Кагаян провинциясының Гаттаран муниципалитеті

Кіріспе

Гаттаран муниципалитеті (;) – Филиппиннің Кагаян провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 58 874 адамды құрайды. Гаттаранның тарихи жерлері мен туристік көрікті орындарына Лалло және Гаттаран ұлу тастары (Shell Middens), Магапит қорғалатын ландшафты, Мадуппапер үңгірлері, Мапасо ыстық бұлағы және Танглаган сарқырамасы жатады, онда жылы және суық сулар бірігіп, бір арнада ағып, Думмун өзенін құрайды. Гаттаранның тағы бір тартымды жері – Болос мүйісі, жабайы табиғатты қорғау орны. Гаттаран Тугегарау қаласынан және Манила қаласынан шалқақтап жатыр.

Этимология

Дәстүрлі түрде «Наджипинг» (қазіргі Нассипинг ауылы) деп белгілі. Әкесі Жозе Бугариннің ибанаг тіліндегі сөздігінде (алғашқы нұсқасы 1600 жылдардағы, бірақ бұл үзінді Лобато де Санто Томас нұсқасынан, 1854 жылғы) ол «Наджипинг» деп аталады, бұл ибанаг тілінде «қосылған, егіздер» деген мағынаны білдіреді. «Наджипинг, осы провинциядағы қала, үлкен өзен, яғни Баннаг [Кагаян өзені], және кішкентай [әдетте «chico» деп аталады] саласы, яғни Итабес (Итавис) өзенінің кездесетін жері». Мурильо Веларде картасында (1734 жыл) осы аймақтағы елді мекендер «Гатара» және «Насипин» деп көрсетілген. Гаттаран атауының «тау беткейі» деген мағына беретін «гаттад» сөзінен шыққандығына сеніледі, бұл қаланың Сиерра Мадре тауларымен шектесетініне сілтеме жасайды.

Тарих

Қазіргі Гаттаран орналасқан жерде бұрын үш діни қала болған: Насипинг, Думмун және Гаттаранның өзі. Нассипинг үш қаланың ең ежелгісі, ол 1596 жылдың 15 маусымында Санта-Каталинаны қасиетті қамқоршы етіп құрылған; Думмун 1598 жылдың 24 мамырында, ал Гаттаран 1623 жылдың 20 мамырында құрылды. Бұл қалалардың әрқайсысында аз тұрғындар болғандықтан және олардың діни қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін бір ғана діни қызметкер болғандықтан, 1877 жылы Ньюэва Сеговия (Лалло) епископының епархиялық бұйрығымен діни ыңғайлылық үшін бір муниципалитетке біріктірілді. Франсиско Сюэхос, О. П. – алғашқы Gobernadorcillo болды. Испаниялық билік кезінде жергілікті тұрғындар рухани жағынан өркендеді, бірақ американдықтар кезінде білімділіктері артып, тұрғындар жақсырақ өмір салтын қабылдады. Американдық кезеңде Гаттаран 1906 жылы бариоға айналған Нассипинг қаласын қосып алды. Орталық үкімет кезінде алғашқы муниципалдық мэр Меленсио Адвьето болды, ол қазіргі муниципалдық ғимараттың құрылысын бастады. Ғимарат келесі мэр, Атти Хиполито Мандактың кезінде аяқталды. Муниципалдық ғимарат 1941 жылдың қыркүйек айында ашылды. Оның ашылуына төрт ай өткен соң, Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, жапон әскерлері қаланы басып алды және барлық құжаттар, жер тізімдері және басқа да маңызды заттар жаугершілік күштермен тартылып алынды. 1944 жылы соғыс күшейген кезде қала халқы Сиерра-Мадре тауларына немесе батыстағы Зинундунган аңғарына қашып кетті, ол қазір Ласамның бір бөлігі. Американдық әскерлердің келуімен, филиппин сарбаздары филиппин одақтас армиясы мен филиппин полициясының құрамына қосылды, соның арқасында бүкіл провинция жапондық басқыншылардан азат етілді. 1947 жылғы Республиканың алғашқы сайлауында Дельфино Либан қала әкімі болып сайланды. Оның басшылығымен бариоларда жолдар салынды, көшелер жақсартылды және басқа да жұмыстар атқарылды. 1950 жылы Кагаян өзенінің батысындағы Гаттаран бариосы Ласам қаласын құру үшін бөлінді. Көне дәуірде Гаттаран моллюскаларды аулауға маманданған аңшы-жинаушылардың мекені болған. Бұл аңшы-жинаушылар Гаттаран және көрші Лалло аудандарында моллюскалардың қалдықтарын көптеген жерлерге жинап, ақырында бүкіл Филиппиндегі ең ірі қабық орындарының бірін құрды. 2006 жылы Гаттаран мен Лаллодағы қабық орындары ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұралар тізіміне енгізілуге үміткерлер тізіміне қосылды, бұл оның әлемдік мұраға ие болуына бір қадам жақын болды. Қазіргі уақытта жергілікті билік қабық орындарын тонаудан қорғап, оның ерекше әмбебап құндылығын сақтауға тырысуда.

