Оңтүстік Лейтедегі Лимасавада өткен деген сенімге күдік келтірді. Еске алу тақталары (Италияның Фриули қаласынан, Одориконың туған жерінен келген 62 жастағы итальян ділдары Луиджи Маламукконың сыйлығы) қалалық шіркеуде және Сантьяго аралында орнатылды, онда 1324 жылы итальян ділдары Одорико басқарыған францискан миссионерлері алғыс айту миссасын өткізіп, сондай-ақ жергілікті тұрғындарды крещение рәсіміне қабылдады.

Қатты көмір төгілуі

Болинао қаласының әкімі Альфонсо Селесте жергілікті билік АПОЛ 3003 баржасының индонезиялық иелеріне қарсы зиян өтеу талабымен сотқа жүгінетінін мәлімдеді. Филиппин университетінің Теңіз ғылымдары институты (UPMSI) қоршаған ортаға келтірілген зиянды 54,9 миллион песо (1 доллар = 40 песо) деп бағалады. Индонезиядан Пангасинан облысының Суал қаласындағы электр стансасына сүйретілген баржа 27 қарашада "Мина" тайфунының күшті желдері салдарынан бекіткіші мен арқаны жыртып, Илог Малино рифіне шағылысып, көмір жүгінің 95 пайызын төгіп тастады. Көмірдің таралу аймағы 330 000 шаршы метрді құрайтын корал мен теңіз шөбіне тарады.

Болиано бас сүйегі

Болиноа бас сүйегі – 14-15 ғасырлар аралығында дауланған, Болиноадағы Балингсай археологиялық қазбаларында табылған бас сүйек. Болиноа бас сүйегі – бұл қазба алаңының ең белгілі артефактісі, оның тістерінің бетінде қабықша тәрізді күрделі алтын әшекейлері бар. Дегенмен, Балингсай қазбаларында тістерінде аз мөлшерде алтын әшекейлері бар тағы 67 бас сүйек табылған. Қазіргі таңда бас сүйек Манила қаласындағы Ұлттық антропология мұражайында қойылған.

География

Болинава - провинцияның ең солтүстік қаласы, онда көптеген ақ құмды жағажайлар бар. Ол Лингэеннен шалқары және Маниладан алыс.

Тіл

Болинао сөзі қаланың, оның халқының және тілінің атауын білдіреді. Болинао халқы көбінесе пангасинан, илокано, тагалог тілдерінде сөйлейді, сондай-ақ олардың өзгеше ана тілі – Болинао тілінде де сөйлейді. Болинао тілі бұрынғы Болинао барангайы болған Анда қаласының жанында да қолданылады. Болинао тілі самбал тілімен тығыз байланысты, екеуі де самбал тілдері тобына жатады. Болинао 18 ғасырдың ортасынан бастап 1903 жылға дейін Замбалес провинциясының құрамында болды, содан кейін Пангасинанға берілді. Жергілікті тұрғындардың көпшілігі ағылшын тілін түсінеді және сөйлейді. Білім министрлігінің ана тілі саясаты осы барангайлардың бастауыш мектептерінде қаладағы ана тілдерін дамыту үшін күшіне енгізілген.

Жергілікті билік

Болиано, Пангасинан провинциясының бірінші конгресс округіне қарасты, жергілікті басқарушы орган ретінде тағайындалған әкім мен жергілікті өзін-өзі басқару кодексіне сәйкес заң шығару органы ретінде муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім, вице-әкім және кеңес мүшелері халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, бұл сайлау үш жыл сайын өткізіледі.

Сайланған лауазымды адамдар

+ Қалалық кеңес мүшелері (2019–2022) Лауазым аты Конгрессмен Арнольд Ф. Селесте Мэр Альфонсо Ф. Селесте Вице-мэр Ричард С. Селесте Кеңесшілер Грегорио С. Селесте Каролина М. Абад Жасмин С. Камба Йовен С. Кааси Иса Е. Дела Круз кіші Джонамбер V. Кааси Рей Карло I. Селесте Габриэль С. Кастельяно