Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Галвей хукері (ирланд тілінде: húicéir) – Ирландияның батыс жағалауындағы Галвей шығанағында қолданылатын дәстүрлі балық аулау қайығы. Хукер бұл жердегі күшті теңіздерге бейімделіп дамыған. Ол өткір, таза түсуімен, кең алдыңғы бөлігімен, айқын қисайған бортымен және тік түсетін корпусымен ерекшеленеді. Оның желкен жоспары бір мачтадан, бас желкеннен және екі алдыңғы желкеннен тұрады. Дәстүрлі түрде қайық қара түсті болады (демір тозымен жабылады), ал желкендері қара қоңыр қызыл түсті. 20 ғасырдың соңынан бастап Галвей хукеріне қызығушылық қайта жанданып, қайықтар әлі де салынуда. Cruinniú na mBád фестивалі жыл сайын өткізіледі, онда қайықтар Галвей шығанағы арқылы Коннемарадан Кинвараға дейін Галвей және Клэр округтерінің шекарасында жарысады.
The Galway hooker (Irish: húicéir) is a traditional fishing boat used in Galway Bay off the west coast of Ireland. The hooker was developed for the strong seas there. It is identified by its sharp, clean entry, bluff bow, marked tumblehome and raked transom. Its sail plan consists of a single mast with a main sail and two foresails. Traditionally, the boat is black (being coated in pitch) and the sails are a dark red brown. From the late 20th century, there has been a revival of and renewed interest in the Galway hooker, and the boats are still being constructed. The festival of Cruinniú na mBád is held each year, when boats race across Galway Bay from Connemara to Kinvara on the border between County Galway and County Clare.
Галвейдің жезөкшелік кластары
Жүректен төрт түрлі қайық шығады. Барлығының атауы ирланд тілінде. Бад-Мор (үлкен қайық) 10,5-тен 13,5 метрге (35-тен 44 футқа) дейін ұзын. Кіші Леатбхад (жартылай қайық) шамамен 10 метр (28 фут) ұзын. Бад-Мор және Леатбхад екі қайықтың да мачтасының алды жағы жабық. Бұл қайықтар Галвей шығанағы арқылы Коннемара және Майо округтерінен Аран аралдары мен Берренге отын үшін қолданылатын торфты тасымалдауға пайдаланылды. Қайықтар көбінесе Коннемара мен Майоның қышқыл топырағын бейтараптандыру үшін қайтып келе жатқанда әк тас әкелді. Глеоитеог 7-ден 9 метрге (24-тен 28 футқа) дейін ұзын, оның желкендері мен тұтқалары үлкен қайықтармен бірдей. Олар балық аулау және жүк тасымалдау үшін қолданылды. Тағы бір қайық, Пукан, Глеоитеогқа ұқсас, бірақ оның луг-майнсейлі және алдыңғы желкені бар. Бұл кішігірім қайықтар толығымен ашық болды. Балық аулау үшін пайдаланылатын балласт үстіне кабина едені орнатылған қайықтар да болды. Солтүстік Америкадағы Бостонға көшіп келген ирландтарға балық аулау кемесі қажет болғанда, олар өз үйлерінен таныс жүректі жасады. Бұл қайықтар «Бостондық жүректер», «Ирландиялық кескіштер» (ресми есептерде) немесе «Пэдди қайықтары» деп аталды. Галвей шығанағының саяз суларына ыңғайлы және қажет болған жағдайда жағаға тіреуге болатын болса да, Галвей жүрегі кабинасы мен жоғары борттың болмауынан қысқа уақыт ішінде суға батып кетуге бейім. «Галвей шығанағындағы кеме апаттарының тізімі» атты жарияланбаған құжатта 82 кеме апаты тіркелген. Бұл апаттар 1750-1938 жылдар аралығында болған, олардың 59-ы 19 ғасырға жатады. 18 ғасырға дейінгі кезеңге қатысты ешқандай жазбалар белгілі емес. Бұл кезеңде жүк әдетте су өткізбеу үшін балық майымен лакталған ағаш шелектерде сақталды.
The hooker refers to four classes of boats. All are named in Irish. The Bád Mór (big boat) ranges in length from 10.5 to 13.5 metres (35 to 44 feet). The smaller Leathbhád (half boat) is about 10 metres (28 feet) in length. Both the Bád Mór and Leathbhád are decked forward of the mast. These boats were used to carry turf to be used as fuel across Galway Bay from Connemara and County Mayo to the Aran Islands and the Burren. The boats often brought limestone on the return journeys, to neutralise the acid soils of Connemara and Mayo. The Gleoiteog ranges in length from 7 to 9 metres (24 to 28 feet), and has the same sails and rigging as the larger boats. They were used for fishing and carrying cargo. Another boat, the Púcán, is similar in size to the Gleoiteog but has a lug mainsail and a foresail. These smaller boats were entirely open. There was also a class fitted with a cockpit floor over the ballast used for fishing. When the Irish settlers at Boston in North America needed fishing craft, they built the hooker that they knew from home. These boats became known as 'Boston Hookers', 'Irish Cutters' (in official reports), or 'Paddy Boats'. While a utilitarian boat, suited for the shallow waters of Galway Bay and being capable of being beached where necessary, the Galway Hooker is prone to being swamped and sinking in a short time in the absence of a cabin and high freeboard. Eighty two shipwrecks are recorded in the unpublished 'Shipwreck Inventory of Wrecks for Galway Bay'. These wrecks date to between 1750 and 1938; of them, 59 are from the 19th century. No records are known to exist for the period prior to the 18th century. Cargo throughout this period would usually be held in wooden casks varnished with fish oil for waterproofing.
Шығу тегі
Көне өнердің бастауы нақты белгісіз және әлі де болжамдарға негізделген. 1983 жылы Ричард Дж. Скотттың (24/01/08) "Галвей шлюпкалары: Галвей шығанағының желкенді жұмыс қайықтары" кітабы жарық көргені осы өнерге деген қызығушылықты қайта жандандырудың маңызды себебі болды. Кітап қазірдің өзінде төртінші басылымға жетті және алғаш рет толық құрылымдық және желкендік жоспарлар жарияланды.
The origins of the craft are not clear and remain a matter of conjecture. A major spark in the revival of interest was the publication in 1983 of The Galway Hookers: Sailing work boats of Galway Bay (Richard J. Scott, d 24/01/08)—now in its fourth edition—in which for the first time detailed construction and sail plans were published.
Танымал мәдениетте
Шон Коннери Диснейдің 1959 жылғы "Дарби О'Гилл және кішкентай адамдар" фильмінде ирландтық Майкл Макбрайд рөлінде "әдемі ирланд қызы" туралы ән айтады, онда "Галвей шығанағының қызыл желкендері, балықшылар жаяды" деген сөздер бар. Solus операциялық жүйесінің логотипі – Галвей қайығы. 140 жылдық Галвей қайығы "Наумх Синах" 2023 жылғы "Ирландияның жабайы аралдары" деректік фильмінің сериясында ирландиялық деректі фильм жасаушы және табиғатты зерттеуші Эойн Уорнер басқаруымен көрсетілген.
Sean Connery, playing the role of Irishman Michael McBride in Disney's 1959 film Darby O'Gill and the Little People, sings a song about "a pretty Irish girl" that includes the line "crimson sails of Galway Bay, the fishermen unfurl". The Solus operating system has a Galway hooker as its logo. A 140 year old Galway Hooker, 'Naomh Sineach', can be seen skippered by Irish documentary maker and naturalist, Eoin Warner, in the 2023 documentary series, Ireland's Wild Islands.