In the place where Gattaran lies today were three former ecclesiastical towns: Nassiping, Dummun, and Gattaran proper. Nassiping is the oldest among the three, founded on June 15, 1596, with Santa Catalina as the patron saint; Dummun was founded on May 24, 1598, and Gattaran, May 20, 1623. Since each of these towns had few inhabitants and had only one priest to administer to their religious needs, they were merged for ecclesiastical convenience into one municipality in 1877 by virtue of a Diocesan Order from the Bishop of Nueva Segovia (Lallo). Fray Francisco Suejos, O. P. was the first Gobernadorcillo. During the Spanish regime, the natives grew spiritually; but with the Americans, they grew educationally and the inhabitants assimilated a more sophisticated lifestyle. During the American period, Gattaran annexed the town of Nassiping, which was reduced into a barrio, in 1906. Under the Commonwealth government, the first Municipal Mayor was Melencio Adviento, who begun the construction of the present municipal building. The building was finished during the term of the next mayor, Atty. Hipolito Mandac. The municipal building was inaugurated in September, 1941. Four months after its inauguration, World War II broke out, the Japanese Forces occupied the town and all records, cadastral titles and others were confiscated by the invading forces. In 1944, the war's escalation led to the town's depopulation, with its inhabitants fleeing to the Sierra Madre or to the Zinundungan Valley in the west, now part of Lasam. With the coming of the Americans to adding Filipino soldiers under the Philippine Commonwealth Army and Philippine Constabulary, the whole province was liberated from the Japanese forces. The first election of the Republic in 1947 made Delfino Liban the mayor. The administration marked the building of roads in the barrios, improvements of streets and others. In 1950, the barrios of Gattaran to the west of the Cagayan River was separated to form the town of Lasam. In the classical era, Gattaran used to be the home of hunter gatherers who specialized in hunting mollusks. These hunter gatherers have stockpiled their leftover mollusk shells in numerous sites in Gattaran and neighboring Lal lo, until eventually, the shells formed into largest stock of shell midden sites in the entire Philippines. In 2006, the shell midden sites of Gattaran and Lal lo were included in the UNESCO Tentative List for World Heritage Site inclusion, a step closer to becoming a world heritage site. The shell midden sites are currently being conserved by the local government from looting to preserve its outstanding universal value.

Демография

2020 жылғы санақта Гаттаранның халқы 58 874 адамды құрады, халық тығыздығы болса .

Жергілікті билік

Гаттаран Кагаян провинциясының бірінші заңнамалық округіне жатады. Оны жергілікті басқару кодексіне сәйкес, жергілікті атқарушы орган ретінде тағайындалған әкім және заң шығару органы ретінде муниципалдық кеңес басқарады. Әкім, вице-әкім және кеңес мүшелері халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, бұл сайлау үш жыл сайын өткізіледі.

Сайлау қызметкерлері

+ Қалалық кеңес мүшелері (2019–2022) Лауазымы Аты-жөні Конгрессмен Рамон К. Ноласко кіші Әкім Мэтью К. Ноласко Вице-әкім Джордж Р. Анчета Кеңесшілер Роел А. Агулай Деннис А. Доминго Марлон V. Бинюэза Энтони Блейн Б. Доминго Марисса V. Мабба Рохелио Д. Маррон аға Арнольд У. Хименес аға Венера У. Рабина

Білім

Кагаянның мектеп бөлімі қаланың мемлекеттік білім беру жүйесін басқарады. Бөлім кеңсесі – Кагаян аңғары аймағындағы Білім министрлігінің (DepEd) аймақтық кеңсесі. Осы кеңсе муниципалитет аумағындағы мемлекеттік және жеке бастауыш мектептерді, сондай-ақ мемлекеттік және жеке орта мектептерді басқарады.