Кіріспе

Тави Тави провинциясы, Филиппиндегі муниципалитет

Тасбақа аралдары, ресми түрде Тасбақа аралдары муниципалитеті, Филиппиннің Тави Тави провинциясындағы 5-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы санақ бойынша халқы 5 683 адамды құрайды, бұл провинциядағы ең аз халқы бар елді мекен. Малайзиядағы Тасбақа аралдарынан ажырату үшін бұл аралдар Филиппиннің Тасбақа аралдары деп те аталады; ал жергілікті тұрғындар оны Таганак деп біледі. Аралға бару қиын, себебі оған тұрақты көлік қатынасы жоқ. Осының арқасында аралдар тасбақа жұмыртқаларын заңсыз аулаушылардан қорғалған. Аралдарда парк рейнджерлерінің бекеті де бар. Арал муниципалитеті мен оны қоршаған сулар Тасбақа аралдарының жабайы табиғат қорығының құрамына кіреді.

Тарих

1898 жылғы Париж келісіміне сәйкес, Испания АҚШ-қа «Филиппин аралдары деп белгілі архипелагты» өткізді. Бұл келісімнің шарттары 1900 жылғы Вашингтон келісімімен толықтырылды. Осы өткізу негізінде АҚШ Филиппиннің Торна аралдары мен Мангзе аралдарына егемендік құқығын талап етті, олардың барлығын Британдық Солтүстік Борнео компаниясы басқарып келген. Бұл талапқа жауап ретінде Ұлыбритания үкіметі «АҚШ-тың аралдарға құқығын күмәнге салу ниеті жоқ» деді. Бірақ Ұлыбритания «АҚШ үкіметі Солтүстік Борнео компаниясы көп жылдар бойы [аралдарды] компанияның аумағының бөлігі деп есептеп басқарып келгенін және компания оларға бақылауды сақтап қалуға маңыздылық бергенін ескере отырып, осы аралдарға құқығынан бас тартуға дайын болар ма?» деп сұрады. Екі ел аралдарды басқаруды Британдық Солтүстік Борнео компаниясының күшімен жалғастыруға келісті, бұл келісім халықаралық шекаралық келісіммен тоқтатылса немесе бір үкімет екіншісіне бір жыл бұрын хабарласа тоқтатылатын болды. Осы келісімде Ұлыбритания Сибуанг, Боан, Лихиман, Лангаан, Ұлы Баккунгаан, Таганак және Бангуан аралдары, сондай-ақ Торна аралдары мен Мангзе аралдары Филиппин архипелагының бір бөлігі болып табылатындығын және де АҚШ-тың егемендігінде екенін мойындады. 1946 жылдың 19 қыркүйегінде Филиппин Республикасы Біріккен Корольдікке Торна аралдары мен Мангзе аралдарын басқаруды өз мойнына алу ниетін білдірді. Британ үкіметі Филиппин үкіметінен «осы аралдар Филиппиннің ең жақын әкімшілік орталығынан тым алыс болғандықтан, Филиппин мен Солтүстік Борнеоның ең жақсы мүддесі үшін соңғысы аралдарды басқаруға жауапкершілікті сақтап қалуы тиімді» деп қайырды. Британдықтар Филиппиннің аралдарды басқару мәселесін зерттеу үшін бірлескен комиссия құру туралы өтінішіне келісті. Бірлескен комиссия аралдарды тексерді, бірақ 1947 жылдың 24 қыркүйегінде Филиппин аралдарды басқаруды қабылдау туралы шешімін хабарлады. Қосымша халықаралық келісімге сәйкес, басқаруды беру 1947 жылдың 16 қазанында күшіне енді.

Тағанақ маяк даусы

Аралдардың ең үлкені – Таганак, Сандакан шығанағының кіреберісіне жақын орналасқан. Аралдағы маяк, Солтүстік Борнео үшін маңызды болғандықтан, Таганак маяктарын таласу деп аталатын халықаралық даудың нығанына айналды. 1898 жылдың 10 желтоқсанында Парижде АҚШ пен Испания арасында жасалған бейбіт келісім, испан-американ соғысын аяқтады.

Муниципалитет мәртебесі

Тасбақа аралдары президент Мануэль Роксастың 1947 жылғы 13 қазанда қол қойған 95-ші жарлығымен Сулу провинциясының құзырына бағынышты "арнайы муниципалитет" ретінде құрылды. Сол жарлықта "Филиппин Республикасының Филиппин аумағының бір бөлігі болып табылатын Тасбақа және Мангси аралдарына қатысты юрисдикцияны және басқаруды қабылдағаны" жарияланды. Тасбақа аралдары "Тасбақа аралдары муниципалитеті" ретінде құрылды және Өңделген Әкімшілік кодекстің 64-тарауының VI бабымен басқарылуға тиіс болды. Сулу провинциялық кеңесі Тасбақа аралдары муниципалитетінің кеңесі ретінде жұмыс істеуі белгіленді.

География

Аралдар елдің оңтүстік-батыс шетінде, Филиппин мен Малайзияны бөліп тұратын халықаралық келісімнің шегінде Сулу теңізінде орналасқан. Таганак вулкандық шығу тегі бар және топтың ең үлкен аралы, Боандағы ең биік нүктесімен шамамен 2 км² аумақты алып жатыр. Боан топтың екінші ең үлкен аралы, ауданы шамамен 15 км², ең биік нүктесі – шамамен. Ұлы Баккунгаан, сондай-ақ Ұлы Баккунган, үшінші ең үлкен арал, ауданы шамамен, ең биік нүктесі – Багуан. Багуан аралдардың шығыс бөлігінде орналасқан, сондай-ақ вулкандық шығу тегі бар. Қоңыр тәрізді аралдың ауданы шамамен, ең жоғары нүктесі – . Лихиман – балшық және кораллдан тұратын арал, ауданы шамамен. Арал жарылғыш балшық жанартауларының атқылауларымен белгілі (төменде қараңыз). Лангаан – шамамен 1,5 км² аумақты және белгілі бір периметрі бар жазық коралл аралы. Сибаунг – ең батыс арал, Боан аралының солтүстік бөлігінен батысқа қарай 7 км (4,5 миль) жерде жатқан шағын коралл рифі. Аралдың ауданы тек қана. Бұл рифте биіктігі 11 метрге жететін бірнеше бұталар өседі. Барлық аралдарда, ең кішісі Сибаунгтан басқа, жер асты суларынан тұщы су табуға болады. Сібаунгтың кішкентай өлшемі және тұщы су көзінің болмауы себепті, ол кейде Филиппиннің Тасбақа Аралдары тізіміне енбейді. Мысалы, Президенттің 171 жарлығымен құрылған Тасбақа Аралдарының жабайы табиғат қорығы муниципалитеттің барлық аймағын қамтыса да, жеті емес, алты аралды қарастырады.

Ауыл шаруашылығы және аквакультура

Аралдардағы табиғи жер жамылғылары орманды, мангр, бұталы, шөптесін және құрғақ жерлер деп жіктеледі. Бес тұрғын аралдағы егіс шаруашылығына пайдаланылатын жерлердің көп бөлігі кокос пальмасымен егілген. Аралдарда теңіз шөптері мен теңіз қамысы өндірісі дамыған. Көптеген түрлердің белгілі бір экономикалық құндылығы бар. Жергілікті тұрғындарға тікелей экономикалық пайда әкелуі мүмкін – дамыған жағдайда, тек тағамдық түрлер ғана.