Кіріспе
Никарагуаның басқа да осындай атаумен аталатын газеттері La Prensa – Никарагуаның бас қаласы Манагуада орналасқан газет. Оның күндізгі тиражы 42 мың данаға жетеді. 1926 жылы құрылған газет 1932 жылы Педро Хоакин Чаморро Зелаяға сатылды, ол сол кезде бас редактор болып тағайындалды. Ол Никарагуаның консервативтік партиясын қолдады және Хуан Баутиста Сакасаға қарсы оппозициялық дауысқа айналды, осы себепті газет цензураға ұшырады. Ол төңкеріс жолымен билікке келген диктатор Анастасио Сомоса Гарсияны сынауын жалғастырды. Газет ғимараты 1931 және 1972 жылдары болған жер сілкінісі кезінде екі рет қирады. Сомоза күштері 1953 және 1956 жылдары газет кеңселеріне шабуыл жасады, ал газеттің жұмысы бірнеше рет цензураланды. 1952 жылы Чаморро Зелая қайтыс болғаннан кейін, оның үлкен ұлы Педро Хоакин Чаморро Карданал бас редактор болып, оппозицияның дауысы болды. Ол Сомоза режимінің зәбір-зиядатына қарсы шықты және оның сынағандары үшін жанжалға түсті, соның ішінде 1956 жылдан кейін Луис Сомоса Дебайль әкесінен кейін билікке келгеннен кейін де.
other similarly named newspapers
La Prensa is a Nicaraguan newspaper, with offices in the capital Managua. Its current daily circulation is placed at 42,000. Founded in 1926, in 1932 it was bought by Pedro Joaquín Chamorro Zelaya, who had become editor in chief. He promoted the Conservative Party of Nicaragua and became a voice of opposition to Juan Bautista Sacasa, for which the paper was censored. He continued to be critical of dictator Anastasio Somoza García, who came to power in a coup d'état. Twice the newspaper suffered the destruction of its building in earthquakes, in 1931 and 1972. Forces of Somoza attacked the newspaper's offices in 1953 and 1956, and its work was repeatedly censored. After Chamorro Zelaya died in 1952, his eldest son Pedro Joaquín Chamorro Cardenal succeeded him as editor in chief and a voice of opposition. He opposed the excesses of the Somoza regime and came into conflict for his criticism of the regime, including after 1956 when the son Luis Somoza Debayle succeeded his father.
Алғашқы жылдар
La Prensa-ны 1926 жылғы 2 наурызда Педро Белли, Гавры Ривас және Энрике Белли құрды. 1930 жылы Педро Хоакин Чаморро Зелая бас редактор болды, ал 1932 жылы ол Никарагуаның консервативтік партиясының қағидаларын насихаттау, сондай-ақ Никарагуа тарихын зерттеулерді жариялау ниетімен газетті сатып алды. 1931 жылы Манагуада болған жер сілкінісі кезінде La Prensa газеті орналасқан кеңсе ғимараты қирады, бұл осыған дейін болған көптеген қираулардың біріншісі болды. 1934 жылы Хуан Баутиста Сакасаның бұйрығымен, үкіметке тым сыншыл болғандықтан La Prensa алғаш рет цензураға ұшырады. Бұл көптеген үкіметтерде цензураның ұзақ тарихының бастауы болды. 1936 жылы төңкеріс арқылы билікке келген Анастасио Сомоса Гарсия газетке қарсы өзінің цензурасын бастады. Сомосаға қарсы ұстанымы үшін La Prensa-ға жасалған қауқаптар әдетке айналды. 1945 жылы ұлттық қауіпсіздік сылтавымен үкімет La Prensa-ны белгісіз мерзімге толығымен жабуға бұйырды. 