Кіріспе

Сан-Фабиан, ресми түрде Сан-Фабиан муниципалитеті (San Fabian; ; ) – Филиппиннің Пангасинан провинциясындағы бірінші класс муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 87 428 адамды құрайды.

Этимология

Қала испан кезеңінде Әулие Фабианның есімімен аталыпты.

Тарих

Қала бұрын Ангио деп аталған, испан дәуірінде Доминикан орденінің монахтарының миссионерлік аумағы болған. Ол Рим-католик шіркеуінің папы және әулиесі болған әулие Фабианның есімімен аталған. 1818 жыл шамасында Сан-Фабиан мен Мангалдан арасында шекаралық дау туындады. Екі қаланың шекарасы Ангалакан өзені болды, ол су тасқынынан кейде толып өтеді. Шекаралық дау 1900 жылы Сан-Фабианның мэрі Мангалданның мэрімен кездесуге келіскен кезде шешілді. Екі қала арасында Лонгоста шекаралық белгі орнатылып, келісімге қол жеткізілді. Келісімге Хуан Уландай, Николас Роза, Висенте Падилла, Марсело Эрфе қол қойды және американдық командир капитан Фергюсон бекітті. Филиппин-Америка соғысы кезінде Сан-Фабианда американдықтарға қарсы шайқаста жүздеген Пангасинен азаматтары мен Филиппин үкіметінің әскерлері қаза тапты. Пангасинанды АҚШ-тың бақылауына алғаннан кейін, Сан-Фабианның алғашқы қала басшысы Иниго Диспо болды. 1903 жылы Алава қаласы Сан-Фабианның құрамына енді және қарапайым ауылға айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Пангасинандағы АҚШ теңіз және жаяу әскерлерінің азаттығы генерал Уолтер Крюгер басқаратын әскерлердің Лингаен және Сан-Фабиан жағажайларына түсуімен басталды. Сан-Фабиандағы түсу аймақтары Ақ және Көк жағажайлар деп аталды, бұл атаулар бүгінгі күнге дейін сақталған. 2009 жылдың қазан айында Сан-Фабиан, Пепенг тайфуны кезінде Росалестегі Сан-Роке тоғанынан су жіберу салдарынан болған су тасқынынан ең көп зардап шеккен елді мекендердің бірі болды.

География

Сан-Фабиан географиялық тұрғыдан Пангасинанның солтүстік бөлігінде орналасқан және Ла-Унион провинциясының шекараларымен көршілес. Оның жер аумағы 8 129 гектарды құрайды. Солтүстік жағынан Росарио (Ла-Унион), солтүстік-шығыс жағынан Сисон, оңтүстік жағынан Мангалдан, оңтүстік-шығыс жағынан Позоррубио және Сан-Хакинто, оңтүстік-батыс жағынан Дагупан, ал батыс жағынан Лингаен шығанағымен шектеседі. Сан-Фабиан Лингаеннен, Сан-Фернандодан және Маниладан шалқары орналасқан.

Жергілікті билік

Сан-Фабиан, Пангасинан провинциясының төртінші конгресс округіне кіретін қала, жергілікті басқару кодексіне сәйкес, жергілікті атқарушы орган ретінде тағайындалған мэр және заңнамалық орган ретінде муниципалдық кеңеспен басқарылады. Мэр, вице-мэр және кеңесшілер халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, сайлау үш жыл сайын өткізіледі. Қазіргі Сан-Фабиан қаласының мэрі – Марлин Эспино Агбаяни, бұл қаланың жергілікті басшысы болып сайланған екінші әйел. Қазіргі вице-мэр – бұрынғы мэр Константе Батрина Агбаяни, қазіргі мэрдің күйеуі. Бұрынғы вице-мэр, доктор Леопольдо Н. Манало – бұл лауазымға сайланған және үш мерзімдік лимитті толық аяқтаған жалғыз вице-мэр. Бұрынғы мэр Ирен Ф. Либунао муниципалитет тарихында мэр болып сайланған алғашқы әйел, ол 2010 жылдан 2013 жылға дейін қызмет етті. 2019 жылдан 2022 жылға дейін қаланың вице-мэрі болған Маринор Балтазар Де Гусман, Пангасинан провинциялық кеңесінің (Sangguniang Panlalawigan) 4-ші округін өкілдік еткен алғашқы әйел болып сайланды.