1956 жылы Анастасио Сомоса Гарсия қаза тауып, оның ұлы Луис Сомоса Дебайль билікке келді. Әкесі сияқты, Сомоса Дебайль де La Prensa газетінің өзінің режиміне қарсы күшті сын-ескертпелеріне төзімділік танытпады. Газет жауапты үкімет, демократиялық қатысу және неолибералды экономикалық саясатты қолдау туралы пікір білдірді. Сол жылы Сомоса күштері La Prensa-ны қайта басып алды, ал Чаморро Карданал Дебайльдің әкесін өлтірген заговоршыларға көмектескені үшін айыпталды. Ол кейін түрмеге қамалып, қайтыс болған диктатор Сомосаға көңіл айтуын жариялауға мәжбүр болды. Осыдан кейін La Prensa режимі ұзақ уақыт бойы цензураға ұшырады. 1959 жылы Чаморро Карданал Кубаның Гавана қаласына барып, жаңа революциялық көшбасшы Фидель Кастромен қару-жарақ және оқ-дәрілер алу үшін келісімдер жасауға тырысты. Ұзақ келіссөздерден кейін екі тараптың келіспеушілігі салдарынан келісімге қол жеткізілмеді. Бірақ сол жылдың мамыр айында Чаморро Боако және Чонталес провинцияларына өзін қоса алғанда 120 адамды қондыруға жеткілікті капитал мен қару-жарақ жинады, Сомоса Дебайльді құлатуға тырысты. Бұл шабуыл сәтсіз аяқталды, ол "Олама және Мольехонес партизандық соғысы" деп аталды, ал Чаморро тұтқындалды. Ол айыпты деп танылып, бірнеше жылға түрмеге кесілді. 1972 жылғы 23 желтоқсанда Манагуаның көп бөлігін қиратқан күшті жер сілкінісі кезінде La Prensa газетінің бас кеңсесі қирады. Чаморро газет кеңсесін "Солтүстік тас жолында" қайта салып, 1973 жылғы наурызда қайта ашты. Келесі жылдары Никарагуаның көптеген аймақтарында Сомосаға қарсылық күшті болды. La Prensa үкімет бірнеше радиошоулар мен БАҚ-тарды жапқан кезде де оппозицияның дауысы болып қала берді. 1978 жылдың тамызында Чаморро Сандинисттік операцияға газеттен 50 000 кордоба қарыз берді, бірақ ол ешқашан қайтарылмады. 1978 жылғы 10 қаңтарда таңертең Чаморро жұмысына бара жатқанда жасыл "Тойота" машинасымен тоқтатылды. Ол бірнеше рет оқ атып, жақын ауруханаға апарып бара жатқанда жедел жәрдемде қайтыс болды. Никарагуада Сомосаның ұлы "Эль Чигуин" кісі өлтіруге қатысқан деп кеңінен сенеді. Чаморро шейіт болды, ал оның өлтірілуі Сомоса үкіметіне қарсы кеңінен наразылықты тудырды. Оның өлтірілуінен кейін көптеген орта және жоғарғы таптар Сандинисттік көтерілісті қолдады. Оның өлтірілуі Сомосаға қарсы соңғы бұқаралық көтерілістің басталуына түрткі болды.
Сандинисттер
Үкімет құлағаннан кейін Чаморроның жесірі Виолетта Ұлттық қайта құру жөніндегі бес мүшелі кеңесте қызмет етті. Алайда, Чаморро және революцияны қолдаған орта таптың сандинистерден өзгеше көзқарасы болды. Бұл айырмашылықтарды шешуге болмайтыны анық болған соң, Виолетта Чаморро 1980 жылы кеңестен кетіп, сандинистерге қарсылық көрсетуді бастады. Ноам Чомскийдің сөзіне қарағанда, 1980 жылдан кейінгі «La Prensa» басылымы Сомозаға қарсы шыққан газетпен ешқандай қатысы жоқ. 1980 жылы «La Prensa» газетінің иесі редактор Ксавье Чаморро Карденалды қызметтен босатты. Газет қызметкерлерінің 80 пайызы «La Prensa» сандинистерге қарсы бағыт ұстанғандықтан, Чаморро Карденадан бөлініп, «El Nuevo Diario» газетін құрды. Хунта жаңа заңдар қабылдағаннан кейін көп ұзамай баспасөз бостандығы көптеген саяси шарттарға бағынды. 1979 жылдың 22 шілдесіндегі Ұлттық төтенше жағдай заңы Никарагуадағы барлық БАҚ-ты үкімет бақылауына алуға мүмкіндік берді. 1980 жылдың 10 қыркүйегіндегі 511 және 512 қаулылары ұлттық қауіпсіздік мәселелері бойынша алдын ала цензура орнатты. Осы кезеңде АҚШ «La Prensa» газетінің қолдауымен сандинистер үкіметіне қарсы кампаниясын бастады, контраларға құпия қаржылық және қару-жарақ көмегін көрсетті. Сандинистермен күресте «La Prensa» да ЦРУ-дың құрылығы деп айыпталды. Қызметкерлер контралардың жақтастары деп айыпталды, осылайша «vende patrias» («ана елін сатушылар») немесе ана елге сатқындық жасады деп есептелді. Газет Демократияны қолдау қорынан қаржы алғанын мойындады, бұл екі партиялық, Конгресс қаржыландыратын агенттік, бұрын ЦРУ-дан құпия көмек алған топтарды қаржыландыруды өз міндетіне алған. Бірақ «La Prensa» қызметкерлері бұл қаржыландырудың ашық жарияланғанын және заңды екенін мәлімдеді. 1982 жылдың 15 наурызында үкімет төтенше жағдай жариялады және барлық тәуелсіз жаңа бағдарламаларды таратуды тоқтатты. Сандинистердің цензурасы саяси қарсылық пен сынға қатаң шектеулер қойа бастады. Сол жылы «La Prensa» газеті үш рет сандинистер күштерінің қолына түсті және сандинистерлік наразылық толқулары оны үнемі қоршап тұрды. ФСЛН кезінде осы жауыздық үрдісі сандинистер билігінің жылдарында да жалғасты. 1980 жылдары «La Prensa» АҚШ-тың Демократияны қолдау қорынан мол қаржылық көмек алды. «La Prensa» қызметкерлері «The Washington Post» және басқа да ірі АҚШ газеттерінде сандинистерді айыптап, контраларға көмек сұраған мақалалар жазды. 2021 жылдың 12 тамызында «La Prensa» газеті физикалық басылымды тоқтатты, үкімет газет қағазын импорттауға рұқсат бермегенін мәлімдеді. Мемлекеттік БАҚ бұл мәлімдемені жоққа шығарды. 13 тамызда тәртіпсіздікке қарсы полиция «La Prensa» газетінің бас кеңсесіне шабуыл жасап, материалдарды алып кеткенше интернет пен электр қуатын өшірді. Полиция газет басшыларының кедендік алаяқтық пен ақшаны жымқыру фактілерін тергеп жатқанын және жұмысшылар ғимаратқа қайта оралуға рұқсат берместен бұрын баспа қағазын тәркілегенін мәлімдеді. БАҚ және оппозициялық топтар «La Prensa» газетіне жасалған шабуылдың саяси себептермен жасалғанын, өйткені ол 2021 жылғы Никарагуадағы жалпы сайлау алдында, Ортега үкіметі бұрынғы «La Prensa» редакторы Кристиана Чаморро Барриос сияқты оппозициялық кандидаттарды сайлауға жібермегенін мәлімдеді. Бас менеджер Хуан Лоренцо Холман 2021 жылы тұтқындалды; оның редакторлары 2022 жылы екі жүргізуші тұтқындалғаннан кейін және қызметкерлердің үйлеріне қауіп төнгеннен кейін елден қашып кетті. «La Prensa» 2019 жылы Ортега үкіметінің ұқсас физикалық жабдықтауды тоқтатуынан кейін Никарагуадағы соңғы баспа газеті болып қалды.
Қазіргі позициялар
Ла-Пренса көбінесе неолибералды экономиканы қолдайды және көбінесе АҚШ үкіметімен келіседі. Әлеуметтік мәселелерде консервативті көзқарасты ұстанады және Католик шіркеуімен тығыз байланыста (Шіркеу теологтарының апталық бағанасын тоқтату шағын дауға себеп болды). Дегенмен, газет бұрынғы президент және PLC жетекшісі Арнольдо Алеманды сыбайлас жемқорлық үшін сынады, Алеман мен Даниэль Ортега арасындағы саяси келісімге қарсылық білдірді және консервативті президент Энрике Боланостың нашар үкіметін сынға алды. Сонымен қатар, ол АҚШ-тың бұрынғы елшісі Пол Тривеллидің никарагуалық мәселелерге қатысты өткір пікірлерін де сынға алды.